Sıfır araç almak isteyenler 7 Temmuz öncesinde bir tercihle karşı karşıya. Avrupa Birliği'nin GSR 2 yönetmeliği yaya algılayan acil freni ve sürücü dikkat uyarısını zorunlu yaparken, yeni standardı karşılamayan stok modeller bayilerde 100-200 bin liraya varan indirimlerle satılıyor, ancak bu araçların güncel güvenlik donanımını tam taşımadığı belirtiliyor.
7 TEMMUZ'DA YENİ GÜVENLİK EŞİĞİ
Otomobil güvenliğinde önemli bir dönemeç yaklaşıyor. Bir zamanlar ek donanım sayılan güvenlik sistemlerini tüm araçlarda zorunlu kılan Genel Güvenlik Yönetmeliği'nde (GSR 2) yeni aşama, 7 Temmuz 2026'da devreye giriyor. Avrupa Birliği kaynaklı düzenlemeyi Türkiye de eş zamanlı uyguluyor. Yeni dönemde, 7 Temmuz'dan itibaren tescil edilecek sıfır araçlarda bazı güvenlik sistemleri zorunlu olacak. Söz konusu aşama, 2019'da kabul edilip 2022'den itibaren uygulanan GSR 2 düzenlemesinin C basamağını oluşturuyor.
HANGİ SİSTEMLER ZORUNLU OLUYOR?
Yeni aşama, 2024'teki geniş pakete göre daha sınırlı ama önemli başlıklar içeriyor. Otomobil ve hafif ticari araçlar için 7 Temmuz'da standart hale gelecek sistemler şöyle:
- Gelişmiş sürücü dikkat dağınıklığı uyarısı (ADDW)
- Yaya ve bisikletlileri de algılayan acil fren sistemi
- Genişletilmiş yaya koruma alanı
- Hidrolik direksiyonlu bazı araçlarda acil şerit takip geçişi
Yaya ve bisikletli algılayan acil fren, daha önce yalnızca öndeki araçla çarpışmaya karşı çalışıyordu. Yeni aşamada ise sistem, yayaları ve bisikletlileri de fark edecek biçimde genişliyor.
2024 PAKETİ ZATEN DEVREDE
Bazı sistemler ise 2026'nın değil, daha önceki aşamanın zorunluluklarıydı. 2024'te devreye giren büyük pakette yer alan donanımlar şöyleydi:
- Akıllı hız destek sistemi (ISA)
- Olay veri kaydedicisi (EDR)
- Geri manevra algılama
- Yorgunluk ve dikkat uyarısı
- Acil fren sinyali ve alkol kilidi hazırlığı
- Otomatik acil fren ile acil şerit takip sistemi
Söz konusu sistemler, bir önceki paketin parçası olarak hâlâ geçerliliğini koruyor. Lastik basınç izleme sistemi ise binek otomobillerde zaten uygulanıyordu, GSR ile kapsam ticari araç ve römork tarafında genişledi.
BAYİLERDE İNDİRİM FIRSATI
Yeni eşik, ikinci el değil sıfır araç piyasasında hareket yarattı. Yeni standarda uymayan araç sayısı, sektör uzun süredir hazırlandığı için sınırlı kaldı. Yine de Stellantis ve Volkswagen gibi büyük gruplar ile Chery gibi Çinli üreticilerin bazı modelleri hâlâ stoklarda bulunuyor. Üreticiler, 7 Temmuz'dan sonra ellerinde kalan araçlar için satış hacmine bağlı "seri sonu istisnası" ile bir süre daha satış yapabilecek. Özellikle yüksek hacimli markalar, bu araçları hızla elden çıkarmak için kampanya başlattı. Bazı modellerde liste fiyatına göre 100 ila 200 bin lirayı bulan, hatta aşan indirimler görülüyor. Fırsat arayan tüketicilerin, bu araçların yeni güvenlik şartlarını tam karşılamadığını bilmesi öneriliyor.
UZUN VADEDE CAN KAYBINI AZALTMASI BEKLENİYOR
Düzenlemenin asıl amacı, trafik güvenliğini yükseltmek olarak öne çıkıyor. Değerlendirmelere göre bu sistemlerin uzun vadede trafik güvenliğine önemli katkı sağlaması bekleniyor. Yaya algılayan fren, dikkat uyarısı ve genişletilmiş koruma alanı gibi donanımların, kazalardan kaynaklanan can kayıpları ile yaralanmaları azaltması öngörülüyor. Güvenlik sistemlerinin en temel modellerde bile standart olması, sürücü ve yaya güvenliğini birlikte gözetmeyi amaçlıyor.
SIRADAKİ AŞAMA 2029'DA
Düzenlemenin bir sonraki adımı, ağır araçlara odaklanacak. GSR 2'nin D aşaması, 7 Ocak 2029'da devreye girecek. Söz konusu aşamada asıl değişim otomobilden çok otobüs, kamyon ve ağır ticari araç tarafında olacak. Büyük araçlarda sürücünün doğrudan görüşünü artıran ve kör noktaları azaltan kurallar uygulanacak. Olay veri kaydedicisi de ağır vasıtalarda daha geniş biçimde zorunlu hale gelecek.
