İnternet üzerinden alışveriş yapan milyonlarca tüketiciyi ilgilendiren düzenleme için geri sayım sürüyor. Ticaret Bakanlığının hazırladığı yönetmelik 1 Temmuz'da Resmi Gazete'de yayımlandı ve 1 Ağustos 2026 itibarıyla uygulanmaya başlayacak. Düzenlemenin amacı, dijital ortamdaki mağduriyetlerin ve yönlendirici satış yöntemlerinin önüne geçmek olarak açıklandı.
İNDİRİM ORANI NASIL HESAPLANACAK?
Şikayetlerin başında gelen "önce bindir sonra indir" yöntemi için ölçüt netleşti. Yeni dönemde satıcılar, ürünün o sezonda gördüğü en yüksek etiketi referans alıp yüksek oranlı indirim duyuruları yapamayacak. Üzeri çizili fiyat belirlenirken, kampanya başlamadan önceki 10 gün içindeki en ucuz satış rakamı ölçü alınacak. Söz konusu fiyatın gerçekten uygulandığını kanıtlama yükümlülüğü de satıcıya yüklendi. Çabuk bozulan gıda ürünleri ile hizmet satışlarında ise kampanyadan hemen önceki fiyat referans olacak.
HEDEFLİ REKLAMDA ŞEFFAFLIK ZORUNLU
Düzenlemenin dikkat çeken başlıklarından biri de kişiye özel reklamlar oldu. Reklam verenler, kullanıcının kişisel verilerini işleyerek karşısına çıkardığı tanıtımların hangi ölçütlere göre belirlendiğini tüketiciye açıklamak zorunda kalacak. Çocuklara yönelik uygulamada ise sınır daha keskin çizildi. Kişisel veriye dayalı profil çıkarma yöntemiyle çocuklara reklam gösterilmesi tümüyle yasaklandı.
YAPAY ZEKA TANITIMLARINDA BİLDİRİM ŞARTI
Teknolojinin reklamcılıkta yaygınlaşması da kural altına alındı. Gerçek insandan ayırt edilemeyen dijital karakterlerin yer aldığı tanıtımlarda, izleyene bu durumun açıkça duyurulması gerekecek. Yaşayan bir kişinin dijital kopyasının ürünü kendisi kullanmış izlenimi vererek övdüğü yanıltıcı kurgular ise doğrudan yasak kapsamına alındı.
SOSYAL MEDYA PAYLAŞIMINDA "REKLAM" İBARESİ
Fenomenlerin ticari iş birlikleri için de şeffaflık şartı getirildi. Ücret, indirim ya da bedelsiz ürün karşılığında hazırlanan içeriklerin tamamında "reklam" veya "tanıtım" ifadesi okunur biçimde yer alacak.
HANGİ REKLAMLAR YASAKLANDI?
Yönetmelikle birlikte bazı alanlardaki tanıtım yasağının kapsamı genişledi. Yasak kapsamına alınan başlıklar şöyle:
- Yasa dışı şans oyunları ile bahis ve kumar tanıtımları
- Falcı, medyum ve astrolog reklamları
- Profil çıkarma yoluyla çocuklara yönelik yapılan reklamlar
- Takviye edici gıdaların normal beslenmenin yerini tuttuğu izlenimini veren tanıtımlar
YORUMLAR VE ÇEVRE İDDİALARI MERCEK ALTINDA
Alışveriş kararını doğrudan etkileyen ürün değerlendirmelerine de standart geldi. Ürünü aldığı resmi kayıtlarla teyit edilemeyen kullanıcıların yorumları yayımlanamayacak. Beğeni bildiren ve şikayet içeren değerlendirmeler, satıcı ya da ürün ayrımı yapılmadan tüketicinin görebileceği biçimde sunulacak. Firmaların pazarlamada sık kullandığı çevreci iddialar için de belge şartı getirildi. Böyle bir iddianın kullanılabilmesi, üniversitelerden veya akredite edilmiş bağımsız kuruluşlardan alınacak belgeyle ispatlanmasına bağlandı. Reklamlarda güven oluşturmak amacıyla akademik unvanların yanıltıcı biçimde öne sürülmesi de engellendi.
ŞİKAYETE CEVAP SÜRESİ 48 SAATE İNDİ
Tüketicinin şikayetini ilettikten sonra beklediği süre de kısaldı. Şikayet platformlarında markalar için tanımlanan 72 saatlik yanıt süresi 48 saat olarak yeniden belirlendi. Düzenleme, internetten alışverişin yoğun olduğu Eskişehir'deki tüketicileri ve e-ticaret üzerinden satış yapan yerel işletmeleri de doğrudan ilgilendiriyor.
