ÜÇ AYDA ÜÇÜNCÜ ZAM

Kuru çaya bu yıl kısa aralıklarla üç kez zam yapıldı. Zam takvimi şöyle gerçekleşti:

• 8 Nisan: yüzde 15
• 22 Mayıs: yüzde 15
• 6 Temmuz: yüzde 15

Üç zammın ardından son üç aydaki toplam artış yüzde 45,5 olarak açıklandı. Yeni tarifenin yürürlüğe girmesiyle güncel fiyatlar toptancılar üzerinden dağıtım kanalına yansımaya başladı.

YAŞ ÇAY ALIM FİYATI 35 LİRAYA ÇIKTI

Tarım ve Orman Bakanlığı, 2026 yılı için yaş çay alım fiyatını kilogram başına 35 lira olarak açıkladı. Geçen yıl 25,44 lira olan alım fiyatındaki artış yaklaşık yüzde 37,6 düzeyinde gerçekleşti. Yaş çay alım fiyatı, üreticiden satın alınan çay yaprağına ödenen tutarı ifade ediyor ve kuru çayın maliyet kalemleri arasında yer alıyor. Alım fiyatı her yıl hasat dönemi öncesinde açıklanıyor ve üreticinin gelirini doğrudan etkiliyor.

FİYAT NASIL BELİRLENİYOR?

Kuru çay fiyatı, yaş çay alım maliyeti, işleme ve paketleme giderleri ile dağıtım masraflarına göre şekilleniyor. Alım fiyatındaki ve girdi maliyetlerindeki değişim, kuru çayın toptan ve perakende fiyatına doğrudan yansıyor. Zamlı tarifenin toptancılara iletilmesinin ardından yeni fiyatların market raflarına da aktarılması bekleniyor. Güncel ve resmi fiyat bilgisine Tarım ve Orman Bakanlığı ile ÇAYKUR'un kanallarından ulaşılabiliyor.

BANKA BANKA GÜNCEL PROMOSYON TUTARLARI

Bankaların açıkladığı güncel nakit promosyon tutarları şöyle sıralanıyor:

• Ziraat Bankası: SGK maaş taahhüdü verenlere 12.000 liraya varan nakit promosyon
• Halkbank: 3 yıl taahhüt veren SGK emeklilerine 12.000 liraya ulaşan nakit promosyon
• Akbank: maaşını taşıyan ya da sözleşmesini yenileyenlere 15.000 liraya kadar nakit promosyon
• Türkiye İş Bankası: 15.000 liraya varan nakit promosyon ve 10.000 liraya kadar ek promosyon
• Garanti BBVA: 15.000 lira nakit ile 10.000 lira bonus dahil toplam 25.000 liraya varan ödül
• QNB: maaşını alan müşterilere 20.000 liraya varan promosyon
• TEB: 36 ay taahhütle 12.000 lira ana ve 9.000 lira ek olmak üzere toplam 21.000 liraya varan ödeme
• Denizbank: maaşını taşıyanlara 30.000 liraya varan nakit promosyon
• Yapı Kredi: maaşını taşıyan müşterilere 30.000 lira nakit promosyon
• Türkiye Finans: nakit, bonus ve ek ödüllerle toplam 32.000 liraya varan kazanım
• ING: ek şartsız 15.000 liraya varan, koşulların sağlanmasıyla toplam 32.000 liraya kadar promosyon

EK AVANTAJLAR VE KOŞULLAR

Nakit promosyonların yanında bankalar farklı olanaklar da sunuyor. Ziraat Bankası, ilk kez emekli olan ya da maaşını taşıyan müşterilere 12 ay vade ile faizsiz 40.000 liralık kredi, otomatik fatura talimatlarında 6.000 liraya kadar iade ve ücretsiz HGS etiketi gibi olanaklar sağlıyor. Aynı banka, mevcut emeklilerine yılda iki kez 25.000 liraya kadar üç taksitli faizsiz nakit avans imkânı tanıyor. Türkiye İş Bankası tarafında yıllık ücretsiz Maximum Kart, ücretsiz para transferi ve indirimli Ek Hesap öne çıkıyor. Garanti BBVA ile Türkiye Finans ise nakit promosyonu bonus ve ek ödüllerle birleştiriyor.

PROMOSYONDA NELERE DİKKAT EDİLMELİ?

Promosyon tutarları, emekli maaşının miktarına ve verilen taahhüde göre değişiyor. Bankalar ödemeyi genellikle iki ya da üç yıllık taahhüt karşılığında yapıyor. Maaşını ilk kez bir bankaya taşıyan emekliler ile mevcut sözleşmesini yenileyenler için açıklanan tutarlar farklılık gösterebiliyor. Ödemeler çoğunlukla maaşın bankaya taşınmasının ardından hesaba yatırılıyor. Emeklilere, nakit tutarın yanında faizsiz kredi, kart ücreti ve transfer masrafı gibi ek koşulları birlikte değerlendirmeleri öneriliyor.

AİDATSIZ KART HAKKI VAR

Finansal Tüketicilerden Alınacak Ücretlere İlişkin Tebliğ, kart çıkaran kuruluşlara yıllık üyelik ücreti alınmayan bir kredi kartı türü sunma zorunluluğu getiriyor. Düzenlemeye göre banka, aidat tahsil etmeden önce tüketiciyi bilgilendirmek ve onayını almak durumunda. Aidatlı kart yerine ücretsiz seçeneğin talep edilmesi tüketicinin hakkı olarak tanımlanıyor.

180 GÜN KULLANILMAYAN KARTTAN AİDAT ALINAMAZ

Aynı mevzuat, uzun süre işlem görmeyen kartlar için de koruma içeriyor. En az 180 gün, yani altı ay boyunca hiç kullanılmayan kredi kartı hareketsiz kart sayılıyor ve hareketsiz kaldığı sürece bu karttan yıllık aidat tahsil edilemiyor. Kesinti yapılması durumunda tüketici iade talep edebiliyor.

AİDAT İADESİNDE TAAHHÜT ŞARTI

Aidat iadesi isteyen müşterilere bağlayıcı teklifler sunulduğu aktarılıyor. Harcama taahhüdü, aidatın silinmesi karşılığında müşteriden belirli bir tutarda kart harcaması yapmasının istenmesi anlamına geliyor. Bir örnekte, iade talep eden tüketiciye 108.000 liralık harcama taahhüdü şartı koşuldu, hedefin altında kalınması durumunda eksik tutarın ücret olarak tahsil edileceği bildirildi. Başka bir örnekte, 1,5 yıldır kullanılmayan ve yenisi adrese ulaşmayan bir karta 2.000 liralık aidat çıkarıldı.

TÜRKİYE'DE KART SAYISI 147 MİLYONU AŞTI

Bankalararası Kart Merkezi verilerine göre 2026'nın ilk dört ayı sonunda Türkiye'deki kredi kartı ve banka kartı toplamı 147.633.729'a ulaştı. Söz konusu rakam, hem kredi kartlarını hem de banka kartlarını kapsıyor. Tüketiciler Derneği, yıllık kart aidatlarının tümüyle kaldırılması talebini yineledi.

HAKSIZ KESİNTİDE İZLENECEK YOL

Aidatı kesilen tüketiciler için önerilen adımlar şöyle sıralanıyor:

• Önce ilgili bankaya resmi itiraz yapılıp ücretin iadesi talep edilmeli
• Talep reddedilirse Tüketici Hakem Heyetleri'ne başvurulmalı
• Uygun koşullarda Borçlar Kanunu kapsamında 10 yıla kadar geriye dönük iade için dava açılabilir

İçerik yalnızca bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki ya da finansal tavsiye niteliği taşımaz.

50 MİLYON METREKÜPÜ AŞAN ATIK SU ARITILDI

Alpu Yolu'ndaki ESKİ Atık Su Arıtma Tesisi ve ilçelerdeki tesislerde 2025 yılında toplam 50.763.000 metreküp atık su arıtıldı. İşlem, çevre mevzuatındaki ölçütlere göre yürütüldü. Arıtma, atık suyun alıcı ortama verilmeden önce fiziksel ve biyolojik aşamalardan geçirilerek kirletici yükünün düşürülmesini kapsıyor. Süreçte açığa çıkan çamurlar ise döngüsel ekonomi yaklaşımıyla enerji üretimine yönlendirildi. Döngüsel ekonomi, atığın bertaraf edilecek bir madde yerine yeniden kullanılabilir bir kaynak olarak ele alınması anlamına geliyor.

ÇAMUR NASIL BİYOGAZA DÖNÜŞÜYOR?

Çöktürme havuzlarında biriken çamur, anaerobik çürütme adı verilen oksijensiz ayrıştırma sistemine alınıyor. Anaerobik çürütme, organik maddenin oksijensiz ortamda mikroorganizmalarla parçalanması ve süreçte metan içeren gazın açığa çıkması esasına dayanıyor. Çamur kapalı tanklarda bekletilirken toplanan gaz, enerji üretiminde kullanılıyor. Elde edilen biyogaz, kurulu gücü 1 megavat olan iki üniteye verilerek elektrik ve ısıya çevriliyor.

BİYOGAZ ÜRETİMİ HANGİ AŞAMALARDAN GEÇİYOR?

Süreç, atık suyun arıtılmasından enerji üretimine kadar birbirini izleyen aşamalardan oluşuyor:

• Atık su, fiziksel ve biyolojik arıtmadan geçiriliyor
• Çöktürme havuzlarında arıtma çamuru ayrışıyor
• Çamur, anaerobik çürütme tanklarına aktarılıyor
• Oksijensiz ortamda metan içeren biyogaz açığa çıkıyor
• Biyogaz, kojenerasyon ünitelerinde elektrik ve ısıya çevriliyor
• Elektrik tesiste kullanılıyor, ısı çürütme ve ısıtmada değerlendiriliyor

ISI DA TESİSTE DEĞERLENDİRİLİYOR

Elektrik ve ısının birlikte üretildiği yönteme kojenerasyon adı veriliyor. İki ünitenin toplam kurulu gücü 2 megavata ulaşıyor. Açığa çıkan ısı, çamurun çürütülmesinde ve tesis binalarının ısıtılmasında kullanılıyor. Üretilen elektrik ise arıtma tesisinin işletme yükünde değerlendiriliyor. Arıtma tesisleri, pompaları ve havalandırma ekipmanları nedeniyle yüksek elektrik tüketen tesisler arasında yer alıyor.

ENERJİ MALİYETİ VE KARBON SALIMI

Kendi elektriğini üreten tesisin dışarıdan aldığı elektrik miktarı geriledi ve enerji maliyetleri düştü. Fosil kaynaklı elektriğe olan ihtiyacın azalmasıyla karbon salımının düşürülmesine katkı sağlandı. Biyogaz yöntemi, atık su arıtımının yan ürünü olan çamurun bertaraf edilmek yerine enerjiye dönüştürülmesine dayanıyor.

2025 ÜRETİM RAKAMLARI

Yıl verilerine göre biyogazdan üretilen elektrik 7.333.000 kWh düzeyinde gerçekleşti. Üretim, tesisin elektrik gereksiniminin yaklaşık yarısına, yüzde 48'ine karşılık geldi. Kalan bölüm dışarıdan sağlandı.

Taslağın en görünür adımı, yönetmeliğin adının değişmesi. Üreticiden perakendeciye uzanan ticari ilişkiyi yansıtacak biçimde düzenlemenin adı 'Tedarik Zincirinde Uygulanacak İlke ve Kurallar Hakkında Yönetmelik' olarak güncelleniyor. Adı değişen metnin kapsamının, tek tek satış noktalarından çok üretimden rafa uzanan bütün halkayı kavraması bekleniyor.

