Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı'nın koordinasyonunda yürütülen ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile OSBÜK (Organize Sanayi Bölgeleri Üst Kuruluşu) desteğiyle hayata geçirilen projede yeni detaylar belli olmaya devam ediyor.
Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA) verilerine göre Afyonkarahisar, Türkiye'nin en zengin jeotermal kaynak rezervlerine sahip illerin başında geliyor.
Yenilenebilir enerjiyle tam otomasyonlu üretim: TDİOSB nedir?
TDİOSB (Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgesi), tarımsal üretim, işleme ve sanayi faaliyetlerinin entegre şekilde yürütüldüğü özel bölgelere verilen addır. Afyonkarahisar Jeotermal Sera TDİOSB ise Türkiye ve Avrupa'nın en büyük topraksız, tam otomasyonlu ve yenilenebilir enerji destekli modern sera kümelenmesini oluşturmayı hedefliyor.
Projenin temel özellikleri:
- Topraksız tarım (hidroponik ve aeroponik) sistemler
- Tam otomasyon ve akıllı tarım teknolojileri
- Jeotermal enerji ile yıl boyu ısıtma
- Yapay zeka destekli üretim planlaması
- Karbon nötr üretim hedefi
- AB Yeşil Mutabakatı (European Green Deal) standartlarına uyum
Akdeniz Üniversitesi, Afyon Kocatepe Üniversitesi ve Ege Üniversitesi akademisyenleri, projenin teknik altyapısı için danışmanlık veriyor.
Çay, Çobanlar, Bolvadin: Üç ilçede dev tarım koridoru
Afyonkarahisar TDİOSB projesi, Çay, Çobanlar ve Bolvadin olmak üzere İç Ege ve İç Anadolu geçişindeki üç stratejik ilçeyi kapsıyor. Bu ilçelerin seçilmesinin ardındaki nedenler:
- Çay: Sultandağları çevresinde zengin jeotermal rezervler
- Çobanlar: Akarçay havzası verimli toprak ve sıcak su kaynakları
- Bolvadin: Eber Gölü çevresi geniş tarım arazileri ve hayvancılık altyapısı
Üç ilçeyi birbirine bağlayan Konya-Afyonkarahisar Yüksek Hızlı Tren hattı ve otoyol bağlantısı, ürünlerin İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük pazarlara hızlı şekilde ulaştırılmasını sağlayacak. TCDD ve Karayolları Genel Müdürlüğü koordinasyonunda lojistik altyapı planlanıyor.
Devlet desteğiyle hayata geçen örnek tesisler
Vali Naci Aktaş ve Bakan Yardımcısı Ahmet Bağcı, incelemelerin ardından devlet desteğiyle modern üretime geçen yerel girişimcileri de ziyaret etti. Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu (TKDK) ve Tarım ve Orman Bakanlığı hibe programlarından yararlanan örnek tesisler:
- Modern Hayvancılık Tesisi: Kızıldağ'da Murat Örnek'e ait işletme
- Küçükbaş Üretim Merkezi: Çay ilçesinde Sami Ayyıldız'ın kurduğu tesis
- Büyükbaş Hayvancılık Tesisi: Bolvadin'de Hasan Fidan tarafından işletilen modern üretim alanı
- Jeotermal Sera: Çobanlar ilçesinde Ersan Cihangir'e ait sera kompleksi
Jeotermal serada hangi ürünler yetişecek?
Afyonkarahisar TDİOSB projesi tamamlandığında jeotermal enerji ile ısıtılan seralarda yıl boyu üretim yapılabilecek. Antalya ve Mersin seralarına alternatif olarak konumlanan proje, kış aylarında da taze ürün sağlayacak.
