Petrol fiyatlarının 75 dolar civarına gerilemesiyle motorinde hesaplanan 2,16 TL'lik indirim, Resmi Gazete'de yayımlanan karar gereği ÖTV artışıyla dengelenecek ve sürücülerin ödediği tutar değişmeyecek. Eşel mobil uygulaması 1 Ekim 2026'da tamamen sona erecek. Motorin son dört günde toplam 5,15 TL zamlanmıştı, İstanbul'da litre fiyatı 69,88 TL düzeyinde bulunuyor.
Motorinin litre fiyatında, 10 Temmuz'u 11 Temmuz'a bağlayan gece yarısından başlamak üzere 2,16 TL'lik indirim hesaplandı. Sektör kaynaklarının aktardığı beklentiye göre araç sahipleri istasyon tabelalarında herhangi bir değişiklik görmeyecek. Kesin tutar, dağıtım şirketlerinin gece yapacağı güncellemeyle netleşecek. Hesaplanan düşüşün tamamı, eşel mobil sistemden kademeli çıkışı düzenleyen karar uyarınca Özel Tüketim Vergisi'ndeki (ÖTV) artışla dengelenecek. Sürücülerin litre başına ödediği tutar böylece mevcut seviyesinde kalacak. İndirim beklentisi, uluslararası piyasada Brent petrolün varil fiyatının yeniden 75 dolar civarına gerilemesinden kaynaklanıyor.
SON DÖRT GÜNDE NE YAŞANDI?
Akaryakıt tarafında temmuzun ikinci haftası yoğun bir zam trafiğiyle geçti. Motorinin litre fiyatı 7 Temmuz'da 1,31 TL, 8 Temmuz'da 0,76 TL, 10 Temmuz'da ise 3,08 TL yükseldi. Üç zammın toplamı 5,15 TL'ye ulaştı. Artışların gerisinde, ABD ile İran arasındaki gerilimin yeniden tırmanmasıyla Brent petrolün varil fiyatının 70 dolar seviyesinden 79 dolar sınırına kadar çıkması yer aldı. Gerilimin ardından fiyatın 75 dolar civarına inmesi, motorin tarafında bu kez indirim hesabını gündeme getirdi. Hesaplanan 2,16 TL, dört günlük zam serisinin yaklaşık yüzde 42'sine karşılık geliyor. Tutar tabelaya yansısaydı son artışların önemli bir bölümünü geri alacaktı, ancak vergi düzenlemesi nedeniyle fark sürücü yerine bütçeye gidecek.
İNDİRİM NEDEN POMPAYA YANSIMAYACAK?
Cevap, 3 Temmuz 2026'da Resmi Gazete'de yayımlanan Cumhurbaşkanı Kararında saklı. Karar, benzin, motorin ve LPG'de ÖTV tutarlarının eşel mobil kapsamında belirlenmesine ilişkin oranları yeniden düzenledi. Yeni çerçevede yurt içi rafineri fiyatlarında indirim olması halinde, düşüşün tamamı kadar ÖTV artırılacak. Hesaplanan 2,16 TL de rafineri fiyatındaki gerilemeden geldiği için aynı tutar vergiye eklenecek ve tabela sabit kalacak. Uygulama, ÖTV tutarları eski düzeyine dönene kadar gelecek indirimlerin ilk 10,9 TL'sinin doğrudan vergiye yansıtılmasını öngörüyor.
EŞEL MOBİL NASIL ÇALIŞIYOR?
Eşel mobil, 2018'den bu yana uygulanan bir fiyat dengeleme mekanizması. Sistem, döviz kuru ve petrol fiyatlarındaki artışların pompa fiyatına yansımasını ÖTV'den feragat ederek sınırlıyor. Fiyatlar düştüğünde ise vergi yeniden artırılarak aradaki fark bütçeye geri kazandırılıyor. Mevcut işleyişte rafineri fiyatındaki hareketin yüzde 75'i vergiyle dengeleniyor, yüzde 25'i tabelaya yansıyordu. Mekanizma tüketiciyi ani zamlardan korurken kamu gelirlerinde dalgalanma yaratıyordu. Petrolün pahalandığı uzun dönemlerde akaryakıttan alınan ÖTV zaman zaman sıfıra yaklaşıyor, fiyatların gevşediği dönemlerde ise vergi tahsilatı hızla toparlanıyordu. Kararın gerekçesinde de verginin kademeli biçimde eski düzeyine döndürülmesi hedefi öne çıkıyor. Litre başına 10,9 TL'lik eşik, sistemin devrede olduğu dönemde vergiden yapılan feragatin geldiği boyutu gösteriyor.
KADEMELİ ÇIKIŞTA ÜÇ AYLIK TAKVİM
Karara göre sistemden çıkış üç aya yayılacak ve şu adımlarla ilerleyecek:
-
31 Temmuz'a kadar: rafineri fiyatındaki artışların yüzde 50'si ÖTV indirimiyle karşılanacak
-
1 Ağustos - 30 Eylül arası: artışların yüzde 25'i vergiden karşılanacak
-
Tüm dönem boyunca: fiyat indirimlerinin tamamı ÖTV artışına aktarılacak
-
1 Ekim 2026: eşel mobil uygulaması diğer koşullara bakılmaksızın yürürlükten kalkacak
Takvim, önümüzdeki aylarda gelecek zamların pompaya giderek daha yüksek oranda yansıyacağı anlamına geliyor. Aynı çerçeve, olası indirimlerin ekime kadar sürücü yerine vergi tahsilatını güçlendireceğini de ortaya koyuyor. Temmuz sonuna kadar artışların yarısı, ağustos ve eylülde dörtte üçü, ekimden itibaren ise tamamı tabelaya yazılacak.
GÜNCEL POMPA FİYATLARI
Motorinin litre fiyatı 10 Temmuz itibarıyla İstanbul Avrupa Yakasında 69,88 TL, Ankara'da 70,99 TL, İzmir'de 71,26 TL düzeyinde seyrediyor. Benzinin litresi İstanbul Avrupa Yakasında 62,90 TL, otogaz ise 31,19 TL seviyesinde bulunuyor. Mevcut fiyatla 50 litrelik bir motorin deposunu doldurmanın maliyeti İstanbul'da yaklaşık 3.494 TL'yi buluyor. Dört günlük zam serisi, aynı deponun maliyetini yaklaşık 258 TL artırmıştı. Fiyatlar dağıtım ve taşıma maliyetlerine bağlı olarak ilden ile küçük farklılıklar gösterebiliyor.