YÖNETMELİĞİN ODAĞI TEDARİK ZİNCİRİNE KAYIYOR

Yürürlükteki düzenleme, perakende ilişkilerini 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun çerçevesinde yönetiyor. Mağaza işleyişinden kampanya kurallarına ve ödeme koşullarına kadar birçok başlık halihazırda aynı mevzuata bağlı. Taslakla birlikte odak, üretici ve tedarikçiyi de içine alacak şekilde genişliyor, amaç ve kapsam bölümlerine üretici ile tedarikçi kavramları ekleniyor.

Uygulamada tereddüt doğuran noktaların giderilmesi için üretici, tedarikçi ve çabuk bozulabilen tarım-gıda ürünü gibi tanımların yeniden yazılması planlanıyor. Tanımların netleşmesi, ödeme vadelerinin daha net ve hızlı belirlenmesini kolaylaştırmayı amaçlıyor. Sektörde en sık yaşanan anlaşmazlıkların başında ödemenin ne zaman yapılacağı geldiği için, kavramların kesinleşmesi taraflar arasındaki belirsizliği azaltacak bir adım olarak değerlendiriliyor.

Perakende mevzuatı, büyük ölçekli marketler ile tedarikçiler arasındaki ilişkiyi uzun süredir düzenliyor. Ödeme vadesi, prim ve bedel talepleri ile raf tahsisi gibi başlıklar, küçük üreticinin büyük alıcı karşısındaki konumunu doğrudan etkiliyor. Taslağın tedarik zinciri odağına geçmesi, kuralların yalnızca satış aşamasını değil, ürünün üreticiden tüketiciye ulaşana kadar geçtiği tüm aşamaları kapsamasını amaçlıyor.

KOBİ ÖDEMELERİNDE SORGULAMA EKRANI KURULUYOR

Taslağın öne çıkan bir diğer başlığı, küçük ve orta ölçekli işletmelerin tahsilatına yönelik. Ödeme vadelerinin işletme büyüklüğüne göre belirlenebilmesi için tarafların ölçeğini doğru saptaması gerekiyor. Süreci kolaylaştırmak amacıyla Bakanlık çatısı altında bir sorgulama ekranı kurulması öngörülüyor.

Yürürlükteki kurallara göre vadeler işletme ölçeğine ve ürün türüne göre farklılaşıyor. Mevcut uygulamadaki başlıca süreler şöyle sıralanıyor:

• Alacaklının borçludan daha küçük ölçekli olduğu tedariklerde vade otuz gün
• Üretiminden sonra çabuk bozulan tarım ile gıda ürünlerinde, ölçek fark etmeksizin kırk beş gün
• Geç bozulan tarım ile gıda ürünlerinde, alacaklının daha küçük olduğu hallerde altmış gün

Ölçek tespiti, Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmeler Yönetmeliği'ne göre yapılıyor. Yürürlükteki uygulamada borçlu taraf, işletme sınıfını gösteren KOBİ vasfı belgesini e-Devlet üzerinden alarak alacaklıya iletiyor. Planlanan ekranla ölçeğin tek noktadan ve daha kısa sürede doğrulanması hedefleniyor. Küçük tedarikçiler ve çiftçiler için tahsilat süresinin kısalması, nakit akışını rahatlatan bir etki oluşturabiliyor.

Ödemelerin gecikmesi, küçük işletmelerde işletme sermayesini zorlayan en yaygın sorunlardan biri olarak öne çıkıyor. Vadelerin ölçeğe göre net tanımlanması ve tespitin kolaylaşması, tedarikçinin alacağını zamanında tahsil etmesini destekleyen bir çerçeve sunuyor. Uygulamanın, özellikle mevsimlik üretim yapan tarım işletmeleri için nakit akışında öngörülebilirlik sağlaması bekleniyor.

KADIN KOOPERATİFLERİNE RAF ÖNCELİĞİ GELİYOR

Taslakta kadın emeğini doğrudan desteklemeye dönük bir madde de yer alıyor. Ortaklarının çoğunluğunu kadınların oluşturduğu kooperatiflerin yöre ürünleri, zincir marketlerin raflarında öne çıkarılacak. Amaç, kadınların ekonomik hayata katılımını büyütmek ve yerel üretimi tüketiciyle buluşturmak olarak açıklanıyor.

Kadın kooperatifleri çoğunlukla gıda, el sanatları ve tarımsal ürünlerde faaliyet gösteriyor ve ürünlerini büyük zincirlerin raflarına ulaştırmakta zorlanabiliyor. Raf önceliği uygulamasının, söz konusu ürünlerin daha geniş bir tüketici kitlesiyle buluşmasını kolaylaştırması bekleniyor.

Adım, 2025 yılının Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından Uluslararası Kooperatifler Yılı ilan edilmesiyle de örtüşüyor. Karar, Haziran 2024'te alındı ve kooperatiflerin yoksullukla mücadele, istihdam ve sosyal kalkınmadaki rolüne dikkat çekmeyi amaçlıyor. Türkiye'de kooperatifçiliğe dönük adımlar da aynı yıl kapsamında sık sık gündeme geliyor.

UYGUN FİYATLI EKMEK İÇİN YENİ DÜZENLEME

Taslakta yer alan başlıklardan biri de ekmek. Temel gıda maddelerinden sayılan ekmeğin daha erişilebilir fiyatlarla tüketiciye ulaşması için kitlesel üretim yapabilen büyük fırınlara yönelik düzenlemelerin hayata geçirilmesi hedefleniyor. Ölçek ekonomisiyle üretilen ekmekte birim maliyetin düşmesi, avantajın satış fiyatına yansıması amacıyla ilişkilendiriliyor. Ekmek fiyatı, dar gelirli haneler için mutfak harcamalarında önemli bir kalem oluşturuyor. Büyük kapasiteli fırınların üretimini artırması, arz tarafında rekabeti güçlendirerek fiyat üzerinde aşağı yönlü bir etki oluşturabiliyor.

TASLAK HANGİ AŞAMADA?

Metin şu an taslak aşamasında ve ilgili kurumların değerlendirmesine açık. Görüş süreci tamamlandıktan sonra düzenlemenin son hali belirlenecek. Görüş aşamasında sektör kuruluşları, kendi uygulama deneyimlerini paylaşarak metnin nihai biçimine katkı verebiliyor. Yürürlüğe girmesi için Resmi Gazete'de yayımlanması gerekiyor. Tanımlar, vadeler ve uygulama ayrıntıları görüş sürecinde değişebileceği için nihai kuralları resmi metin üzerinden takip edebilirsiniz.

YENİ MOTORİN FİYATLARI NE OLACAK?

Beklenen zammın yürürlüğe girmesiyle motorinin litre fiyatı büyük illerde yeniden yükselecek. Öngörülen yeni motorin fiyatları şöyle sıralanıyor:

• İstanbul: 66,00 lira
• Ankara: 67,07 lira
• İzmir: 67,34 lira

Söz konusu rakamlar, güncel motorin fiyatlarına litre başına 1,31 lira eklenerek elde ediliyor. Örneğin İstanbul Avrupa Yakası'nda 64,69 lira olan motorin litresi, artışla birlikte 66,00 liraya ulaşıyor. Aynı yöntemle Ankara'da 65,76 liralık motorin 67,07 liraya yükselirken, İzmir'de 66,03 lira olan litre fiyatı 67,34 liraya ulaşıyor.

Zam öncesinde geçerli olan güncel akaryakıt fiyatları ise şöyle:

• İstanbul Avrupa: benzin 62,85 lira, motorin 64,69 lira, LPG 31,19 lira
• İstanbul Anadolu: benzin 62,66 lira, motorin 64,50 lira, LPG 30,59 lira
• Ankara: benzin 63,80 lira, motorin 65,76 lira, LPG 31,19 lira
• İzmir: benzin 64,04 lira, motorin 66,03 lira, LPG 30,99 lira

Benzin ve LPG tarafında haftaya girerken bir değişiklik beklenmiyor, artışın yalnızca motorini kapsadığı belirtiliyor. Motorin, ticari araçlardan toplu taşımaya ve tarımsal üretimde kullanılan makinelere kadar geniş bir kesimi ilgilendirdiği için litre fiyatındaki her hareket, taşımacılık ve gıda başta olmak üzere pek çok maliyet kaleminde dolaylı etki oluşturabiliyor.

ZAM NEDEN GELİYOR?

Motorindeki artışın iki temel nedene dayandığı ifade ediliyor. Birincisi uluslararası piyasada ham petrol ve rafine ürün fiyatlarındaki yükseliş, ikincisi dolar kurundaki hareketlilik. Türkiye akaryakıt ihtiyacının önemli bölümünü ithalat ve döviz üzerinden karşıladığı için kurdaki her yükseliş, ithal ürünün lira cinsinden maliyetini doğrudan büyütüyor.

Rafineri satış fiyatı, günlük CIF Akdeniz ürün fiyatları ile günlük dolar kuru izlenerek oluşuyor. İki değişkenden kaynaklanan maliyet farkı belirli bir düzeyi aştığında dağıtım şirketleri tavsiye ettikleri tavan pompa fiyatını güncelliyor ve fark tüketiciye yansıyor. Motorindeki 1,31 liralık artış da aynı mekanizmanın sonucu olarak öne çıkıyor.

AKARYAKIT FİYATLARI NASIL BELİRLENİYOR?

Türkiye'de akaryakıt fiyatları 1 Ocak 2005 tarihinden itibaren serbest fiyatlandırma sistemiyle belirleniyor. Sistemde rafineri çıkış fiyatına Özel Tüketim Vergisi ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu payı ekleniyor, ardından Katma Değer Vergisi uygulanarak pompa fiyatına ulaşılıyor. Bayiler, dağıtım şirketlerinin önerdiği tavan fiyatı uygulayabildiği gibi bölgedeki rekabet koşullarına göre kendi satış fiyatını da belirleyebiliyor. Aynı şehirde farklı istasyonlarda küçük fiyat farkları görülmesinin nedeni de bu serbestlik oluyor.

Pompa fiyatlarında istikrar sağlamak amacıyla uygulanan eşel mobil sistemi de fiyat oluşumunda rol oynuyor. Sistemde uluslararası fiyatların yükseldiği dönemlerde ürün içindeki maktu ÖTV tutarı düşürülerek pompa fiyatının sabit tutulması hedefleniyor. Vergi indiriminin maliyet artışını karşılayamadığı noktada ise fark, motorinde olduğu gibi doğrudan pompaya yansıyor.

TEMMUZ AYINDA ÖTV AYARLAMASI GÜNDEMDE

Akaryakıttaki maktu ÖTV tutarları için yılda iki kez, ocak ve temmuz aylarında otomatik güncelleme mekanizması bulunuyor. Mekanizmaya göre vergi tutarı, Türkiye İstatistik Kurumu'nun açıkladığı yurt içi üretici fiyat endeksinde son altı ayda oluşan değişim oranında yeniden belirleniyor. Cumhurbaşkanı güncellemenin uygulanmamasına karar vermediği sürece artış otomatik olarak yürürlüğe giriyor. Temmuz ayındaki fiyat hareketleri değerlendirilirken söz konusu vergi ayarlamasının da takip edilmesi öneriliyor.

SÜRÜCÜYE MALİYETİ NE KADAR OLACAK?

