Depozito iade sistemi DOA'nın 1 Temmuz'da Türkiye genelinde uygulamaya girmesinin ardından bazı marketlerde su ve maden suyu fiyatları arttı. Sistemde ambalaj başına 1 lira depozito alınmasına karşın, raflardaki artışların 2 lira ile 2,5 lira arasında değiştiği görüldü. Fiyat farkının depozito bedelinin üzerinde kalması, tüketici tepkisine yol açtı.
DOA NEDİR, NASIL İŞLİYOR?
DOA, Depozitosu Olan Ambalajlar ifadesinin kısaltması. Sistem, Türkiye Çevre Ajansı tarafından yürütülüyor ve DOA logolu plastik, cam ile alüminyum içecek ambalajlarını kapsıyor. Tüketici, ürünü satın alırken ambalaj başına 1 lira depozito ödüyor, boş ambalajı iade noktasına bıraktığında aynı tutarı geri alıyor. Depozito bedeli, pilot dönemde 0,25 lira iken 1 Temmuz'da 1 liraya yükseltildi. İade işlemleri zincir marketler, belediyeler, alışveriş merkezleri ve havalimanlarındaki noktalarda yapılabiliyor. Sistemin ayrıntılarına Depozito Yönetim Sistemi üzerinden ulaşılabiliyor.
SU VE MADEN SUYUNDA FİYAT ARTIŞI
Sistemin başlamasının ardından bazı ürünlerde öne çıkan zamlar şöyle oldu:
- Su: 5 liradan 7,25 liraya
- Maden suyu: 6 liradan 8,5 liraya
Su fiyatındaki artış yaklaşık yüzde 45, maden suyundaki artış ise yaklaşık yüzde 42 düzeyinde gerçekleşti. Depozito bedeli 1 lira olmasına rağmen fiyatlara yansıyan farkın daha yüksek olması dikkat çeken nokta oldu.
Depozito bedelinin üzerindeki artışlar sosyal medyada çok sayıda paylaşımla gündeme geldi. Tüketici Konfederasyonu, firmaların DOA nedeniyle yeni bir maliyetle karşılaşmadığını belirtti. Konfederasyona göre işletmeler, ambalaj atıkları yönetmeliği kapsamında zaten geri kazanım bedeli ödüyordu ve sistem yıl başından bu yana pilot aşamada yürütülüyordu. Konfederasyon, fiyat artışlarının depozito bedeliyle açıklanamayacağını ifade etti. Depozito bedeli, ürün fiyatının bir parçası olmayıp iade sırasında tüketiciye geri dönüyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı verilerine göre sistemin ilk gününde 649.244 kişi uygulamayı kullandı. Aynı gün 1.547.850 adet DOA logolu ambalaj geri dönüşüme kazandırıldı. Sistemin amacı, ambalaj atıklarının toplanarak ekonomiye yeniden kazandırılması ve geri dönüşümün yaygınlaştırılması olarak açıklanıyor.
