Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, mart ayında market raflarındaki 41 temel gıda ürününün 33'üne zam geldiğini açıkladı. Fiyat artışında zirveye yerleşen karnabahar, üretici ile market arasında yüzde 275,8'lik devasa bir fark oluşturarak ayın en çarpıcı kalemi oldu. İşte sebzeden meyveye, gübreden mazota kadar Mart 2026'nın tam fiyat haritası.
MARKETTE ZAM ŞAMPİYONU: KARNABAHAR
Bayraktar'ın paylaştığı verilere göre mart ayında markette fiyatı en fazla artan ürün yüzde 119,1'lik artışla karnabahar oldu. Karnabahardaki yükselişi yüzde 91,3 ile sivri biber, yüzde 75,2 ile domates, yüzde 61,2 ile patlıcan ve yüzde 48,7 ile marul takip etti.
Fiyatı düşen 8 ürünün başında ise yüzde 50,4'lük gerilemeyle kabak yer aldı. Kabağın ardından yüzde 18,3 ile salatalık, yüzde 6,5 ile fındık, yüzde 5,8 ile yumurta ve yüzde 4,6 ile yeşil soğan geldi. Son günlerde hava koşullarının iyileşmesiyle kabak ve salatalıkta hasat sıklaştı, bu da arzı artırarak fiyatları aşağı çekti.
ÜRETİCİ İLE MARKET ARASINDAKİ UÇURUM
Bayraktar'ın açıkladığı rakamlara göre karnabahar üreticide 23 lira 76 kuruşken markette 89 lira 29 kuruşa satıldı. Bu 3,8 katlık bir fark anlamına geliyor.
Karnabahardaki bu uçurumu sırasıyla portakal (3,6 kat — üreticide 13,71 TL, markette 50,04 TL), pırasa (3,4 kat) ve limon (3,1 kat — üreticide 31,87 TL, markette 97,23 TL) izledi.
SİVRİ BİBER ZİRVEDE
Üretici tarafında ise farklı bir tablo var. Mart ayında 32 ürünün 14'ünde fiyat artışı yaşanırken 9'unda düşüş görüldü, 9 üründe ise fiyat sabit kaldı. Üreticide en yüksek artış yüzde 93,1 ile sivri biberde kaydedildi. Sivri biberi yüzde 92,2 ile karnabahar, yüzde 70,9 ile marul, yüzde 64,3 ile domates ve yüzde 45 ile kuru soğan takip etti.
Fiyat düşüşünde ise kabak yüzde 55,1 ile yine listenin başında yer aldı. Salatalık (yüzde 49), limon (yüzde 29,2) ve portakal (yüzde 23) üreticide gerileyen diğer ürünler oldu.
NEDEN YÜKSELDİ, NEDEN DÜŞTÜ?
Bayraktar, fiyat dalgalanmalarının arkasındaki nedenleri de tek tek açıkladı. Geçtiğimiz ay yaşanan sel ve su baskınları domates, sivri biber ve marulda arzı azalttı ve fiyatları yukarı itti. Kuru soğanda ise ihracata verilecek teşvik beklentisi üretici fiyatını yükselten etken oldu.
Düşüş tarafında portakalda sezonun sona yaklaşmasıyla talep azaldı. Limonda alınan ithalat rejimi kararı piyasa fiyatını doğrudan etkiledi. Elmada ise talepteki gerileme belirleyici oldu.
GİRDİ MALİYETLERİ DE TIRMANIYOR
Fiyat artışlarının yalnızca rafa yansıyan kısmı değil, üretimin arka planı da dikkat çekici. Bayraktar'ın ziraat odalarından derlediği girdi verilerine göre mart ayında gübre fiyatları ciddi şekilde tırmandı. Amonyum nitrat yüzde 26,5, amonyum sülfat yüzde 23,3 ve üre gübresi yüzde 19,5 arttı. Yıllık bazda ise üre gübresi yüzde 62,1'lik artışla dikkat çekiyor.
Yem fiyatlarında süt yemi aylık yüzde 4,7, besi yemi yüzde 4 yükseldi. Yıllık artış ise besi yeminde yüzde 37,3'e, süt yeminde yüzde 34,1'e ulaştı. Mazot fiyatı aylık yüzde 22,3, yıllık ise yüzde 57,9 oranında arttı. Bu rakamlar, üreticinin maliyet baskısının neden rafa yansıdığını açıkça gösteriyor.
Hava koşullarının iyileşmesiyle kabak ve salatalık gibi ürünlerde görülen ucuzlama nisan ayında devam edebilir. Ancak gübre, mazot ve yem maliyetlerindeki yıllık yüzde 35-62 bandındaki artışlar, orta vadede fiyat baskısının süreceğine işaret ediyor. TZOB'un nisan ayı verileri, bu tablonun nasıl şekillendiğini gösterecek.