Litre başına 1,31 liralık artış, yakıt masrafını doğrudan yükseltiyor. Hesap yöntemi, zam tutarının depo hacmi ya da aylık tüketimle çarpılmasına dayanıyor. Farklı depo hacimleri için ortaya çıkan ek maliyet şöyle hesaplanıyor:

• 50 litrelik depo için ek maliyet: 1,31 x 50 = 65,50 lira
• 55 litrelik depo için ek maliyet: 1,31 x 55 = 72,05 lira
• 60 litrelik depo için ek maliyet: 1,31 x 60 = 78,60 lira

İstanbul'da 55 litrelik bir deponun motorinle tam dolumu, yeni fiyatla 55 x 66,00 hesabıyla 3.630 liraya ulaşıyor. Ayda ortalama 1.500 kilometre yol yapan ve yüz kilometrede 7 litre motorin tüketen bir araçta ise aylık tüketim yaklaşık 105 litre oluyor. Aylık ek maliyet, 105 x 1,31 hesabıyla 137,55 liraya çıkıyor.

Artışın oranı da güncel fiyat üzerinden hesaplanabiliyor. İstanbul'da 64,69 lira olan motorin litresine gelen 1,31 liralık zam, yaklaşık yüzde 2 oranında bir artışa denk geliyor.

SÜRÜCÜLER FİYATLARI NASIL TAKİP EDEBİLİR?

Akaryakıt fiyatlarındaki değişimi resmi kaynaktan izlemek mümkün. Güncel bayi satış fiyatlarına Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu internet sitesinden ulaşabilir, dağıtım şirketlerinin uygulamaları üzerinden bölgenizdeki istasyon fiyatlarını takip edebilirsiniz. Zammın gece yarısında yürürlüğe girmesi beklendiği için deposunu doldurmayı planlayan sürücüler, güncel fiyatın geçerli olduğu son saatleri değerlendirebilir. Fiyat değişikliklerinin çoğunlukla gece saatlerinde tabelalara yansıdığı biliniyor, dolayısıyla akşam ve gece yapılan dolumlarda geçerli tarifenin kontrol edilmesinde yarar bulunuyor. Fiyatların uluslararası piyasa ve kura bağlı olarak kısa sürede yeniden değişebileceği de göz önünde bulundurulabilir.

Yedi il tek tek toplandığında ortaya çıkan tablo, yüzde 50 iddiasını büyük ölçüde destekliyor. İstanbul ve Ankara ikilisi tek başına yüzde 39,7 pay tutuyor. TÜİK'in ilk beş il için verdiği yüzde 53'lük orandan yola çıkıldığında Bursa ve Kocaeli'nin toplam payı yaklaşık yüzde 7,6 olarak hesaplanıyor. Söz konusu dört il birlikte yüzde 47'yi aşıyor. Geriye kalan Eskişehir, Balıkesir ve Bilecik'in katkısıyla toplam yaklaşık yüzde 50 seviyesine ulaşıyor.

ESKİŞEHİR TABLONUN NERESİNDE?

Eskişehir, toplam ekonomi büyüklüğü açısından haritadaki küçük paylı iller arasında yer alsa da kişi başına gelirde öne çıkıyor. TÜİK'in kişi başına GSYH sıralamasında Eskişehir 16 bin 171 dolarla dokuzuncu sırada bulunuyor. Türkiye ortalaması 15 bin 325 dolar olarak hesaplandığında Eskişehir, ortalamanın üzerine çıkabilen 11 ilden biri konumunda. Ortalamanın üzerindeki 11 il sıralaması İstanbul, Kocaeli, Ankara, Tekirdağ, Antalya, İzmir, Bolu, Kırklareli, Eskişehir, Bilecik ve Muğla şeklinde.

KİŞİ BAŞINA GELİRDE İLK SIRALAR

Kişi başına GSYH'de birinci sıra 802 bin 669 TL ile yine İstanbul'un. İkinci sırada 788 bin 873 TL ile Kocaeli, üçüncü sırada ise 788 bin 859 lira ile Ankara bulunuyor. Kocaeli'nin toplam ekonomi büyüklüğünde İstanbul ve Ankara'nın gerisinde kalmasına rağmen kişi başına gelirde ikinci sıraya yerleşmesi, ildeki sanayi yoğunluğunun nüfusa oranla yüksek katma değer ürettiğine işaret ediyor.

VERİLER NASIL OKUNMALI?

Toplam GSYH bir ilin ürettiği mal ve hizmetlerin büyüklüğünü gösterirken, kişi başına GSYH bu üretimin nüfusa bölünmüş halini ifade ediyor. Nüfusu kalabalık bir il, toplam üretimde önde olsa bile kişi başına gelirde geride kalabiliyor. Tersine, nüfusu az ama üretimi güçlü bir il kişi başına sıralamada yükselebiliyor. Sosyal medyada paylaşılan harita toplam büyüklüğe odaklandığından İstanbul ve Ankara ağırlıklı bir tablo çıkarıyor. Aynı veri kişi başına düzeye çevrildiğinde Kocaeli, Tekirdağ ve Eskişehir gibi iller öne çıkıyor.

2024'TE İLLER NE KADAR BÜYÜDÜ?

TÜİK verileri yalnızca payları değil, illerin büyüme performansını da içeriyor. Enflasyondan arındırılmış zincirlenmiş hacim endeksine göre Türkiye ekonomisi 2024'te yüzde 3,3 büyüdü. Ülke ortalamasının üzerinde büyüyen il sayısı 46 oldu. Yıllık büyümede ilk sırayı yüzde 31,4 ile Adıyaman aldı. Deprem sonrası toparlanan Bayburt ve Malatya da en hızlı büyüyen iller arasında yer aldı.

İl bazında GSYH verilerinin tamamına TÜİK'in resmi internet sitesindeki veri portalı üzerinden ulaşabilirsiniz.

Hazine ve Maliye Bakanlığı'na bağlı Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB), 6 ilde bulunan 8 taşınmazı satış yöntemiyle özelleştirme sürecini başlattı. Yatırımcıları ihaleye davet eden ilan Resmi Gazete'de yayımlandı. Satış kapsamındaki diğer taşınmazlar Ankara, İstanbul, Sakarya, Diyarbakır ve Antalya sınırları içinde bulunuyor.

TEPEBAŞI'NDA HANGİ ARSA SATILACAK?

Eskişehir'de ihaleye çıkarılan taşınmaz, Tepebaşı ilçesine bağlı Yukarısöğütönü Mahallesi'ndeki 26305 ada 1 parselde kayıtlı arsa. Yüzölçümü 5.691,60 metrekare olarak ilan edildi. Söz konusu büyüklük, standart bir futbol sahasının yaklaşık yüzde 80'ine karşılık geliyor. Arsanın ihalesine katılmak isteyenler için şartname bedeli 7.500 TL, geçici teminat tutarı ise 3,5 milyon TL olarak belirlendi. İki tutar da 8 taşınmazlık listenin en alt bandında yer alıyor. Son teklif tarihi 21 Temmuz 2026 Salı olarak açıklandı ve ilan gününden itibaren yatırımcıların önünde 17 günlük bir süre bulunuyor.

İHALE TAKVİMİ NASIL İŞLEYECEK?

Son teklif tarihleri ile il ve ilçe dağılımı şöyle:

• Ankara Polatlı (1 taşınmaz): 21 Temmuz 2026 Salı
• Eskişehir Tepebaşı (1 taşınmaz): 21 Temmuz 2026 Salı
• İstanbul Eyüpsultan (2 taşınmaz): 22 Temmuz 2026 Çarşamba
• Sakarya Arifiye (1 taşınmaz): 22 Temmuz 2026 Çarşamba
• Diyarbakır Ergani (2 taşınmaz): 22 Temmuz 2026 Çarşamba
• Antalya Alanya (1 taşınmaz): 23 Temmuz 2026 Perşembe

Teklif zarflarının son gün için belirlenen saat 18.00 sınırından önce, şartnamede istenen belgelerle birlikte idarenin Ankara'daki merkezine elden ulaştırılması şart. Posta yoluyla gönderim ilanda sayılmadığı için zarfları şahsen ya da yetkili temsilci aracılığıyla ulaştırmayı planlamak gerekiyor. İdare, gerekli görmesi halinde takvimi uzatma hakkını saklı tutuyor.

ŞARTNAME VE TEMİNAT TUTARLARI NE KADAR?

Listedeki 8 taşınmazın şartname bedelleri 7.500 TL ile 25.000 TL arasında değişiyor. Geçici teminat tutarları ise 3,5 milyon TL'den başlayıp 20 milyon TL'ye kadar çıkıyor. Teminat aralığındaki genişlik, taşınmazların değer olarak birbirinden hayli farklı olduğuna işaret ediyor. En yüksek teminatlı taşınmaz için yatırılması gereken tutar, Tepebaşı'ndaki arsanın teminatının yaklaşık 5,7 katına ulaşıyor.

GEÇİCİ TEMİNAT NE İŞE YARIYOR?

Geçici teminat, ihaleye yalnızca ciddi alıcıların katılmasını sağlayan bir güvence işlevi görüyor. Tutar, teklif verme aşamasında idareye sunuluyor. Kazanamayan katılımcıların teminatı süreç tamamlandığında iade ediliyor. İhaleyi kazandığı halde yükümlülüklerini yerine getirmeyen katılımcı ise teminatını kaybetme riskiyle karşılaşıyor. Yüksek tutarlı teminatlar bu nedenle spekülatif tekliflerin önünde caydırıcı bir eşik oluşturuyor.

İHALE HANGİ USULLE YAPILACAK?

Satışlar pazarlık usulüyle gerçekleştirilecek. Süreç, katılımcılardan kapalı zarf içinde teklif toplanmasıyla başlayacak ve görüşmelerle devam edecek. Pazarlık aşamasında yarışmayı sürdüren katılımcılar arasında açık artırma yapılarak sonuç alınacak. Özelleştirme uygulamalarını düzenleyen 4046 sayılı kanun çerçevesinde yürütülen bu tür satışlarda idare, ihaleyi yapıp yapmamakta serbest. Aynı serbestlik bu ilanda da açıkça hatırlatıldı.

İHALEYE KİMLER KATILABİLİR?

Katılım yalnızca şirketlerle sınırlı değil. İhale bireysel yatırımcılara, şirketlere ve ortak girişim gruplarına açık tutuldu. Kooperatifler, vakıflar ve gayrimenkul yatırım fonları da sürece dahil olabilecek. Tüzüğünde taşınmaz edinebileceğine ilişkin hüküm bulunan dernekler için de kapı açık bırakıldı. Her katılımcının, ilgilendiği taşınmaza ait şartnameyi satın alması ve geçici teminatı yatırması gerekiyor.

ÖDEME KOŞULLARI NELER?

İhale bedelinin tamamı peşin ödenebileceği gibi vadeli seçenek de sunuluyor. Vadeli ödemeyi tercih eden alıcılar için peşinat oranı yüzde 40'ın altına inemiyor. Kalan tutar en fazla 48 aya yayılabiliyor ve taksitlere yıllık yüzde 30 basit faiz uygulanıyor. Örnek bir hesapla 100 milyon TL'lik bir satış bedelinde alıcının en az 40 milyon TL'yi baştan ödemesi, kalan 60 milyon TL'yi ise faiziyle birlikte azami 4 yılda tamamlaması gerekiyor. Vade uzadıkça faiz yükü büyüdüğü için peşin ödeme toplam maliyeti düşürüyor.

İLANA NEREDEN ULAŞILIR?

