Uluslararası hakemli ve açık erişimli bilimsel dergi PLOS ONE’da yayımlanan araştırmaya göre, Eskişehir’de bulunan Küllüoba kazı alanında ortaya çıkarılan yaklaşık 5000 yıllık ekmek kalıntıları bilimsel yöntemlerle incelendi. Çalışma, Tunç Çağı’na tarihlenen bu buluntunun üretim tekniklerini, kullanılan hammaddeleri ve dönemin beslenme alışkanlıklarını ortaya koymak amacıyla gerçekleştirildi. Araştırma, Anadolu’daki erken dönem gıda teknolojilerine ışık tutmayı hedefledi.
Ekmek Üretiminde Gelişmiş Teknikler
Araştırma kapsamında yapılan analizler, ekmeğin kabaca öğütülmüş gernik buğdayı (Triticum dicoccum) ve mercimek (Lens culinaris) kullanılarak üretildiğini ortaya koydu. Hamurda tespit edilen hava boşlukları, yoğurma ve mayalama işlemlerinin uygulandığını gösterdi. Bu bulgular, Tunç Çağı’nda ekmek üretiminin sanılandan daha gelişmiş olduğunu ortaya koydu.
Lifli Un ve Yüksek Isıda Pişirme
Kalıntılar arasında buğday başak sapı parçalarının (rachis) bulunması, tahılların tam elenmeden kullanıldığını ve daha lifli, kepekli bir un elde edildiğini gösterdi. Termal analizler ise ekmeğin 150-160°C’nin üzerinde bir sıcaklıkta pişirildiğini ortaya koydu. Bu veriler, dönemin pişirme tekniklerine dair önemli ipuçları sundu.
Ritüel Amaçlı Kullanım
Elde edilen bulgular, söz konusu ekmeğin yalnızca bir gıda maddesi olmadığını da gösterdi. Ekmeğin kazara yanmış bir mutfak atığı olmadığı, kasıtlı olarak karbonlaştırıldığı ve bir kapı eşiğine bırakılarak üzerinin temiz bir toprak dolgu ile kapatıldığı belirlendi. Bu durum, ekmeğin İlk Tunç Çağı toplumlarında ritüelistik bir adak olarak kullanıldığını ortaya koydu.
Uluslararası İlgi Gördü
PLOS ONE’da yayımlanan çalışma, uluslararası akademik çevrelerde de ilgi gördü. Dünyaca ünlü maya markası Lesaffre, Türkiye’nin finansal desteğiyle gerçekleştirilen araştırmanın, arkeoloji ve gıda bilimi alanlarında yeni çalışmalara ilham vermesi bekleniyor.
PLOS ONE tarafından yapılan Küllüoba ekmeği araştırmasına https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0344705 linkine tıklayarak detaylara ulaşabilirsiniz.
