Tarım alanındaki kapsamlı bir kanun değişikliği, şeker pancarı üretimini doğrudan etkiliyor. Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren düzenlemeyle pancarın fiyatlandırma esası yeniden tanımlandı. Yeni kurala göre pancar fiyatı, her yıl fabrika işleten gerçek ve tüzel kişiler ile üreticiler ya da onların temsilcileri arasında sağlanacak uzlaşıyla saptanacak. Böylece fiyatın, üretici ve fabrika tarafının ortak masada anlaşmasıyla belirlenmesi öngörülüyor. Düzenleme, sektörde uzun süredir tartışılan fiyat belirleme yönteminde yeni bir çerçeve oluşturuyor.
EKİM YASAĞI
Düzenleme, yalnızca fiyatla sınırlı kalmadı. Şeker Kanunu'nda yapılan değişiklikle, sözleşme yapılmadan şeker pancarı ekilmesi tamamen yasaklandı. Böylece üretimin planlı ve kayıtlı biçimde yürütülmesi amaçlanıyor. Ayrıca pancar tesliminde uygulanan fire ve polarizasyon ölçümlerinde şeffaflığı artıracak bir adım atıldı. Yeni düzenlemeye göre bu ölçümler sırasında ziraat odası ya da kooperatiflerden bir gözlemci hazır bulunacak. Söz konusu uygulama, üretici ile fabrika arasındaki güveni güçlendirmeyi hedefliyor.
GÜNCEL ALIM FİYATI NE?
Fiyat tarafında üreticiyi ilgilendiren güncel bir rakam da bulunuyor. Tarım ve Orman Bakanlığı, 2025-2026 üretim yılı için şeker pancarı alım fiyatını yeniden belirledi. Buna göre ton başına alım bedeli, kota primiyle birlikte 2 bin 975 liradan 3 bin 100 liraya çıkarıldı. Söz konusu fiyat, üreticinin bir sonraki üretim sezonuna ilişkin planlarını doğrudan etkileyen bir başlık olarak öne çıkıyor. Yeni mutabakat modeliyle birlikte fiyatın gelecek yıllarda nasıl şekilleneceği de merak ediliyor.
ESKİŞEHİR'DE ŞEKER 1933'TEN BERİ ÜRETİLİYOR
Düzenleme, şeker üretiminin köklü merkezlerinden Eskişehir için ayrı bir önem taşıyor. Kentteki Kazım Taşkent Eskişehir Şeker Fabrikası, Cumhuriyet'in erken dönem şeker fabrikalarından biri olarak biliniyor. Fabrikanın temeli 1 Şubat 1933'te atıldı ve tesis, 5 Aralık 1933'te İsmet İnönü ile Celal Bayar'ın katıldığı törenle işletmeye açıldı. Açıldığı yıl 83 bin 157 ton pancar işleyerek 12 bin 124 ton şeker üreten fabrika, o dönemde Türkiye'nin en büyük şeker tesisi konumundaydı. Bugün Türkiye Şeker Fabrikaları (Türkşeker) çatısı altında faaliyet gösteren tesis, Eskişehir'i ülkenin önemli pancar ve şeker üretim bölgelerinden biri haline getirdi. Fabrikaya ilişkin ayrıntılara Türkşeker'in Eskişehir Şeker Fabrikası sayfasından ulaşabilirsiniz.
ÜRETİCİYE VE ESKİŞEHİR'E ETKİSİ NE?
Yeni model, Eskişehir'deki pancar üreticisini doğrudan etkileyecek. Bölgede uzun yıllardır pancar tarımı yapan üreticiler, bundan sonra hem sözleşme zorunluluğuna hem de mutabakatla belirlenen fiyata göre hareket edecek. Fiyatın masada uzlaşmayla saptanması, üreticinin söz hakkını öne çıkaran bir yaklaşım olarak değerlendiriliyor. Buna karşın uzlaşmanın nasıl işleyeceği ve fiyatın maliyetleri karşılayıp karşılamayacağı, üreticilerin yakından takip ettiği konular arasında. Eskişehir gibi pancarın geçim kaynağı olduğu bölgelerde, düzenlemenin etkisi önümüzdeki üretim sezonunda daha net görülecek.
DÜZENLEME SADECE PANCARLA SINIRLI DEĞİL
Şeker pancarı, geniş kapsamlı bir kanun değişikliğinin yalnızca bir başlığı. Aynı düzenleme, tarım ve çevreyle ilgili birçok alanı kapsıyor. Kanunda yer alan diğer başlıklardan bazıları şöyle:
- Orman Genel Müdürlüğü, sera gazı tutumunu artırmak için karbon yutak ormanları kuracak
- İzinsiz yapılara elektrik, su ve doğalgaz aboneliği verilmeyecek, aykırı davranan kuruma her abone için 100 bin lira ceza uygulanacak
- Çeltik tarlaları için yerleşim yerlerine mesafe sınırı getirildi
- Hidroelektrik santrallerde işletme talimatına uymayanlara megavat başına idari para cezası uygulanacak
Söz konusu maddeler, düzenlemenin tarımdan enerjiye uzanan geniş bir alanı kapsadığını gösteriyor.
Şeker pancarı fiyatı nasıl belirlenecek? Fiyat, her yıl fabrika işletenlerle üreticilerin ya da temsilcilerinin uzlaşısıyla belirlenecek.
Sözleşmesiz pancar ekilebilecek mi? Hayır. Yeni düzenlemeyle sözleşme yapılmadan şeker pancarı ekilmesi tamamen yasaklandı.
Güncel alım fiyatı ne kadar? 2025-2026 üretim yılı için alım fiyatı, kota primi dahil ton başına 3 bin 100 lira olarak belirlendi.