İlanın tam metni Resmi Gazete'nin internet sitesinde yer alıyor. Taşınmazların ada, parsel ve imar bilgileri ile şartname satış koşullarına ÖİB'nin resmi internet sitesi üzerinden ulaşabilirsiniz.

ZAM KESİNLEŞTİ Mİ?

Söz konusu tutar şu aşamada bir öngörüden ibaret. Akaryakıtta fiyat değişiklikleri dağıtım şirketleri tarafından gece yarısı uygulanıyor ve son güne kadar kurda ya da ürün maliyetlerinde yaşanan hareketler tutarı değiştirebiliyor. Beklenen artışın küçülmesi, büyümesi ya da tümüyle ortadan kalkması mümkün. Sektörde dile getirilen zam beklentilerinin geçmişte son gün revize edildiği örnekler bulunuyor. Kesin rakam, pazartesi gece yarısı tabelalara yansıyan tarifeyle belli olacak. Dağıtım şirketleri fiyat değişikliklerini önceden resmi olarak duyurmadığı için bu tür bilgiler yayın organlarına sektör kaynakları üzerinden ulaşıyor. Nihai tutarın öngörüden farklı çıkması durumunda il il rakamlar da aynı ölçüde değişecek.

İL İL BEKLENEN MOTORİN FİYATLARI

Zammın öngörülen tutarda gerçekleşmesi halinde motorinin litre fiyatının ulaşacağı seviyeler şöyle:

• İstanbul: 66,00 TL
• Ankara: 67,07 TL
• Eskişehir: 67,34 TL

Beklenen tutar üzerinden geriye doğru hesap yapıldığında mevcut litre fiyatları İstanbul'da 64,69 TL, Ankara'da 65,76 TL, Eskişehir'de 66,03 TL, doğu illerinde ise 67,49 TL düzeyine karşılık geliyor. Öngörülen artış, mevcut seviyelere göre yüzde 1,9 ile yüzde 2 aralığında bir yükseliş anlamına geliyor.

DEPOYU DOLDURMAK NE KADAR PAHALANACAK?

Artışın sürücüye yansıması depo hacmine göre değişecek. Hesap 1,31 TL'lik tutar üzerinden yapıldığında 50 litrelik bir depoyu doldurmanın maliyeti 65,50 TL, 60 litrelik bir depoyu doldurmanın maliyeti ise 78,60 TL artacak. Yeni tarifeyle birlikte İstanbul'da 50 litrelik tam dolum yaklaşık 3.300 TL'yi, 60 litrelik dolum ise 3.960 TL'yi bulacak. Ticari araç kullanıcıları için fark daha da büyüyecek çünkü kamyon ve otobüslerde depo hacimleri yüzlerce litreyi bulabiliyor. Aylık 2.000 kilometre yol yapan ve 100 kilometrede ortalama 6 litre motorin tüketen bir sürücü için ek yük ayda yaklaşık 157 TL olarak hesaplanıyor. Aynı kullanım profili yıllık bazda 1.886 TL civarında ek maliyet anlamına geliyor.

Çiftçiler ve nakliyeciler açısından litre başına 1,31 TL'lik fark, aylık tüketim hacmi büyüdükçe binlerce liralık ek maliyete dönüşebiliyor.

ŞEHİRLER ARASINDAKİ FARK NEDEN VAR?

Aynı ürünün litre fiyatı ilden ile değişiyor çünkü yakıtın rafineriden ya da depolama tesislerinden istasyona taşınması ek maliyet yaratıyor. Mesafe uzadıkça nakliye payı büyüyor. Doğu illerindeki tabelaların ülke genelindeki en yüksek seviyede olması da dağıtım noktalarına uzaklıktan kaynaklanıyor. Liman ve rafineri bölgelerine yakın iller ise görece düşük fiyatla yakıt alabiliyor.

SON DURUM NE?

Temmuzun ilk günlerinde hareket otogaz tarafındaydı ve litre başına 55 kuruşluk indirim uygulanmıştı. Benzin fiyatına ilişkin ise bu aşamada herhangi bir değişiklik bilgisi paylaşılmadı. Motorindeki beklenti gerçekleşirse temmuzun ilk haftası, bir üründe indirim ve bir üründe zamla tamamlanmış olacak. Akaryakıt fiyatları, taşımacılık maliyetleri üzerinden gıdadan lojistiğe kadar geniş bir alanı etkilediği için enflasyon hesaplarında da yakından izleniyor.

Ford Otomotiv Sanayi AŞ, Eskişehir'deki fabrikasında üretime 25 Temmuz 2026 Cumartesi günü ara verecek. Şirket kararını, 3 Temmuz 2026 tarihinde Kamuyu Aydınlatma Platformu'na (KAP) gönderdiği özel durum açıklamasıyla duyurdu. Gerekçe olarak 2026 yılına ait yıllık izin uygulaması gösterildi. Hatların boş kaldığı dönemde tesiste periyodik bakım yapılacak ve üretim 10 Ağustos 2026 Pazartesi günü yeniden başlayacak.

ÜRETİME NEDEN ARA VERİLİYOR?

Açıklamaya göre duruşun iki ayağı bulunuyor. Çalışanların yıllık izinleri tek takvimde toplanacak, hatların boşaldığı günlerde ise üretim sürerken yapılamayan bakım, revizyon ve ekipman kontrolleri tamamlanacak. Otomotiv fabrikalarında yaz aylarına denk getirilen planlı duruşlar sektörün yerleşik uygulamaları arasında yer alıyor. Binlerce çalışanın iznini aynı dönemde kullanması, hatların parça parça değil topluca durdurulmasına imkan veriyor. Aynı takvim tedarikçi firmalara ve bayilere de stok planlamasını önceden yapma olanağı sağlıyor. Duruş, şirketin izin ve bakım programı çerçevesinde önceden planlandı.

HANGİ TESİSLER, HANGİ TARİHLER?

Takvim yalnızca Eskişehir'i kapsamıyor. Şirketin bildirimindeki program şöyle:

• Eskişehir fabrikası: 25 Temmuz'da duruş, 10 Ağustos'ta yeniden başlama
• Gölcük fabrikası: 25 Temmuz'da duruş, 10 Ağustos'ta yeniden başlama
• Yeniköy fabrikası: 25 Temmuz'da duruş, 10 Ağustos'ta yeniden başlama
• Craiova fabrikası (Romanya): 1 Ağustos'ta duruş, 19 Ağustos'ta yeniden başlama

Türkiye'deki üç tesiste ara toplam 16 günü bulacak ve aranın 10 günü hafta içine denk gelecek. Üretimin cumartesi günü durdurulup pazartesi günü yeniden başlatılması, duruşun tam hafta bloklarıyla örtüşmesini sağlıyor. Romanya'daki duruş ise 18 gün sürecek. Oradaki hatlar 1 Ağustos Cumartesi günü duracak, 19 Ağustos Çarşamba günü yeniden devreye girecek.

İNÖNÜ'DEKİ FABRİKADA NELER ÜRETİLİYOR?

Ford Otosan'ın Eskişehir'deki tesisi İnönü ilçesinde yer alıyor. Fabrikada Ford Trucks markalı kamyon ve çekicilerin yanı sıra motor ve aktarma organları üretiliyor. Şirketin güncel verilerine göre tesisin kamyon üretim kapasitesi yılda 22.500 adet. Kapasitenin tamamının kullanıldığı bir yılda söz konusu rakam, iş günü başına yaklaşık 90 araca karşılık geliyor. Tamamı Türkiye'de geliştirilen çekici modeli F-MAX de İnönü'de banttan iniyor. Araç 2019'da Uluslararası Yılın Kamyonu ödülünü kazanmıştı.

ŞİRKETİN ÜRETİM AĞINDA ESKİŞEHİR'İN YERİ

Ford Otosan, 934.500 adetlik kurulu kapasitesiyle Türkiye otomotivinin en büyük ticari araç üreticisi konumunda bulunuyor. Kapasitenin 405.000 adedi Custom üretilen Yeniköy'de, 207.000 adedi Transit üretilen Gölcük'te, 300.000 adedi Puma ve Courier üretilen Craiova'da, 22.500 adedi ise Eskişehir'de yer alıyor. Adet bazında Eskişehir'in payı yüzde 2,41'e karşılık geliyor. Kamyon ve çekici üretiminin tamamının İnönü'de yapılması ise Eskişehir'i şirketin ağır ticari araç üssü haline getiriyor.

2024 yılında toplam üretim 633 bin adede ulaştı ve kapasite kullanım oranı yüzde 81 olarak gerçekleşti. Aynı yıl Türkiye'nin toplam araç üretiminin yüzde 28'i, ticari araç üretiminin yüzde 83'ü Ford Otosan imzası taşıdı.

ÇALIŞANLAR VE TESLİMATLAR NASIL ETKİLENECEK?

Duruş yıllık izin uygulaması kapsamında planlandığından üretim çalışanları dönemi izinli geçirecek. Yıllık izin ücretli bir hak olduğu için çalışanlar açısından gelir kaybı söz konusu değil. Bakım ekipleri ise aynı günlerde hatlarda görev yapacak. KAP bildiriminde üretim ve satış hedeflerine ilişkin ek bir açıklama yer almadı. Yaz duruşları üretim planlamasına önceden dahil edildiği için yılın genel üretim programı söz konusu aralar hesaba katılarak hazırlanıyor. Araç teslimatları açısından da bayi kanalındaki stoklar duruş dönemleri gözetilerek yönetiliyor.

ENFLASYON YÜZDE 0,99, ZAM YÜZDE 13,52

Temmuz maaş zammının oranı, haziran enflasyonuyla belirlendi. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), haziran enflasyonunu yüzde 0,99 olarak duyurdu. Böylece memur ve memur emeklisinin temmuz zammı yüzde 13,52 olarak kesinleşti. SSK ve Bağ-Kur emeklilerinin zammı ise yüzde 17,76 olarak hesaplandı. Oranlar, altı aylık enflasyon ile toplu sözleşme artışının birleşmesiyle ortaya çıktı.

MAAŞLAR NEDEN AYNI ANDA ARTIYOR?

Üst düzey maaşların artışı, ayrı bir zam kararına dayanmıyor. Cumhurbaşkanlığı, milletvekilliği, bakanlık ve bunların emekli aylıkları, hukuken birer kamu görevlisi maaşı olarak tanımlanıyor. Söz konusu maaşlar, memur aylıklarını belirleyen katsayıya endeksli. Katsayı her temmuz ve ocakta güncellendiğinde, bu kalemler de memurlarla aynı oranda otomatik olarak yükseliyor. Dolayısıyla temmuzdaki artış, memura uygulanan yüzde 13,52'lik oranla birebir aynı.

CUMHURBAŞKANI VE VEKİL MAAŞLARI

Basına yansıyan hesaplamalara göre yeni tutarlar belirginleşti. Söz konusu rakamlar şöyle sıralanıyor:

• Cumhurbaşkanı maaşı: 312.718 liradan 354.497 liraya yükseldi
• Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ayrıca aldığı emekli milletvekili maaşı: 201.658 lira
• Erdoğan'ın aylık toplam geliri: 556.155 lira
• Milletvekili maaşı: 310.332 lira
• Emekli milletvekili maaşı: 201.677 lira

Hesaplamalara göre 600 sandalyeli TBMM'de yaklaşık 450 vekil, hem milletvekili hem de emekli milletvekili maaşı alıyor. Söz konusu vekillerin aylık toplam geliri 512 bin lira dolayına ulaşıyor.