Jeotermal seralarda yetiştirilecek başlıca ürünler:
- Domates (sera çeşitleri ve cherry domates)
- Salatalık
- Biber (dolmalık ve sivri)
- Patlıcan
- Çilek
- Kıvırcık marul ve iceberg
- Roka ve maydanoz
- Süs çiçeği (gül, gerbera, krizantem)
- Mantar (kültür mantarı)
- Yaban mersini ve ahududu gibi süper meyveler
- Aromatik bitkiler (fesleğen, kekik, nane)
Türkiye Tohumcular Birliği (TÜRKTOB) ve Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü (TAGEM), sertifikalı tohum tedarikinde rol alacak. Üretilen ürünler Avrupa Birliği, Rusya, Körfez ülkeleri ve Türk Cumhuriyetleri'ne ihraç edilebilecek.
Afyonkarahisar neden tarım üssü oldu? Jeotermal zenginliği
Afyonkarahisar, Türkiye'nin en zengin jeotermal kaynak potansiyeline sahip illerinden biri. Sandıklı, Sultandağı, Heybeli Termal, Gazlıgöl, Hüdai Termal ve Ömer-Gecek gibi termal merkezler şehirde turizm canlılığı yaratıyor. MTA verilerine göre Afyonkarahisar'da yer altı sıcaklığı 70-110°C arasında değişen geniş bir termal havza bulunuyor.
Şehrin tarım üssü olmasının nedenleri:
- Türkiye'nin jeotermal rezerv sıralamasında üst sıralarda yer alması
- Akarçay havzası ve Eber Gölü kaynaklı su zenginliği
- İç Ege ile İç Anadolu geçişinde stratejik konum
- TCDD Yüksek Hızlı Tren hattıyla pazarlara hızlı erişim
- Türkiye'nin Tarım Vizyonu 2030 kapsamında öncelikli il statüsü
- Afyon Kocatepe Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nin akademik desteği
TDİOSB ne zaman açılacak? İstihdam ve ekonomik etkisi
Afyonkarahisar Valiliği ve Tarım ve Orman Bakanlığı açıklamalarına göre TDİOSB projesi etap etap hayata geçirilecek. Tamamlandığında bölgede yaratacağı etkiler:
- Doğrudan ve dolaylı on binlerce kişilik istihdam imkânı
- Afyonkarahisar Organize Sanayi Bölgesi (OSB) ile entegre çalışma
- Bolvadin Şeker Fabrikası çevresinde tarım sanayi koridoru
- AKİŞ (Afyonkarahisar Şeker Fabrikası) işbirliği
- Kayaüstü ve Sincanlı köylerine kadar uzanan değer zinciri
- Genç Çiftçi Projesi ve Kadın Çiftçi desteklerinin entegrasyonu
Afyonkarahisar Jeotermal Kaynaklı Sera Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgesi sıkça sorulan sorular
TDİOSB nedir? Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgesi; tarımsal üretim, işleme ve sanayinin entegre yapıldığı özel OSB statüsündeki bölgelerdir.
Afyonkarahisar TDİOSB nerede kuruluyor? Çay, Çobanlar ve Bolvadin ilçelerini kapsayan dev bir alanda kuruluyor.
Jeotermal sera nedir? Yer altından çıkan sıcak su kaynakları (jeotermal enerji) ile ısıtılan, yıl boyu üretim yapılan modern seralardır.
Projeyi kim hayata geçiriyor? Tarım ve Orman Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, OSBÜK ve Afyonkarahisar Valiliği koordinasyonunda gerçekleştiriliyor.
Hangi ürünler yetiştirilecek? Domates, salatalık, biber, çilek, marul, mantar, yaban mersini ve süs çiçekleri başta olmak üzere geniş bir yelpaze.
Avrupa'nın en büyük serası mı olacak? Evet, projenin Türkiye ve Avrupa'nın en büyük topraksız, tam otomasyonlu ve yenilenebilir enerji destekli sera kümelenmesi olması hedefleniyor.
Çiftçi olarak nasıl başvurabilirim? Tarım ve Orman Bakanlığı İl Müdürlüğü, TKDK ve Afyonkarahisar Valiliği üzerinden başvuru yapılabilir.
TDİOSB ne zaman tam olarak faaliyete geçecek? Etap etap devreye alınacak; teknik ve altyapı çalışmaları Vali Naci Aktaş koordinasyonunda hız kesmeden sürüyor.
