Milyonlarca emekliyi ilgilendiren bir uygulama devreye girdi. Sosyal Güvenlik Kurumu, yasal değişikliğin ardından aylık ve gelirlerden kurum alacaklarının nasıl tahsil edileceğini netleştirdi. Yeni yöntemde birikmiş prim borçları doğrudan ödemeden mahsup edilecek.
KESİNTİ ORANI NE KADAR?
Uygulamanın en çok merak edilen başlığı oran oldu. Paylaşılan bilgilere göre mevzuatın tanıdığı tavan yüzde 25 düzeyinde bulunuyor, ancak sahada yüzde 10 uygulanacak. İşlem için ayrıca icra süreci başlatılmayacak ve ilgilinin onayı beklenmeyecek.
KİMLER KAPSAMDA?
Düzenlemenin kapsadığı grupları sosyal güvenlik uzmanı İsa Karakaş sıraladı. Karakaş'a göre kesinti şu kişileri ilgilendiriyor:
- İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle sürekli iş göremezlik geliri alanlar
- Malullük, vazife malullüğü, emeklilik ya da yaşlılık aylığı bağlananlar
- Aylık bağlandıktan sonra eski genel sağlık sigortası borcu ortaya çıkanlar
- Çalışırken vefat edenlerin hak sahipleri olan eş, çocuk ile anne ve baba
- Ölüm aylığı alırken kendi adına borcu bulunanlar
Karakaş, vefat eden kişinin geçmiş prim borcunun ölüm aylığından karşılandığını, hak sahibinin kendi borcunun ise kendi aylığından tahsil edildiğini belirtti.
BİRDEN FAZLA AYLIK ALANLAR NE YAPACAK?
Karakaş, birden fazla aylık bulunması durumunda her biri için ayrı kesinti yapılacağını aktardı. Aynı uzmana göre borçlu kişinin hak sahibi konumunda olmayan yakınlarının aylıklarına dokunulmayacak. Tahsilat yalnızca borçlu üzerinden bağlanan aylıktan yürütülecek.
HANGİ ÖDEMELER KAPSAM DIŞINDA?
Bazı özel statüdeki ödemeler kesintiden muaf tutuldu. Kapsam dışında bırakılan kalemler şöyle:
- Başarılı sporculara bağlanan aylıklar
- Terör ve terörle mücadeleden doğan zararlar için ödenen aylıklar
- Bedeli hazinece karşılanan şeref aylıkları
HANGİ BORÇ ÖNCE TAHSİL EDİLECEK?
Borç kalemleri için bir sıralama belirlendi. Öncelik düzeni şöyle aktarıldı:
- Genel sağlık sigortası primleri
- 4/1-a kapsamındaki eski isteğe bağlı, topluluk ve tarım sigortalılığı ile Ek 5 ve Ek 6 borçları
- 4/1-b kapsamındaki zorunlu sigortalılık borçları
- 4/1-c kapsamındaki borçlanma, ilgi devamı ve intibak işlemleri
Birden fazla borcun bulunduğu durumlarda zamanaşımına uğramamış en eski borçtan başlanacak. Nafaka alacakları ise kurum alacaklarından önce işlem görecek.
YERSİZ ÖDEME VARSA NE OLACAK?
Fazla ya da yersiz ödemeler ayrı bir başlık olarak düzenlendi. Kurumun hatalı ödemesinden doğan bir borç bulunuyorsa önce o tutar tahsil edilecek, ardından diğer prim borçları için kesinti başlayacak. Birden çok borç türünün aynı anda saptanması durumunda tahsilat eş zamanlı yürütülebilecek.
İTİRAZ HAKKI VAR MI?
Kesintiye karşı başvuru yolu açık tutuldu. İtiraz mercileri şöyle:
- Genel sağlık sigortası borçları: Son ikametgahın bağlı olduğu Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü ya da ilgili sosyal güvenlik merkezi
- Diğer prim borçları: Borç dosyasının tutulduğu SGK birimi
Başvurunun reddedilmesi durumunda konunun yargıya taşınması mümkün olacak.
SGK BORCU NASIL SORGULANIR?
Kesintiyle karşılaşmamak için borcun önceden görülmesi önem taşıyor. Sigortalılar, prim borcu bilgilerine e-Devlet üzerindeki SGK hizmetlerinden ya da bağlı bulundukları sosyal güvenlik merkezlerinden ulaşabiliyor. Eskişehir'de yaşayan emekliler de sorgulama ve itiraz işlemleri için şehirdeki sosyal güvenlik birimlerine başvurabiliyor.