MEMUR VE EMEKLİ TARAFINDA DURUM

Aynı süreçte memur ve emekli aylıkları da güncellendi. Yüzde 13,52'lik oranla en düşük memur maaşının 70 bin lira bandına, en düşük memur emekli aylığının ise 31 bin lira dolayına çıktığı hesaplandı. SSK ve Bağ-Kur emeklisi için oran yüzde 17,76 olarak uygulandı. Böylece üst düzey maaşlar ile memur maaşları, aynı katsayı üzerinden fakat farklı taban tutarlarıyla arttı.

SIKÇA SORULAN SORULAR

Üst düzey maaşlara neden zam yapıldı? Ayrı bir zam kararı alınmadı. Cumhurbaşkanı ve vekil maaşları memur maaş katsayısına endeksli olduğu için, memurlara uygulanan yüzde 13,52'lik temmuz zammıyla otomatik yükseldi.

Memur ve emekli zammı ne kadar oldu? Memur ve memur emeklisinin temmuz zammı yüzde 13,52, SSK ve Bağ-Kur emeklisinin zammı ise yüzde 17,76 olarak kesinleşti.

Rakamlar kesin mi? Maaş tutarları basında yer alan hesaplamalara dayanıyor ve kaynağa göre az miktarda değişebiliyor. Kesin tutarlar, resmi katsayı üzerinden belirlenir.

EKLERİSTAN TAKLİT-TAĞŞİŞ LİSTESİNE GİRDİ

İflas eden tatlı markası Ekleristan, gıda denetimlerinde hile belirlenen firmalar arasına katıldı. Marka, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 2 Temmuz'da güncellediği taklit-tağşiş listesinde yer aldı. Yapılan incelemede firmanın antep fıstıklı eklerinde ay çekirdeği saptandı. Ürünlerden numune ise 11 Şubat'ta toplanmıştı. Tespit, pahalı antep fıstığı yerine daha ucuz ay çekirdeği kullanıldığını ortaya koydu.

İFLAS SÜRECİ NASIL İŞLEDİ?

Ekleristan'ın mali sıkıntısı nisan ayında tescillendi. Bursa 1. Asliye Ticaret Mahkemesi, 3 Nisan'da firmanın konkordato talebini reddetti. Mahkeme, şirketin basit tasfiye yoluyla iflasına hükmetti. Böylece marka, borçlarını yeniden yapılandırma imkanı bulamadan tasfiye sürecine girdi.

İFLASTAN ÖNCE 61 İLDE 400 ŞUBE

Ekleristan, iflas etmeden önce 61 ilde 400'den fazla şubeyle faaliyet gösteriyordu. Hızla büyüyen marka, kısa sürede geniş bir bayi ağına ulaşmıştı. Şubelerin geleceği ise iflas kararının ardından belirsizliğini koruyor.

TAKLİT VE TAĞŞİŞ NE DEMEK?

Listenin dayandığı iki kavram, gıda güvenliğinin temelinde yer alıyor. Taklit, bir ürünün başka bir markanın ya da içeriğin yerine geçecek biçimde üretilmesini ifade ediyor. Tağşiş ise ürüne, olması gereken içerik yerine daha ucuz veya farklı maddelerin katılması anlamına geliyor. Ekleristan örneğinde antep fıstığı yerine ay çekirdeği kullanılması, tağşiş kapsamında değerlendirildi. Tarım ve Orman Bakanlığı, benzer tespitleri düzenli olarak kamuoyuyla paylaşıyor.

Tüketici fiyat endeksi (TÜFE) yıllık yüzde 32,11 arttı, aylık yüzde 0,99 arttı.

KİRA ARTIŞ ORANLARI BELLİ OLDU

TÜFE’nin 12 aylık ortalamasına göre hesaplanan kira artış oranı yüzde 32,03 olarak belirlendi. Buna göre temmuz ayında kira sözleşmesi yenilenecek konut ve işyeri sahipleri kiralarına en fazla bu oranda zam uygulayabilecek. Geçen ay kira artış oranı yüzde 32,24 seviyesindeydi.

MEMUR VE EMEKLİLER NE KADAR ZAM ALACAKLAR?

Memur ve memur emeklileri Temmuz-Aralık dönemi için yüzde 13,52 oranında zam almayı hak etti. Enflasyon farkı ise yüzde 6,09 oldu.

2. Emekli Maaşları

3. Memur Emeklisi Maaşı

Söz konusu malların ÖTV oranlarında ve tutarlarında kanunun verdiği yetkiler çerçevesinde günün sosyal, ekonomik ve mali ihtiyaçlarına göre Cumhurbaşkanınca belirlemeler yapılabiliyor.

Yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararı'na göre eşel mobil sisteminin kapsamı değiştirildi. Kararla sistemin kademeli olarak üç ay içinde sonlandırılması hedefleniyor.

Karara göre ÖTV Kanunu'na ekli (I) sayılı listede yer alan benzin, motorin, LPG otogaz ve LPG tüpgaz ile benzeri malların ÖTV tutarlarının, kamuoyunda bilinen adıyla eşel mobil sistemi kapsamında tespit edilmesine yönelik yurt içi rafineri fiyatlarındaki artış ve azalışların ÖTV ve piyasa fiyatına yansımasını belirleyen yüzde 75-yüzde 25'lik mevcut oranlar yeniden düzenlendi.

Otomotiv Distribütörleri ve Mobilite Derneği, haziran ayına ait satış istatistiklerini paylaştı ve pazarın aylık fotoğrafı netleşti. Beklenen yaz hareketliliği gerçekleşmedi. Toplamda 105.041 aracın alıcı bulduğu ayda, satış hacmi geçen yılın haziranının yüzde 11,44 altında kaldı.

RENAULT FARKI AÇTI, STELLANTIS TOPLU GÜCÜNÜ GÖSTERDİ

Sıralamanın zirvesindeki tablo değişmedi. Renault, 15.412 adetlik satışıyla en yakın takipçisine yaklaşık 5.600 adet fark attı. Markanın toplam pazar içindeki payı yüzde 14,7 olarak hesaplanıyor. İkinci sıradaki Fiat 9.791, üçüncü sıradaki Volkswagen 7.713 araç sattı.

İlk 10 sıralamasında Fransız ve Alman markaların ağırlığı sürüyor. Peugeot 6.555, Citroen 5.703 adetle dördüncü ve beşinci sırada bulunuyor. Aynı çatı altındaki markaların gücü toplu bakışta daha net görülüyor. Fiat, Peugeot, Citroen, Opel, Jeep, Alfa Romeo ve DS markalarını bünyesinde barındıran Stellantis grubunun toplam satışı 27.925 adede ulaşıyor ve grup, tek marka gibi sayıldığında listenin açık ara lideri konumuna geçiyor.

ELEKTRİKLİDE TOGG İLE RAKİPLERİ ARASINDAKİ FARK AÇILDI

Yerli üretici Togg, 4.503 adetlik satışla dokuzunculuğunu sürdürdü. Elektrikli araç segmentindeki diğer oyunculara bakıldığında fark belirgin. Tesla ay boyunca 398, Çinli üretici BYD ise 83 araç satabildi. Çin merkezli markaların toplamı da sınırlı kaldı. Chery, Omoda ve Jaecoo, MG, BYD ve Maxus satışları birlikte 4.176 adedi buldu ve tek başına Togg'un altında kaldı.

Listenin alt sıralarında lüks ve niş markalar yer aldı. Porsche 177, Land Rover 149 araç satarken, Ferrari ve Aston Martin üçer adetle listeye girdi. Ay içinde yalnızca 1 araç satan Chevrolet, sıralamanın son basamağında yer aldı.

PAZAR NEDEN DARALDI?

Pazardaki daralmanın gerisinde finansman koşulları öne çıkıyor. Taşıt kredisi faizlerinin yüksek seyri ve kredi kullanım sınırlamaları, özellikle bireysel alıcının yeni araç talebini baskılıyor. Yüksek fiyat seviyesi ve beklenen kur hareketleri de alım kararlarının ertelenmesine yol açıyor. Haziran rakamları, yılın ilk yarısında pazarın geçen yılın gerisinde tamamlandığına işaret ediyor.

Fiyat tarafında vergi yapısı belirleyici olmayı sürdürüyor. Sıfır araç fiyatının önemli bölümünü özel tüketim vergisi ve katma değer vergisi oluşturuyor. Motor hacmi ve fiyat bandına göre değişen vergi oranları, ithal ve yerli üretim modeller arasındaki fiyat farklarını da şekillendiriyor. Kur hareketleri, ithal modellerin fiyat listelerine gecikmeli yansıyor.

İLK 10 MARKA VE SATIŞ ADETLERİ

• Renault: 15.412
• Fiat: 9.791
• Volkswagen: 7.713
• Peugeot: 6.555
• Citroen: 5.703
• Toyota: 5.674
• Hyundai: 5.415
• Opel: 5.012
• Togg: 4.503
• Ford: 4.481

LİSTENİN TAMAMI AÇIKLANDI

• Skoda: 4.229
• Mercedes-Benz: 3.806
• BMW: 2.875
• KG Mobility: 2.753
• Nissan: 2.507
• Chery: 2.300
• Kia: 2.258
• Volvo: 1.681
• Audi: 1.671
• Dacia: 1.581
• Omoda ve Jaecoo: 1.567
• Mini: 1.470
• Honda: 1.134
• Cupra: 762
• Jeep: 687
• Seat: 561
• Suzuki: 447
• Foton: 441
• Iveco: 404
• Tesla: 398
• Isuzu: 227
• MG: 219
• Porsche: 177
• Land Rover: 149
• Tenax: 100
• Alfa Romeo: 89
• DS: 88
• BYD: 83
• Alpine: 27
• Lexus: 22
• Subaru: 21
• Maserati: 12
• GMC: 7
• Maxus: 7
• Bentley: 5
• Lamborghini: 5
• Aston Martin: 3
• Cadillac: 3
• Ferrari: 3
• Chevrolet: 1

AYLIK SIRALAMA TEK BAŞINA NE ANLATIYOR?

Haziran tablosunun bir diğer okuma başlığı segment dağılımı. İlk sıralardaki markaların satış hacmini büyük ölçüde uygun fiyatlı hatchback ve sedan modeller ile hafif ticari araçlar taşıyor. Lüks segmentte ise adetler doğal olarak sınırlı kalıyor ve aylık dalgalanmalar yüzdesel olarak daha sert görünüyor. Sıralamanın orta bandındaki markalarda birkaç yüz adetlik fark, birden fazla basamak değişimine yol açabiliyor. Söz konusu nedenle aylık sıralamalar, markaların uzun vadeli pazar konumunu değerlendirirken tek başına ölçü alınmıyor.

İKİNCİ EL VE KAMPANYA DÖNEMİ NE GETİRECEK?

Yeni araç satışlarındaki daralma, ikinci el tarafını da etkiliyor. Sıfır araca erişimin zorlaştığı dönemlerde talep ikinci el piyasasına kayıyor ve az kilometreli araçların fiyatları güçlü seyrediyor. Yeni araç kampanyalarının artması ise ikinci elde fiyat esnekliğini beraberinde getirebiliyor.

