Emekliye ÖTV'siz Araç Düzenlemesinde Son Durum Ne?
CHP Tokat Milletvekili Kadim Durmaz'ın hazırladığı kanun teklifi TBMM'ye sunulmuş durumda. Ancak düzenleme henüz yasalaşmadı. Teklifin yasalaşması için izlenmesi gereken süreç birkaç aşamadan oluşuyor.
İlk olarak kanun teklifinin ilgili komisyonda görüşülüp oy çokluğuyla kabul edilmesi gerekiyor. Komisyondan geçen teklif TBMM Genel Kurulu'na sevk edilecek. Genel Kurul'da yapılacak oylamada kabul edilmesi halinde Cumhurbaşkanı'nın onayına sunulacak. Onayın ardından düzenleme Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girecek.
Şu an itibarıyla süreç kanun teklifi aşamasında bekliyor. Teklifin ne zaman komisyon gündemine alınacağı ve Genel Kurul'a taşınacağı henüz netlik kazanmadı. Meclis gündeminin yoğunluğu ve siyasi partilerin tutumu, sürecin hızını doğrudan etkileyecek faktörler arasında yer alıyor.
ÖTV'siz Araç Teklifinden Kimler Yararlanabilecek?
Teklifin en önemli detaylarından biri, düzenlemenin tüm emeklileri kapsamaması. Kanun teklifi belirli bir emekli grubuna yönelik hazırlandı:
- Bağ-Kur emeklileri (4/1-b): 5510 sayılı Kanun'un 4/1-b maddesi kapsamında yaşlılık aylığı alan emekliler teklifin birincil hedef kitlesi.
- Esnaf ve sanatkar statüsündekiler: 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamında esnaf veya sanatkar statüsünde olan kişiler.
Teklifin kapsamı dışında kalan gruplar ise şöyle:
- SSK emeklileri (4/1-a): İşçi statüsünde çalışıp emekli olanlar genel olarak kapsam dışında kalıyor.
- Emekli Sandığı emeklileri: Memur emeklileri de teklifin mevcut halinde kapsam dışında bulunuyor.
Bazı kaynaklarda çiftçi ve tarım Bağ-Kur emeklilerinin de ek koşullarla kapsama alınabileceği belirtiliyor. Özellikle Çiftçi Kayıt Sistemi'ne (ÇKS) en az 10 yıl kayıtlı olan ve yoksulluk sınırının altında maaş alan tarım emeklileri için ayrı bir düzenleme yapılması gündeme gelebilir.
Başvuru Şartları ve Kısıtlamalar Neler?
Kanun teklifi, ÖTV muafiyetinden yararlanmak için belirli şartlar ve kısıtlamalar öngörüyor:
| Kriter | Detay |
|---|---|
| Kullanım süresi | Emeklilik tarihinden itibaren 5 yıl içinde |
| Kullanım hakkı | Bir defaya mahsus (tek seferlik) |
| Araç türü | Binek otomobil (ticari araçlar hariç) |
| Satış yasağı | 5 yıl boyunca satılamaz, devredilemez |
| Erken satış yaptırımı | Ödenmeyen ÖTV + gecikme faizi geri alınacak |
| MTV muafiyeti | ÖTV'siz alınan araçlar MTV'den de muaf |
5 yıllık satış yasağı, suistimalin önlenmesine yönelik kritik bir madde. Emekli adına ÖTV'siz araç alınıp kısa sürede başkasına devredilmesi gibi senaryoların önüne geçmeyi amaçlıyor. Ancak deprem, sel veya kaza sonucu aracın kullanılamaz hale gelmesi gibi durumlarda tekrar hak doğabileceği de teklifte yer alıyor.
ÖTV Muafiyetli Araç Üst Limiti Ne Kadar?
2026 yılında yürürlükte olan engelli ÖTV muafiyeti kapsamında araç alım üst sınırı 2 milyon 873 bin TL olarak belirlenmiş durumda. Emekliye yönelik düzenleme yasalaşırsa, bu limitin benzer seviyelerde uygulanması bekleniyor.
Bu üst limit, emeklilerin ÖTV'siz olarak satın alabileceği araçların fiyat tavanını belirliyor. Liste fiyatı bu sınırın altında kalan tüm binek otomobiller ÖTV muafiyeti kapsamında değerlendirilebilecek. Liste fiyatı limiti aşan araçlar ise muafiyet dışında kalacak.
