Sigara fiyatlarına zam tartışmaları yeniden alevlendi. Cumhurbaşkanlığı'ndan yapılan açıklama sigara tiryakilerini tedirgin edecek cinsten. Uluslararası standartlara göre Türkiye'de sigara fiyatlarının çok düşük kaldığı açıklandı.
Cumhurbaşkanlığı'ndan Dikkat Çeken Sigara Teklifi
Türkiye Gazetesi'nin haberine göre, Cumhurbaşkanlığı Sağlık Politikaları Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, sigara fiyatlarıyla ilgili çarpıcı bir değerlendirme yaptı. Ergüder, uluslararası kriterlere göre Türkiye'de bir paket sigaranın en az 300 TL olması gerektiğini söyledi.
Açıklanan rakam mevcut fiyatların yaklaşık 4-5 katına denk geliyor.
Sigara Ekonomiye Ne Kadar Yük Getiriyor?
Prof. Dr. Ergüder, tütün kullanımının Türkiye ekonomisine yıllık maliyetini açıkladı.
Doğrudan maliyet: Yaklaşık 24 milyar dolar
Dolaylı maliyetler:
- İş gücü kaybı
- Erken ölümler
- Tedavi giderleri
- Verimlilik düşüşü
Tüm maliyetler eklendiğinde tablo çok daha ağır bir hal alıyor.
Türkiye ile İngiltere Karşılaştırması
Ergüder, sigara fiyatlarını yurt dışıyla karşılaştırarak şu çarpıcı örneği verdi:
| Ülke | Sigara (1 paket) | Pide |
|---|---|---|
| İngiltere | 15 sterlin (~874 TL) | 7 sterlin (~407 TL) |
| Türkiye | ~60-70 TL | ~200 TL |
İngiltere'de bir pide parasıyla yarım paket sigara alınabilirken, Türkiye'de bir pide parasına 3 paket sigara alınabiliyor.
Sigara Fiyatları İçin 300 TL Hesabı Nasıl Yapıldı?
Prof. Dr. Ergüder, uluslararası standarda dikkat çekti. Dünya genelinde sigara fiyatının 5 litre benzin fiyatına eşdeğer olduğunu belirtti.
Hesaplama şöyle:
- Türkiye'de 1 litre benzin: Yaklaşık 55-57 TL
- 5 litre benzin: Yaklaşık 280-300 TL
- Uluslararası standarda göre sigara fiyatı: 300 TL
Bu formüle göre Türkiye'de sigara fiyatları çok düşük kalıyor.
Çok Uluslu Şirketlerin Baskısı
Ergüder, sigara şirketlerinin fiyat artışlarına karşı baskı yaptığını da açıkladı.
Şirketlerin öne sürdüğü argümanlar:
- Zam yapılırsa enflasyon artar
- Kaçakçılık yaygınlaşır
- Vergi gelirleri düşer
Ancak Ergüder bu iddiaları çürüttüklerini belirtti. Maliye Bakanlığı uzmanlarıyla 2002-2019 yılları arasında sigara fiyatı ile enflasyon ilişkisini incelediklerini ve herhangi bir bağlantı bulamadıklarını söyledi.
Sigara Fiyatları Gerçekten Artacak mı?
Şu an için resmi bir zam kararı bulunmuyor. Ancak Cumhurbaşkanlığı Sağlık Politikaları Kurulu'ndan gelen bu açıklama, ilerleyen dönemde sigara vergilerinde artış olabileceğine işaret ediyor.
Olası senaryolar:
- Kademeli ÖTV artışları
- Asgari fiyat uygulaması
- Ek vergi düzenlemeleri
Türkiye'de Kaç Kişi Sigara İçiyor?
Türkiye'de yaklaşık 15-16 milyon sigara tiryakisi bulunuyor. Bu rakam yetişkin nüfusun yaklaşık yüzde 28'ine karşılık geliyor.
Sigara kullanımının yaygın olduğu kesimler:
- Erkeklerde oran daha yüksek
- 25-44 yaş grubu en yoğun kullanıcılar
- Düşük gelir grubunda oran daha fazla
Sağlık Bakanlığı'nın Hedefi Ne?
Türkiye, 2030 yılına kadar sigara kullanım oranını yüzde 20'nin altına düşürmeyi hedefliyor.
Bu hedefe ulaşmak için uygulanan politikalar:
- Kapalı alanlarda sigara yasağı
- Paket üzerinde uyarı görselleri
- Reklam ve sponsorluk yasakları
- Vergi artışları
Fiyat artışları da bu politikaların en etkili araçlarından biri olarak görülüyor.
Tiryakiler Ne Yapmalı?
300 TL'lik fiyat henüz gündemde bir teklif aşamasında. Ancak sigara vergilerinin artış eğiliminde olduğu biliniyor.
Sigarayı bırakmak isteyenler için seçenekler:
- ALO 171 Sigara Bırakma Hattı
- Aile hekimliği desteği
- Sigara bırakma poliklinikleri
- Nikotin bandı ve sakız gibi destekler
Devlet sigarayı bırakmak isteyenlere ücretsiz destek sağlıyor.
Sigara Fiyatları Ne Zaman Artar?
Sigara fiyatları genellikle şu dönemlerde güncelleniyor:
- Yılbaşı ÖTV zamları
- Temmuz ayı vergi düzenlemeleri
- Ara dönem EPDK kararları
Önümüzdeki dönemde yeni bir artış olup olmayacağı henüz netleşmedi. Ancak Cumhurbaşkanlığı'ndan gelen bu açıklama fiyat artışı sinyali olarak yorumlanıyor.