Türkiye İş Kurumu aracılığıyla yürütülen Engelli ve Eski Hükümlü Hibe Desteği'nin yılın dördüncü dönemine ait başvuru takvimi işlemeye başladı. Bakan Işıkhan duyuruyu sosyal medya paylaşımıyla yaptı ve programın önceki dönemlerine ilişkin kaynak bilgisini de aktardı. Paylaşımda şu ifadeler yer aldı:

"İŞKUR aracılığıyla sağladığımız 'Engelli ve Eski Hükümlü Hibe Desteği'ne Mayıs ve Haziran aylarında 162 milyon lira kaynak sağlamıştık. Bugün, bu önemli uygulamamızın devamını hayata geçiriyoruz. Hibe desteğimizin 2026 Yılı 4. Dönem başvurularını başlatıyoruz. İstihdama, üretime katılmak isteyen engelli ve eski hükümlü vatandaşlarımızın yanında olmaya devam edeceğiz. Daha güçlü bir gelecek için İŞKUR yanında."

Başvuru penceresi sınırlı tutuldu. Adayların dosyalarını 10 Temmuz gününe kadar tamamlaması gerekiyor. Program bilgilerine ve başvuru ekranlarına iskur.gov.tr adresi ile engelsiz İŞKUR platformu üzerinden ulaşılabiliyor.

HİBE TUTARLARI NE KADAR?

Programın mali çerçevesi yıl başında güncellenmişti. Güncel üst sınırlar şöyle:

• Engelli girişimciler (tarım ve hayvancılık dışı projeler): 735.000 lira
• Engelli girişimciler (tarım ve hayvancılık projeleri): 555.000 lira
• Eski hükümlü girişimciler: 550.000 lira
• Korumalı işyeri kuruluş sermayesi: 905.000 lira

Hibe tek kalemden oluşmuyor, üç ayrı bileşen halinde ödeniyor. Kuruluş işlemleri için en fazla 40.000 lira karşılanıyor. İşletme giderleri için yıllık üst sınır tarım dışı projelerde 145.000, tarım ve hayvancılıkta 75.000 lira. En büyük kalem olan kuruluş ve demirbaş desteği ise proje türüne göre 440.000 ile 550.000 lira arasında değişiyor. Ödemeler, onaylanan projenin bütçe kalemlerine ve harcama belgelerine göre yapılıyor.

BAŞVURULAR NASIL YAPILIYOR?

Başvuru yolu iki grup için farklı işliyor. Engelli adaylar başvurularını yalnızca e-Devlet üzerinden gerçekleştiriyor. İl müdürlüklerine elden teslim edilen ya da posta yoluyla gönderilen dosyalar işleme alınmıyor. Eski hükümlü adaylar ise İŞKUR'a doğrudan başvuramıyor. Projenin, Adalet Bakanlığı'na bağlı denetimli serbestlik müdürlükleri ya da koruma kurulları eliyle hazırlanıp il müdürlüğüne ulaştırılması gerekiyor.

KİMLER YARARLANABİLİYOR?

Şart tarafında iki grup için ortak ve ayrışan koşullar bulunuyor. Eski hükümlü adaylarda İŞKUR kaydı, 18 yaşın doldurulmuş olması, eski hükümlü statüsü, emekli olmamak, halihazırda aktif bir işyerine sahip olmamak, işin kurulacağı ilde ikamet ve girişimcilik eğitimi sertifikası aranıyor. Engelli adaylarda da İŞKUR kaydı, girişimcilik sertifikası ve ikamet şartı benzer biçimde uygulanıyor. Başvuru öncesinde güncel şartname üzerinden koşulları kontrol edebilirsiniz.

Girişimcilik eğitimi sertifikası şartı, başvurudan önce tamamlanması gereken bir adım. Söz konusu sertifika, İŞKUR ile KOSGEB iş birliğinde düzenlenen girişimcilik eğitimlerine katılarak alınabiliyor. Eğitimler dönem dönem çevrim içi olarak da açılıyor. Sertifikası bulunmayan adayların önce eğitim takvimini takip etmesi gerekiyor.

KORUMALI İŞYERİ DESTEĞİ NEYİ KAPSIYOR?

Destek kapsamındaki korumalı işyeri kavramı, programın ayrı bir ayağını oluşturuyor. Korumalı işyerleri, işgücü piyasasına kazandırılması güç olan zihinsel ve ruhsal engelli bireylerin istihdam edildiği, devlet desteğiyle kurulan özel işyerlerini ifade ediyor. Söz konusu işyerlerinin kuruluş sermayesi için sağlanan 905.000 liralık destek, programdaki en yüksek tutarlı kalem konumunda.

HİBE GERİ ÖDENİYOR MU?

Sağlanan kaynağın hibe niteliği taşıması, programı kredi mekanizmalarından ayırıyor. Onaylanan proje kapsamında yapılan ödemeler geri istenmiyor, faiz ya da taksit yükümlülüğü doğmuyor. Buna karşılık hibe, ancak projede taahhüt edilen harcamalar belgelendikçe ödeniyor ve işin sözleşme koşullarına uygun yürütülmesi denetleniyor. Taahhütlerin yerine getirilmemesi durumunda ödenen tutarların iadesi gündeme gelebiliyor.

Değerlendirme süreci komisyon eliyle yürütülüyor. Süresi içinde iletilen projeler, mevzuattaki ölçütler çerçevesinde inceleniyor ve uygun bulunan başvurular kaynak durumuna göre destekleniyor. Projesi kabul edilen adaylarla sözleşme imzalanıyor, hibe ödemeleri sözleşme sonrasında ve belgeye dayalı olarak yapılıyor.

DÖNEMİ KAÇIRANLAR İÇİN YENİ PENCERE AÇILIYOR

Dönem sistemi program boyunca işliyor. Destek, yıl içinde art arda açılan başvuru pencereleriyle yürütülüyor ve 2026'nın ilk üç döneminde de başvurular alınmıştı. Dördüncü dönemi kaçıran adaylar için yıl içinde yeni duyurular yapılması bekleniyor. Her dönemin şartnamesi ayrı yayımlandığından, tutar ve koşulların güncel duyurudan izlenmesi gerekiyor.

Engelsiz İŞKUR platformu, engelli vatandaşlara yönelik iş ilanlarını, kurs duyurularını ve destek programlarını tek çatı altında sunuyor. Hibe başvurusu öncesinde platformdaki rehber içeriklerden yararlanabilir, sorularınız için İŞKUR il müdürlüklerine ya da Alo 170 hattına ulaşabilirsiniz.

Programın hedefi, dezavantajlı grupların işgücü piyasasına işveren olarak da katılması. Kurulan işletmeler bir yandan sahibine gelir sağlarken, zaman içinde yeni istihdam da üretebiliyor. Desteklenen projeler arasında atölye üretimi, hizmet sektörü girişimleri, tarımsal işletmeler ve e-ticaret odaklı işler öne çıkıyor.

SİGARA ZAMMINI DUYURDU

Sigara içen milyonlarca tüketiciyi ilgilendiren yeni bir zam beklentisi sektör temsilcisinin paylaşımıyla gündeme geldi. Dündar, sosyal medya hesabındaki mesajında temmuz için 5 ile 10 lira arasında bir artış beklendiğini yazdı. Paylaşımda şu ifadeler yer aldı:

"Temmuz sıcağı yetmedi, sigaraya da 5-10 TL arası 'serinletici' bir zam daha yolda. Nefes almak zaten pahalıydı, şimdi biraz daha kıymete binecek."

ZAM KESİNLEŞTİ Mİ?

Sektör temsilcisinin dile getirdiği rakamlar bir öngörüyü yansıtıyor. Üretici firmalardan ya da resmi makamlardan doğrulanmış bir fiyat listesi şu aşamada bulunmuyor. Geçmiş dönemlerde de bayi derneklerinin zam öngörüleri kimi zaman birebir gerçekleşti, kimi zaman firma ve grup bazında farklı tutarlarla hayata geçti.

HAZİRANDA BAZI GRUPLAR ZAMLANMIŞTI

Fiyat tarafındaki son hareket haziran başında yaşanmıştı. O dönemde bazı sigara gruplarının fiyatları yukarı yönlü güncellenmiş, son olarak Imperial grubunda satılan ürünlere yaklaşık 5 lira eklenmişti. Temmuz beklentisinin gerçekleşmesi durumunda fiyatlar bir ay içinde ikinci kez yükselmiş olacak.

Yılın ilk yarısındaki fiyat hareketleri üst üste konduğunda tablo netleşiyor. Ocak döneminde vergi güncellemesi kaynaklı artış rafları etkiledi, ilkbahar boyunca firma bazlı güncellemeler geldi ve haziran başında yeni bir dalga yaşandı. Temmuz beklentisi gerçekleşirse, altı aylık dönemde tüketicinin karşılaştığı zam sayısı üçü aşmış olacak. Sık aralıklı artışlar, paket fiyatlarının yıl içinde kademeli biçimde yükselmesine yol açıyor.

BEKLENTİNİN GERİSİNDE VERGİ TAKVİMİ VAR

Beklentiyi besleyen ana unsur vergi takvimi. Tütün ürünlerinde fiyatın büyük bölümünü vergiler oluşturuyor. Paket fiyatının içinde maktu özel tüketim vergisi, satış fiyatına oranla hesaplanan nispi vergi ve katma değer vergisi bir arada bulunuyor. Maktu tutarların altı aylık üretici enflasyonuna göre otomatik güncellenmesi, her ocak ve temmuz döneminde fiyat artışı ihtimalini gündeme getiriyor. Cumhurbaşkanı kararıyla söz konusu otomatik artışın sınırlandırılması ya da tamamen durdurulması da mümkün. Ocak döneminde tam yansıma yerine yüzde 7,95 ile sınırlı bir güncellemeye gidilmesi, bunun güncel örneği.

Vergi güncellemesi doğrudan raf fiyatına eşit değil. Üretici firmalar vergi artışını fiyatlara birebir, kademeli ya da grup bazında farklı tutarlarla yansıtabiliyor. Aynı dönemde bir grup 5 lira zamlanırken diğerinin sabit kalması, sonraki haftalarda dengelenmesi sektörde sık görülen bir uygulama. Söz konusu nedenle zam haberleri çoğu zaman markadan markaya farklı tarihlerde doğrulanıyor.

BAYİLER VE TÜKETİCİLER NASIL ETKİLENİYOR?

Fiyat artışlarının bayi tarafında da yansımaları var. Tekel bayileri, sık aralıklarla değişen fiyat listelerinin stok maliyetini artırdığını ve kâr marjlarını daralttığını uzun süredir dile getiriyor. Tüketici tarafında ise yüksek fiyatların kaçak ve sahte ürünlere yönelimi artırma riski, sektörün ve kamu otoritesinin izlediği başlıklar arasında yer alıyor.

Zam beklentilerinin dile getirildiği dönemlerde piyasada tekrarlanan bir davranış kalıbı da görülüyor. Beklenti haberlerinin ardından bazı tüketiciler stok amaçlı alım yapıyor, bayilerde belirli gruplarda geçici yoğunluk oluşuyor. Bayi temsilcileri, kesinleşmemiş zam haberlerinin talebi dalgalandırdığını ve stok planlamasını zorlaştırdığını aktarıyor. Fiyat listeleri resmileşmeden yapılan spekülatif fiyatlandırma ise mevzuata aykırı ve tüketicilerin fahiş fiyat uygulamalarını şikayet etme hakkı bulunuyor.

OLASI ZAM BÜTÇEYE NASIL YANSIYACAK?

Sigara harcamasının hane bütçesindeki payı artış dönemlerinde yeniden hesaplanıyor. Günde bir paket içen bir tüketici için paket fiyatındaki 10 liralık artış, aylık yaklaşık 300 liralık ek yük anlamına geliyor. Yıllık bazda söz konusu fark 3.650 lirayı buluyor. Zincirleme artışlar, tüketicilerin bir bölümünü daha düşük fiyatlı gruplara ya da sarma tütüne yönlendiriyor. Sağlık otoriteleri, ürün değiştirmenin riski azaltmadığını ve tek güvenli seçeneğin tüketimi bırakmak olduğunu vurguluyor.

