TÜİK'in 10 Temmuz 2026'da yayımladığı sanayi üretim endeksine göre üretim mayısta aylık yüzde 2,9 düştü, yıllık bazda sabit kaldı. İmalat aylık yüzde 3,3 düşerken madencilik yüzde 1,5 arttı. Arındırılmamış endeksteki yüzde 16,4'lük yıllık kayıpta Kurban Bayramı tatilinin bu yıl mayısa denk gelmesi belirleyici oldu.

Türkiye İstatistik Kurumu, Mayıs 2026 dönemine ait sanayi üretim endeksini 10 Temmuz'da yayımladı. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış endeks, nisana kıyasla yüzde 2,9 geriledi ve üretimde aşağı yönlü bir seyir ortaya çıktı. Kaybın ana kaynağını, endeksin en büyük bileşeni olan imalat sanayisinde yaşanan yüzde 3,3'lük daralma oluşturdu. Takvim etkisinden arındırılmış endeks ise yıllık bazda yerinde saydı, üretim 2025'in mayıs ayıyla aynı düzeyde gerçekleşti. TÜİK'in her ay yayımladığı endeks, madencilik, imalat ve enerji olmak üzere üç ana sektörde faaliyet gösteren işyerlerinden derlenen üretim verilerine dayanıyor ve Avrupa Birliği istatistik standartlarıyla uyumlu sınıflamaya göre hesaplanıyor.

AYLIK VERİLERDE HANGİ SEKTÖR NE YAPTI?

Alt kırılımlar, mayıstaki gerilemenin sektörlere eşit dağılmadığını gösterdi. İmalat endeksi nisana göre yüzde 3,3 düşerken elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirmeyi kapsayan enerji grubunda kayıp yüzde 0,9 düzeyinde kaldı. Madencilik ile taş ocakçılığı ise ay bazında yüzde 1,5'lik yükselişle ayrıştı ve endeksi yukarı çeken tek ana sektör oldu. İmalatın toplam endeks içindeki ağırlığı diğer iki sektörden çok daha yüksek olduğu için genel sonucu da büyük ölçüde imalattaki seyir belirledi. Madencilikteki aylık toparlanma, toplam endeksteki düşüşü sınırlamaya yetmedi.

YILLIK GÖRÜNÜM NEDEN DAHA ILIMLI?

Takvim etkisinden arındırılmış yıllık verilerde tablo daha dengeli bir görünüm sundu. İmalat sanayisi 2025'in aynı dönemine kıyasla yüzde 0,3, enerji grubu yüzde 1 büyüdü. Madencilik ile taş ocakçılığı ise yıllık bazda yüzde 5 küçülerek zayıf seyrini sürdürdü. Sektördeki kayıp, madencilikte uzun süredir devam eden gerilemenin mayısta da kırılamadığını ortaya koydu. Enerji grubundaki yıllık artış ise elektrik ve gaz tarafındaki ılımlı toparlanmayı yansıttı. Toplam endeks böylece bir yıl öncesine göre değişmedi. Yıllık değişimin sıfır çıkması, sanayi üretiminin geçen yılki düzeyini koruduğu, üretim hacminde ne artış ne de azalış yaşandığı anlamına geliyor.

ARINDIRILMAMIŞ ENDEKS NEDEN SERT DÜŞTÜ?

Ham verilerde görünüm çok daha olumsuz. Arındırılmamış sanayi üretim endeksi yıllık bazda yüzde 16,4 azaldı. Farkın kaynağında çalışma günü sayısı yatıyor. Kurban Bayramı 2026'da 27-30 Mayıs tarihlerine denk geldi. Tatil, 26 Mayıs'taki yarım günlük arifeyle ve kamuda verilen idari izinlerle birlikte fiilen dokuz güne kadar uzadı. Geçen yıl ise bayram haziran ayı içinde kutlanmıştı. Fabrikaların Mayıs 2026'da çalıştığı gün sayısı, 2025'in aynı ayına kıyasla belirgin biçimde azaldı. Takvim etkisinden arındırılmış seri, tatil kaynaklı üretim kayıplarını düzelttiği için yıllık değişimi sıfır olarak gösterdi. Aradaki yaklaşık 16 puanlık makas, mayıs üretimindeki gerilemenin büyük bölümünün takvimden kaynaklandığına ilişkin resmi hesaplamayı yansıtıyor.

