Benzine İndirim Gelecek Ama Yüzde 75'i ÖTV'ye Gidecek: Pompaya Sadece 2,50 TL Yansıyacak

Akaryakıt Fiyatlarına Neden İndirim Geliyor?

ABD ve İsrail'in İran'a yönelik 28 Şubat'ta başlattığı askeri operasyonlar, küresel enerji piyasalarını derinden sarsmıştı. İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması dünya genelinde akaryakıt krizine yol açmış, ham petrol fiyatları son yılların en yüksek seviyelerine tırmanmıştı.

Dün akşam imzalanan 15 günlük ateşkes anlaşması, petrol piyasalarında ani bir rahatlama yarattı. Brent petrol fiyatlarında yüzde 15'e varan sert düşüş yaşandı.

Petrol fiyatlarındaki bu gerileme, Türkiye'de eşel mobil sistemi aracılığıyla pompa fiyatlarına yansıyacak. Sektör kaynaklarına göre gün içinde oluşacak veriler doğrultusunda benzin ve motorinde 10 liranın üzerinde indirim gelmesi bekleniyor.

Benzin, Motorin ve LPG Fiyatları Ne Kadar Olacak?

28 Şubat'ta savaşın başlamasıyla birlikte 81 ilde akaryakıt fiyatları hızla yükselişe geçmişti. O tarihte benzin 58,34 TL, motorin 60,39 TL ve LPG 30,29 TL'den satılıyordu. Bugün itibarıyla fiyatlar benzinde 63,25 TL'ye, motorinde 85,29 TL'ye ve LPG'de 34,99 TL'ye yükselmiş durumda.

Savaş döneminde en sert artış motorin fiyatlarında yaşandı. Motorin yaklaşık 25 TL artarak 60,39 TL'den 85,29 TL'ye çıktı. Benzindeki artış ise nispeten daha sınırlı kaldı.

Beklenen 10 liralık indirimin gerçekleşmesi halinde yeni fiyatlar şu şekilde oluşabilir:

Benzinde indirimin yalnızca yüzde 25'i pompa fiyatına yansıyacak, kalan yüzde 75'i ÖTV'ye aktarılacak.

Eşel Mobil Sistemi Nasıl İşliyor?

Eşel mobil sistemi, ABD-İran savaşının başlamasının ardından Türkiye'de akaryakıt fiyatlarındaki aşırı dalgalanmaları kontrol altına almak amacıyla devreye alındı. Sistem, uluslararası petrol fiyatlarındaki değişimlerin ÖTV oranlarına otomatik olarak yansıtılması esasına dayanıyor.

Sistemin temel çalışma mantığı şöyle işliyor. Petrol fiyatları yükseldiğinde ÖTV oranı düşürülerek vatandaşın pompa fiyatından aşırı etkilenmesi engelleniyor. Petrol fiyatları düştüğünde ise ÖTV oranı artırılarak devletin vergi kaybı telafi ediliyor.

Motorinde ise durum farklı. Motorine gelecek indirim tamamen pompa fiyatına yansıtılabiliyor. Bu fark, motorinin tarım, taşımacılık ve lojistik sektörlerindeki kritik rolünden kaynaklanıyor. Motorin fiyatlarındaki artışlar gıdadan ulaşıma kadar geniş bir yelpazede maliyet artışına yol açtığından, indirimlerin doğrudan tüketiciye ulaşması tercih ediliyor.

Beklenen 10 liralık indirimin benzinde yalnızca yaklaşık 2,50 TL'si pompa fiyatına yansırken, motorinde 10 liranın tamamının indirim olarak uygulanması bu sistemin doğrudan sonucu.

Savaş Döneminde Akaryakıt Fiyatları Ne Kadar Arttı?

28 Şubat'tan bugüne kadar geçen yaklaşık 40 günlük süreçte akaryakıt fiyatlarındaki artış ciddi boyutlara ulaştı. En sert artış motorin fiyatlarında yaşandı. Motorin litre fiyatı 60,39 TL'den 85,29 TL'ye yükselerek yaklaşık yüzde 41'lik bir artış kaydetti.

Benzin fiyatları ise 58,34 TL'den 63,25 TL'ye çıkarak yüzde 8,4 oranında arttı. Benzindeki artışın motorine göre çok daha sınırlı kalmasının arkasında eşel mobil sistemi bulunuyor. Sistem, benzinde ÖTV ayarlaması yaparak fiyat artışını frenlemiş ancak bu durum devletin ÖTV gelirlerinde azalmaya neden olmuştu.

LPG fiyatlarındaki artış ise yüzde 15,5 seviyesinde gerçekleşti. 30,29 TL'den 34,99 TL'ye çıkan LPG fiyatları, özellikle LPG'li araç kullanan vatandaşların bütçesini olumsuz etkilemişti.

İran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatması, fiyat artışlarının temel tetikleyicisi olmuştu. Dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği bu kritik su yolunun kapanması, küresel tedarik zincirinde ciddi aksamalara yol açmıştı.

Akaryakıt İndirimi Enflasyonu Nasıl Etkiler?

Akaryakıt fiyatlarındaki düşüşün ekonomi genelinde geniş çaplı bir rahatlama etkisi yaratması bekleniyor. Motorin fiyatları, Türkiye'de nakliye ve lojistik maliyetlerini doğrudan belirlediğinden, motorindeki indirim gıda ve tüketim ürünlerinin fiyatlarına olumlu yansıyabilir.

Savaş döneminde motorindeki sert artış, taşımacılık maliyetlerini yukarı çekmiş ve bu durum market raflarındaki fiyatlara zincirleme etki yapmıştı. Motorine gelecek 10 liralık indirim, nakliye maliyetlerini düşürerek enflasyonist baskıyı hafifletebilir.

Ancak ateşkesin 15 günlük geçici bir süre için geçerli olması, kalıcı bir fiyat düşüşü beklentisini sınırlıyor. Ateşkes süresinin uzatılmaması veya çatışmaların yeniden başlaması halinde petrol fiyatlarının tekrar yükselme riski bulunuyor. Bu belirsizlik, piyasaların temkinli yaklaşımını sürdürmesine neden oluyor.

İndirim Ne Zaman Pompa Fiyatlarına Yansıyacak?

Sektör kaynakları, gün içinde oluşacak verilerin ardından indirim kararının netleşeceğini belirtiyor. Eşel mobil sistemi çerçevesinde yapılacak hesaplamalar tamamlandığında, indirim tutarı ve yürürlük tarihi resmi olarak açıklanacak.

Akaryakıt dağıtım şirketlerinin indirim kararını eş zamanlı olarak uygulaması bekleniyor. İndirim kararının açıklanmasının ardından pompa fiyatları aynı gece yarısından itibaren güncelleniyor.

İndirim tutarı ve tarihi kesinleştiğinde EPDK tarafından resmi duyuru yapılacak.