VERGİ POLİTİKASININ SAĞLIK BOYUTU

Konunun bir de halk sağlığı boyutu bulunuyor. Tütün ürünlerindeki vergi politikası, dünya genelinde tüketimi azaltmanın en etkili araçlarından biri olarak kabul ediliyor. Dünya Sağlık Örgütü, tütün ürünlerinde toplam verginin perakende fiyat içindeki payının yüksek tutulmasını öneriyor ve vergilendirmeyi tüketimle mücadelenin temel araçları arasında sayıyor. Türkiye, tütün vergilendirmesinde yüksek oranlı ülkeler arasında yer alıyor.

KESİN FİYATLAR NASIL NETLEŞECEK?

Temmuz için telaffuz edilen tutarların hangi gruplarda ve hangi tarihte geçerli olacağı, üretici firmaların bayilere göndereceği güncel fiyat listeleriyle netleşecek. Güncel ve doğrulanmış fiyatları öğrenmek isteyen tüketiciler için en sağlıklı kaynak, satış noktalarındaki güncel bayi listeleri. Sosyal medyada dolaşan fiyat görselleri her zaman güncel ya da doğru olmayabiliyor. Vergi tarafındaki resmi düzenlemeler ise Resmi Gazete üzerinden yayımlanıyor ve yürürlük tarihleri kararın içinde yer alıyor. Resmi bir vergi kararı yayımlanması durumunda haberimiz güncellenecek.

KAYITTA TEK KANAL DÖNEMİ

İlk değişiklik kayıt kanalında yapıldı. Telefon kayıt işlemlerinde kısa mesaja ilişkin ifade yönetmelik metninden çıkarıldı. Kayıt başvuruları için tek resmi adres e-Devlet Kapısı olarak belirlendi. Yurt dışından cihaz getirenler, kayıt sürecinin tamamını e-Devlet üzerinden yürütecek.

DİPLOMATLARA 120 GÜNLÜK EK SÜRE

Türkiye'de görev yapan büyükelçilik ve konsolosluk çalışanları için özel bir kayıt düzeni tanımlandı. Söz konusu kişilerin telefon kayıt başvuruları, taşıdıkları yabancı misyon kimlik kartı geçerli olduğu sürece kabul edilecek. Kimlik kartının süresi dolduğunda cihaz hemen kapatılmayacak, 120 günlük ek kullanım süresi devreye girecek.

Ek sürenin bitiminde ise yaptırım aşaması başlıyor. Kartı yenilenmeyen kişilerin cihazlarına ait IMEI numaraları kullanıma kapatılacak ve kara listeye işlenecek. Kara listedeki bir cihazın şebekede yeniden görülmesi halinde operatörler, durumu BTK'ya bildirmekle yükümlü olacak.

ARIZALANAN CİHAZA DEĞİŞİM HAKKI TANINDI

Yurt dışından getirilen cihazın bozulması durumuna ilişkin belirsizlik giderildi. Cihazın ya da ana kartının arıza nedeniyle değişmesi halinde IMEI değişim işlemi yapılabilecek. Başvuruyu ilk kayıt sahibi, ithalatçı ya da imalatçı yapabilecek. İlk kayıt sahibi, kaydı tamamladığı tarihten itibaren üç takvim yılı içinde ve IMEI numarası eşleştirilmiş beyaz listede kaldığı sürece, servisten alınan değişim belgesiyle e-Devlet üzerinden başvurabilecek.

Değişim belgesinin geçerli sayılması için şu şartlar aranıyor:

• Antetli kağıt olması ya da firma kaşesi taşıması
• Değişimi yapan firmanın unvanı ile adres veya telefon bilgisini içermesi
• Değişimin arıza nedeniyle yapıldığına dair ifade bulunması
• Eski ve yeni IMEI numaralarını göstermesi

BEYAZ LİSTE İLE KARA LİSTE NEYİ BELİRLİYOR?

Kayıt sistemindeki beyaz liste ve kara liste kavramları, cihazın şebekedeki statüsünü belirliyor. Beyaz liste, kaydı geçerli olan ve şebekelerde serbestçe çalışan IMEI numaralarını kapsıyor. Kara liste ise kaydı bulunmayan, süresi dolan ya da usulsüz işlem tespit edilen numaralardan oluşuyor. Kara listedeki bir cihaza Türkiye'de hangi operatörün SIM kartı takılırsa takılsın şebeke hizmeti verilmiyor.

YURT DIŞI TELEFONDA 4 ARTI 4 AY KURALI

Yurt dışından getirilen telefonlar, kayıt yaptırılmadan sınırlı süre kullanılabiliyor. Cihaz, bir takvim yılı içinde 4 ay boyunca Türkiye'deki şebekelerde çalışabiliyor. Çift SIM yuvası ya da e-SIM desteği bulunan modellerde süre toplamda 8 aya uzuyor. İlk 4 ay fiziki SIM ile, ikinci 4 ay ise e-SIM ya da ikinci yuva üzerinden iletişim sağlanabiliyor. Süreler, cihaza kayıt uyarısı içeren kısa mesajın ulaştığı tarihten itibaren işliyor.

Takvim yılı kurgusu, alım tarihine göre toplam kullanım süresini uzatabiliyor. Mayıs 2026 başında getirilen bir cihazda ilk 4 aylık dönem ağustos sonunda doluyor. İkinci yuvaya geçişle eylül-aralık dönemi tamamlanıyor. Ocak 2027'de yeni takvim yılı başladığından cihaz, ağustos sonuna kadar yeniden kullanım hakkı kazanıyor. Söz konusu hesapla kesintisiz kullanım 16 aya kadar çıkabiliyor. Sürenin sonunda cihaz sahibi kayıt ücretini ödeyerek kullanıma devam edebiliyor ya da cihazı elden çıkarma yoluna gidebiliyor.

2026 IMEI KAYIT ÜCRETİ 54.258 LİRA

Kayıt ücreti 2026 için 54.258 lira olarak belirlendi. Tutar, 2025'te geçerli olan 45.614 liralık harcın yeniden değerleme oranıyla güncellenmesi sonucu oluştu. Ödeme sonrasında cihazın şebeke kullanımı süresiz olarak açılıyor. Harç tutarının yüksekliği, yurt dışı fiyat avantajını hesaplayanların dikkate aldığı ana kalem konumunda. Bazı vergi kalemlerinin yurt dışında bulunmaması ve ayrılırken alınan vergi iadesi cihazları ucuzlatsa da, kayıt harcı eklendiğinde fark önemli ölçüde daralabiliyor.

Kayıt başvurusunun adımları da netleşmiş durumda. Yurda girişte pasaport hareketleri sistemde göründüğünden, başvuru sahibinin cihazı yolcu beraberinde getirdiğini belgelemesi gerekiyor. E-Devlet üzerindeki kayıt ekranından cihazın IMEI numarası bildiriliyor, harç ödemesi anlaşmalı bankalar ya da vergi daireleri üzerinden yapılıyor. Ödemenin tamamlanmasının ardından cihaz kalıcı olarak beyaz listeye alınıyor.

Harç tutarının yıllık artışı, alım kararını etkileyen temel değişken haline geldi. Yeniden değerleme oranına bağlı güncelleme nedeniyle kayıt ücreti her yılbaşında yükseliyor. Cihazını yılın son aylarında getiren kullanıcılar, kayıt işlemini aynı yıl içinde tamamlayarak bir sonraki yılın zamlı tarifesinden etkilenmeyebiliyor. Karar aşamasındaki kullanıcıların cihaz fiyatı ile harç toplamını, aynı modelin Türkiye satış fiyatıyla karşılaştırması gerekiyor.

KAÇAK IMEI KULLANIMI YASAL RİSK TAŞIYOR

Kayıt sistemini aşmaya dönük yasa dışı yöntemler de bulunuyor. Bir cihazın IMEI bilgisinin başka bir cihaza kopyalanması olarak bilinen uygulama mevzuata aykırı. Söz konusu işlemin tespiti halinde cihazlar kapatılabiliyor ve işlemi yapanlar hakkında yasal süreç işletilebiliyor. Güvenli tek yol, cihazın resmi kayıt harcı ödenerek e-Devlet üzerinden kaydettirilmesi.

SÜRESİ DOLAN CİHAZ NE OLUYOR?

Kayıtsız kullanım süresi dolan cihaz tamamen değersizleşmiyor. Kapanan cihaz yurt dışında ikinci el olarak satılabiliyor, yurt içinde ise ancak parça değerinden alıcı bulabiliyor. Harcı ödemek istemeyen kullanıcılar için üçüncü seçenek, cihazı yalnızca kablosuz ağ üzerinden internet cihazı olarak kullanmak. Şebeke kaydı kapanan telefon, SIM kartsız biçimde kablosuz bağlantıyla çalışmaya devam edebiliyor.

Haziran enflasyonu 3 Temmuz Cuma günü saat 10.00'da açıklanacak ve aylık artışın yüzde 1 civarında, hatta bazı tahminlerde altında gerçekleşmesi bekleniyor. Mayıs ayında aylık enflasyon yüzde 1,71 olmuş, yıllık gösterge yüzde 32,61'e çıkmıştı. Aylık rakamın yüzde 1'in altında gelmesi durumunda, söz konusu eşiğin altına altı ay aradan sonra ilk kez inilmiş olacak.

TAHMİNLER HANGİ ARALIKTA TOPLANIYOR?

Tahmin yelpazesi sanıldığından geniş. En iyimser uçta Gedik Yatırım bulunuyor. Kurumun raporunda haziran için aylık yüzde 0,80 artış ve yıllık göstergede yüzde 32,6'dan yüzde 31,9'a iniş öngörülüyor. AA Finans'ın ekonomist anketinde ortalama tahmin yüzde 1,04 düzeyinde oluştu. Merkez Bankası'nın haziran ayı Piyasa Katılımcıları Anketi'nde ise beklenti yüzde 1,36 olarak ölçüldü. Resmi anketteki rakam, manşetlere taşınan iyimser tahminlerin belirgin üzerinde duruyor.

DÜŞÜK TAHMİNLERİN DAYANAĞI GIDA VE ENERJİ

Sebze fiyatlarında mayısta başlayan çift haneli gerilemenin haziranda da sürdüğü değerlendiriliyor. Yılın ilk dört ayında sebzede birikimli yüzde 60'ı aşan artışın ardından gelen söz konusu düşüş, bir fiyat düzeltmesi olarak okunuyor. Gedik Yatırım gıda kaleminde aylık yüzde 0,7'lik gerileme öngörüyor.

Enerji tarafında da benzer bir tablo var. Haziranda benzin fiyatı yüzde 2,5, motorin ve LPG fiyatları yüzde 5 civarında geriledi. Akaryakıttaki inişe bağlı olarak enerji kaleminde yüzde 1,7'lik düşüş hesaplanıyor. İki kalemin manşet enflasyonu birlikte 0,3 puan aşağı çekmesi, altın ve mücevherat fiyatlarındaki gevşemenin de sınırlı katkı vermesi bekleniyor. Tahminlerdeki ana belirsizlik giyimde. Mayısta sezon etkisiyle yüzde 11,4 artan ve manşete 0,9 puan ekleyen giyim fiyatlarının haziranda yatay kalacağı varsayılıyor. Varsayımın tutmaması, açıklanacak rakamı tahminlerden uzaklaştırabilir.

