Tepebaşı'nın Yukarı Danişment Mahallesi, yaklaşık 40 yıl önce taşınma kararıyla boşaltılmış olmasına rağmen son yıllarda yapılan geri dönüşlerle canlanıyor. Köyde uzun süre tek bir aile yaşamını sürdürürken, teknolojik imkânların artması ve doğa özlemi köye yeniden ev kuranların sayısını her geçen gün artırıyor. Yerleşimin en kıymetli mirası ise 143 yaşına ulaşan Osmanlı dönemi Danişment Camii. Bugün kapısı kilitli olan bu yapının restorasyonu, köylülerin uzun süredir takip ettiği bir konu olarak gündemde.
YUKARI DANIŞMENT MAHALLESİ NEREDE BULUNUYOR?
Yukarı Danişment, Eskişehir'in Tepebaşı ilçesine bağlı bir mahalle olarak kayıtlara geçti. Şehir merkezine olan mesafesi yaklaşık 30 kilometre düzeyinde. Eski yerleşim alanı, bugünkü Aşağı Danişment Mahallesi'nin yaklaşık 5 kilometre yukarısında konumlanıyor. Mahalle, doğal yapısı ve hava kalitesiyle son yıllarda yeniden ev kuranların ilgisini çekiyor.
KÖY NEDEN AŞAĞIYA TAŞINMIŞTI?
Yaklaşık 40 yıl önce yaşanan taşınmanın ana sebebi mevsim koşullarıyla mücadelenin zorlaşması oldu. Yukarı Danişment'e ulaşan yolun dik yapısı, at arabasıyla çıkışı güçleştiriyordu. Traktörlerin yaygınlaşmasıyla yakıt maliyeti gündeme geldi. Hazine arazi tahsisinin yapılması ve devletin destek vermesinin ardından köy nüfusunun büyük çoğunluğu yaklaşık 5 kilometre aşağıdaki Aşağı Danişment'e geçti.
GERİ DÖNÜŞLER NASIL BAŞLADI?
Köyün uzun yıllar yalnızca bir ailenin yaşamını sürdürdüğü bir yerleşim olarak kaldığı bildirildi. Zamanla teknolojinin gelişmesi ve yaşam koşullarının değişmesi, yerini terk eden ailelerin köye dönüşünü hızlandırdı. Doğa özlemi ve temiz hava arayışı, yeni dönüşlerin temel motivasyonu oldu. Köy nüfusu bu süreçle birlikte yeniden büyüme eğilimine girdi.
143 YILLIK DANİŞMENT CAMİSİ'NİN GEÇMİŞİ NEDİR?
Köyün simge yapısı Danişment Camii, Hicri takvime göre 1300, Miladi takvime göre 1883 yılında inşa edildi. Bu tarih, caminin 143 yaşına ulaştığını gösteriyor. Osmanlı döneminin izlerini taşıyan yapı, kuşaktan kuşağa aktarılan bir kültürel miras niteliğinde. Mehmet Altın'ın aktardığına göre cami, dedelerinin ibadet ettiği yerdi.
CAMİ NEDEN ŞU AN KULLANIM DIŞI?
Yıllar içinde yıpranan yapı, kullanılamaz hale geldi. Caminin arka tarafında çökme yaşandı. Vakıflar Genel Müdürlüğü, caminin sorumluluğunu devraldı. Köy halkının onarım çalışmaları yapmasına izin verilmedi yetkililer köylülere "çivi bile çakamazsınız" ifadesini kullandı.
MEHMET ALTIN'IN KÖYE DÖNÜŞ HİKAYESİ NEDİR?
Şehir yaşamını geride bırakarak Yukarı Danişment'e dönen 66 yaşındaki Mehmet Altın, köye 2004 yılında emekli olduktan sonra yerleştiğini söyledi. Altın, "Buranın yolu eskiden daha dikti. At arabasıyla çıkmak zor oluyordu, traktörler çıkınca da mazot parası çok gidiyor diyorlardı. Sonra Aşağı Danişment kuruldu herkes oraya geçti" sözleriyle taşınma sürecini özetledi. Altın, köyü "terapi merkezim gibi" diye tanımladı ve "Buraya gelince yaşamaya başladım. Ben tek seferde altı ameliyat geçirdim, ölümlerden döndüm. Buraya geldikten sonra ilaç almayı bıraktım" ifadelerini kullandı.