MEVSİM VE TAKVİM ARINDIRMASININ İŞLEVİ

Mevsim arındırması, üretimde her yıl düzenli biçimde tekrarlanan dalgalanmaların etkisini gideriyor. Tarıma dayalı sanayilerde hasat dönemleri ya da enerji üretiminde kış ayları gibi dönemsel hareketler bu kapsamda düzeltiliyor. Takvim arındırması ise ayların farklı sayıda iş günü içermesinden, resmi ve dini tatillerin yıldan yıla yer değiştirmesinden doğan sapmaları ortadan kaldırıyor. Ekonomistler aylık karşılaştırmalarda mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriyi, yıllık karşılaştırmalarda ise takvim etkisinden arındırılmış seriyi esas alıyor. Ham endeks yalnızca fiili üretim düzeyini yansıttığı için tek başına yanıltıcı sonuçlar verebiliyor.

VERİ EKONOMİ İÇİN NEDEN ÖNEMLİ?

Sanayi üretim endeksi, gayri safi yurt içi hasılanın öncü göstergeleri arasında izleniyor. Mayıs sonuçları, yılın ikinci çeyreğine ilişkin ilk somut üretim verilerinden birini oluşturuyor. Endeks ayrıca istihdam, ihracat ve yatırım eğilimlerinin takibinde referans olarak kullanılıyor. Para politikası kararlarını değerlendiren kurumlar ve piyasa ekonomistleri, büyüme tahminlerini güncellerken sanayi verilerini yakından takip ediyor. Endeks her ay, ilgili dönemi izleyen yaklaşık beş ila altı haftalık gecikmeyle açıklanıyor. Mayıs sonuçları nisan verileriyle birlikte okunduğunda, ikinci çeyreğin ilk iki ayına ilişkin üretim performansının resmi çerçevesi de netleşmiş oluyor.

ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDE NE İZLENECEK?

Haziran 2026 verileri, TÜİK'in bir sonraki sanayi üretim bülteniyle ağustos ayında kamuoyuna sunulacak. Takvim etkisinin haziranda ters yönde çalışması bekleniyor. Kurban Bayramı geçen yıl haziran ayına denk geldiği için 2025'in hazirandaki iş günü sayısı düşük kalmıştı. Aynı ay 2026'da tatil içermediğinden, arındırılmamış yıllık karşılaştırmada güçlü bir baz etkisi oluşacağı öngörülüyor. Ekonomistler ayrıca imalat sanayisindeki aylık daralmanın geçici mi yoksa kalıcı bir eğilim mi olduğunu anlamak için öncü göstergeleri, satın alma yöneticileri endekslerini ve ihracat verilerini izliyor. Üretimdeki seyir, üçüncü çeyreğe girilirken büyüme tahminlerinin güncellenmesinde belirleyici girdilerden biri olacak.

MAYIS 2026 VERİLERİ MADDE MADDE

Bültende öne çıkan sonuçlar, aylık değişimlerde mevsim ve takvim etkilerinden, yıllık değişimlerde takvim etkisinden arındırılmış serilere göre şöyle sıralanıyor:

  • Toplam sanayi üretimi: aylık yüzde 2,9 azalış, takvim arındırılmış yıllık değişim yüzde 0

  • İmalat sanayisi: aylık yüzde 3,3 azalış, yıllık yüzde 0,3 artış

  • Madencilik ile taş ocakçılığı: aylık yüzde 1,5 artış, yıllık yüzde 5 azalış

  • Enerji grubu (elektrik, gaz, buhar, iklimlendirme): aylık yüzde 0,9 azalış, yıllık yüzde 1 artış

  • Arındırılmamış endeks: yıllık yüzde 16,4 azalış

Haber bülteninin tamamına ve endeks tablolarına TÜİK'in resmi sitesi üzerinden ulaşabilirsiniz.

Kaynak: Haber Merkezi