Teklif Yasalaşırsa Hangi Araçlar ÖTV'siz Alınabilecek?
Kanun teklifi yasalaşması halinde, mevcut engelli ÖTV muafiyeti kapsamındaki araç listesine benzer bir yapının emekliler için de uygulanması bekleniyor. Özellikle yerli üretim ve yaygın modeller ÖTV'siz satışa sunulabilecek. Beklenen marka ve modeller ile tahmini fiyatlar şöyle:
| Marka – Model | Liste Fiyatı (TL) | ÖTV'siz Tahmini Fiyat (TL) | Tasarruf |
|---|---|---|---|
| Fiat Egea Sedan | 1.150.000 | 638.889 | 511.111 TL |
| Hyundai Bayon | 1.450.000 | 805.556 | 644.444 TL |
| Toyota Corolla | 1.650.000 | 916.667 | 733.333 TL |
| TOGG T10X | 1.862.000 | 1.692.727 | 169.273 TL |
| Renault Megane Sedan | 1.950.000 | 1.083.333 | 866.667 TL |
Fiat Egea Sedan, ÖTV'siz fiyatıyla 638 bin TL'ye gerileyerek en uygun seçenek olarak öne çıkıyor. Toyota Corolla'da ise ÖTV muafiyeti 733 bin TL'lik bir tasarruf sağlıyor. TOGG T10X'te tasarruf miktarı daha düşük kalıyor çünkü elektrikli araçlara uygulanan ÖTV oranı düşük motorlu araçlara göre daha düşük.
ÖTV'siz satışa sunulması beklenen diğer modeller arasında Renault Clio, Renault Duster, Toyota C-HR, Toyota Corolla Hybrid, Hyundai i20, Hyundai i10, Dacia Sandero Stepway, Fiat Egea Cross ve TOGG T10F de yer alıyor.
ÖTV Muafiyeti Araç Fiyatını Ne Kadar Düşürüyor?
ÖTV, Türkiye'de araç fiyatlarının en büyük belirleyicilerinden biri. Motor hacmi ve yakıt türüne göre değişen ÖTV oranları, bazı araçlarda fiyatın neredeyse yarısını oluşturuyor.
Genel ÖTV oranları şöyle:
- 1600 cc altı benzinli: Yüzde 80 ÖTV
- 1600 cc – 2000 cc benzinli: Yüzde 150 ÖTV
- 2000 cc üzeri benzinli: Yüzde 220 ÖTV
- Elektrikli araçlar: Motor gücüne göre yüzde 10-60 arası
Bu oranlar, ÖTV muafiyetinin neden bu kadar büyük bir tasarruf sağladığını açıklıyor. Örneğin 1600 cc altı bir araçta yüzde 80 oranındaki ÖTV kaldırıldığında, aracın fiyatı neredeyse yarıya iniyor. Bu durum, emekli maaşıyla araç sahibi olmanın çok zor olduğu mevcut koşullarda ciddi bir fark yaratıyor.
Emekliler Düzenlemeyi Neden Bu Kadar Bekliyor?
Türkiye'de sıfır kilometre araç fiyatlarının son yıllarda astronomik seviyelere ulaşması, özellikle sabit gelirli emeklilerin araç sahibi olma hayalini neredeyse imkansız hale getirdi. En uygun sıfır kilometre binek otomobiller bile 1 milyon TL'nin üzerine çıkmış durumda. Emekli maaşlarının büyük çoğunluğunun 12-20 bin TL arasında seyrettiği düşünüldüğünde, bir emeklinin maaşını hiç harcamadan bile sıfır araç alabilmesi için yıllarca biriktirmesi gerekiyor.
ÖTV muafiyeti bu denklemi tamamen değiştiriyor. Fiat Egea Sedan gibi bir aracın 1.150.000 TL olan fiyatının 638.889 TL'ye düşmesi, emekliler için ulaşılabilir bir fiyat aralığı oluşturuyor. Ayrıca MTV muafiyeti de yıllık araç kullanım maliyetini ciddi ölçüde azaltacak bir ek avantaj olarak teklifte yer alıyor.
Ancak teklifin şu anki haliyle yalnızca Bağ-Kur emeklilerini kapsaması, SSK ve Emekli Sandığı emeklilerini hayal kırıklığına uğrattı. Teklifin komisyon ve Genel Kurul süreçlerinde kapsamının genişletilip genişletilmeyeceği merakla bekleniyor.