YIL SONU BEKLENTİSİ İSE YÜKSELDİ

Madalyonun öbür yüzünde daha az konuşulan veriler duruyor. Merkez Bankası anketinde katılımcıların 2026 yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 28,94'ten yüzde 29,14'e yükseldi. Aylık tahminler gerilerken yıl sonu görünümünün bozulması, iyileşmenin henüz kalıcı fiyatlanmadığını gösteriyor. On iki ay sonrası için beklenti yüzde 23,81, yirmi dört ay sonrası içinse yüzde 18,29 düzeyinde. Her iki vade de Merkez Bankası'nın orta vadeli hedeflerinin üzerinde seyrediyor.

İSTANBUL'DA AYLIK ILIMLI AMA YILLIK YÜZDE 35,94

İstanbul verisi iki yönlü okunuyor. İstanbul Ticaret Odası'nın hesaplamasına göre İstanbul'da aylık perakende fiyat artışı yüzde 1,14 ile ılımlı geldi. Piyasalar veriyi olumlu karşıladı, borsada toparlanma yaşandı ve iki yıllık tahvil faizi yüzde 40 sınırına kadar indi. Aynı hesaplamanın yıllık tarafı ise yüzde 35,94'ü gösteriyor. Yıllık bazda İstanbul, ülke genelindeki resmi göstergenin üzerinde bir fiyat artışıyla karşı karşıya.

Resmi olmayan ölçümler de tablonun tartışmalı tarafını oluşturuyor. Enflasyon Araştırma Grubu ENAG, internetten topladığı fiyat verileriyle alternatif bir endeks hesaplıyor ve sonuçları resmi rakamların belirgin üzerinde çıkıyor. Şubat ayında TÜİK yıllık enflasyonu yüzde 31,53 olarak açıklarken ENAG'ın ölçümü yüzde 54,14 olmuştu. Fark, veri toplama ve hesaplama yöntemlerindeki ayrışmadan kaynaklanıyor.

VERİ MAAŞ, KİRA VE FAİZİ NASIL ETKİLEYECEK?

Cuma günü açıklanacak rakam üç kanalı doğrudan etkileyecek. Memur ve emekli zammının hesabı, ocak-haziran dönemindeki birikimli enflasyona dayanıyor. Yılın ilk beş ayında gerçekleşen aylık artışların üzerine haziran rakamı eklenecek ve ortaya çıkan altı aylık toplam, temmuz zammının tabanını oluşturacak. Memur tarafında toplu sözleşmeyle verilen artışın üzerine, birikimli enflasyonun sözleşme oranını aşan kısmı fark olarak yansıtılıyor. SSK ve Bağkur emeklileri ise doğrudan altı aylık enflasyon oranında zam alıyor. Cuma günkü rakam, milyonlarca maaşın temmuz artışını kesinleştirecek son parça.

Kira tarafındaki hesap farklı bir ortalamaya bakıyor. Yasal artış tavanı, tüketici fiyat endeksinin on iki aylık ortalamalar üzerinden hesaplanan değişimine bağlı. Haziran verisi açıklandığında temmuzda yenilenecek sözleşmelerin tavan oranı da netleşecek. Aylık enflasyonun gerilemesi tavan oranını zaman içinde aşağı çekse de, on iki aylık ortalama geçmiş yüksek ayları içerdiğinden düşüş kademeli yaşanıyor.

PİYASA TEPKİSİNİN GERİSİNDE NE VAR?

Piyasaların düşük veriye verdiği olumlu tepkinin gerisinde faiz beklentisi var. Enflasyonun beklentilerin altında gelmesi, Merkez Bankası'nın para politikasında gevşeme alanını genişletiyor. Tahvil faizlerindeki gerileme ve borsadaki alımlar, yatırımcının bu senaryoya verdiği fiyatlamayı yansıtıyor. Beklentinin üzerinde gelecek bir rakam ise tersine, sıkı duruşun uzayacağı öngörüsüyle fiyatlamaları geri çevirebiliyor.

Tahminler arasındaki genişlik de tek başına bir mesaj taşıyor. En düşük ve en yüksek beklenti arasında yarım puanı aşan fark, kurumların gıda, giyim ve hizmet kalemlerine dair varsayımlarındaki ayrışmadan besleniyor. Belirsizliğin yüksek olduğu dönemlerde tek bir tahmine değil, tahmin aralığının tamamına bakmak daha sağlıklı bir okuma sunuyor.

Altında yükseliş iki günlük tabloya bakıldığında net görülüyor. Dün gün içinde 5.933 liraya kadar inen gram altın, kapanışa doğru toparlandı ve yeni güne yaklaşık yüzde 2,5 yukarıda başladı. Onstaki seyir de benzer. Dünkü kapanışın üzerine yeni günde 24 dolar daha ekleyen ons, 4.055 dolar bandına oturdu.

FED BAŞKANININ MESAJLARI NASIL OKUNDU?

Fiyatlamayı destekleyen ilk gelişme merkez bankası cephesinden geldi. Portekiz'de kürsüye çıkan FED Başkanı Kevin Warsh, Merkez Bankacılığı Forumu'ndaki konuşmasında enflasyon kaynaklı risklerin son bir ayda gerilediğini dile getirdi ve kurumun bağımsız yapısının altını çizdi. Piyasalar söz konusu mesajları, olası bir faiz artışına mesafeli duruş olarak yorumladı. Faiz artışı ihtimalinin zayıflaması, getirisi olmayan altını cazip kılan etkenlerin başında geliyor.

PETROL FİYATLARI ALTINI NEDEN DESTEKLİYOR?

İkinci destek enerji piyasasından geldi. ABD ile İran arasında Katar'da yürütülen müzakerelerin olumlu seyrettiğine dair haber akışı, petrol fiyatlarını aşağı çekti. Brent türü petrolün varili 70 dolar sınırına dek indi. Ucuzlayan enerji, küresel enflasyon baskısını hafifleterek altın lehine bir zemin oluşturdu.

ABD VERİLERİ BEKLENTİLERİN ALTINDA KALDI

Üçüncü başlık ABD ekonomisinden gelen sinyaller oldu. Haziran ayına ilişkin özel sektör istihdamı 105 binlik tahmine karşılık 95 bin kişi artışla beklentinin altında kaldı. İmalat sektörünü ölçen satın alma yöneticileri endeksi de 54 olan beklentiye karşılık 53,3 olarak açıklandı. İki veri birlikte, ekonomide aşırı ısınma olmadığına ve sıkılaşma ihtiyacının azaldığına işaret etti.

GÖZLER TARIM DIŞI İSTİHDAM RAPORUNDA

Piyasanın bugünkü ana gündemi haziran ayı tarım dışı istihdam raporu. FED'in faiz patikası için yakından izlediği göstergede 114 bin kişilik artış bekleniyor. Beklentinin belirgin üzerinde gelecek bir rakam, daha sıkı para politikası senaryolarını yeniden güçlendirebilir ve altın üzerinde baskı oluşturabilir. Vadeli piyasa fiyatlamalarını izleyen CME FedWatch verilerine göre eylül toplantısında faiz artışı ihtimali yüzde 49,8 düzeyinde bulunuyor.

Tarım dışı istihdam raporu, ABD çalışma takviminde her ayın ilk cuma günü açıklanıyor ve Türkiye saatiyle öğleden sonraki seansta piyasaya ulaşıyor. Veri setinde istihdam artışının yanı sıra işsizlik oranı ve ortalama saatlik kazanç kalemleri de yer alıyor. Ücret artışlarının hızlanması enflasyon sinyali olarak okunduğundan, piyasalar manşet rakam kadar ücret verisini de izliyor. Açıklama anında ons altında dakikalar içinde sert iki yönlü hareketler görülebiliyor. Kısa vadeli işlem yapanların veri saatinde artan oynaklığı hesaba katması gerekiyor.

ANALİSTLER 4.100 DOLAR EŞİĞİNİ İŞARET EDİYOR

Analist cephesinde temkinli bir iyimserlik hakim. Saxo Bank'ın emtia stratejisti Ole Hansen'in okumasına göre onsun 4.000 dolar üstüne tırmanışını, kısa pozisyonların kapanması ve ucuzlayan enerji besledi. Hansen, petrol arzındaki bollaşmanın enflasyon kaygılarını daha da geriletmesini bekliyor ve piyasada dip arayışının başladığını, alıcı güveninin toparlandığını belirtiyor. Stratejist yine de temkinli. Ona göre dibin teyit edilebilmesi için ons önce 4.100 dolar üstüne yerleşmeli.

Piyasada sorulan altın dibi gördü mü sorusunun teknik bir karşılığı bulunuyor. Bir düşüş trendinin bittiğinden söz edebilmek için fiyatın yalnızca yükselmesi yetmiyor, önceki tepki yükselişlerinin takıldığı direnç bölgesinin aşılması ve o seviyenin üzerinde kalıcılık sağlanması gerekiyor. Onstaki 4.100 dolar vurgusu da tam olarak söz konusu teyit ihtiyacından kaynaklanıyor. Eşik aşılamazsa mevcut hareket, düşüş içindeki bir tepki alımı olarak kalabilir.

FAİZ İLE ALTIN ARASINDAKİ İLİŞKİ NASIL İŞLİYOR?

FED faiz kararları ile altın arasındaki ilişki ters yönlü işliyor. Faizler yükseldiğinde dolar ve tahvil getirileri cazipleşiyor, faiz getirisi olmayan altın görece geri planda kalıyor. Faiz artışı beklentisi zayıfladığında ise denklem tersine dönüyor. Son iki günde açıklanan zayıf veriler ve ılımlı açıklamalar, sarı metaldeki alımların temel gerekçesini oluşturuyor.

GRAM ALTINI HANGİ DEĞİŞKENLER BELİRLİYOR?

Gram altının seyrini iki değişken birlikte belirliyor. Onsun dolar bazlı fiyatı ve dolar kuru çarpıldığında gram fiyata ulaşılıyor. Güncel fiyatlar üzerinden yapılan hesap, piyasanın yaklaşık 46,6 liralık dolar kuru üzerinden fiyatlama yaptığına işaret ediyor. Onsta yaşanacak her yükseliş, kur sabit kalsa bile gram fiyatı yukarı taşıyor.

Kur tarafındaki istikrar da gram altındaki oynaklığı sınırlıyor. Onsta sert hareketlerin yaşandığı günlerde bile kurun yatay kalması, gram fiyattaki dalgalanmayı onsun gerisinde bırakabiliyor. Ters senaryoda ise kur kaynaklı bir hareket, ons sabitken gram fiyatı tek başına oynatabiliyor. Tasarrufunu gram altında tutanların izlemesi gereken tablo, tek başına ons değil iki değişkenin bileşimi.

Yurt içinde fiziki altın tarafında yaz dönemi geleneksel olarak hareketli geçiyor. Düğün sezonundaki ziynet talebi, gram ve çeyrek altında perakende alımları canlı tutuyor. Onstaki dalgalanma kuyumcu vitrinlerine gün içinde birden fazla kez yansıyabildiğinden, alım ya da bozdurma planlayanlar işlem öncesinde güncel kotasyonu sorabilirsiniz.

Günün geri kalanında altın fiyatlarını tarım dışı istihdam rakamı, dolar endeksindeki hareket ve enerji fiyatlarının seyri belirleyecek. Beklentiden zayıf bir istihdam verisi onsta 4.100 dolar denemesini gündeme getirebilir, güçlü bir veri ise kazançların bir bölümünü geri aldırabilir.