Tez-Koop-İş Sendikasının FİLE Market'te örgütlenme sürecinde açtığı işe iade davasında mahkeme, üye işçi lehine 12 aylık sendikal tazminat ile 4 aylık boşta geçen süre ücretine hükmetti. Sendika, kesinleşmemiş ilk derece kararını devam eden davalar için emsal olarak değerlendiriyor. İşveren tarafının kanun yoluna başvurma hakkı bulunuyor.
FİLE Market'te çalışırken işten çıkarılan bir işçinin açtığı davada ilk derece mahkemesi, feshin geçersizliğine hükmederek işçinin görevine dönmesine karar verdi. Tez-Koop-İş Sendikasının 10 Temmuz'da yaptığı açıklamaya göre mahkeme, işvereni toplamda 16 aylık ücrete karşılık gelen tazminata mahkum etti. Tutarın 12 aylık bölümü feshin sendikal nedenle yapılmasına bağlanan sendikal tazminattan, 4 aylık bölümü ise işçinin çalıştırılmadığı dönemin ücret karşılığından oluşuyor. Söz konusu işçi, BİM bünyesindeki market zincirinde yürütülen örgütlenme çalışmaları sırasında sendikaya üye olmuştu. Açıklama, markette açılan benzer davaların sürdüğü bir dönemde geldi.
PERFORMANS GEREKÇESİ YARGIDA KABUL GÖRMEDİ
Sendikanın aktardığına göre işveren, iş sözleşmesini işçinin performansının yetersiz kaldığı iddiasıyla sona erdirmişti. Yargılama sonucunda mahkeme, feshin gerçekte işçinin sendika içindeki çalışmalarından kaynaklandığı kanaatine ulaştı. İşe iade davalarında feshin geçerli bir nedene dayandığını ispatlama yükümlülüğü işverene ait bulunuyor. Performans düşüklüğü iddialarının kabul görmesi için somut değerlendirme kayıtlarının, savunma alınmasının ve tutarlı bir performans sisteminin varlığı aranıyor. Yerleşik yargı uygulamasında, belgelenmemiş performans iddiaları tek başına geçerli fesih nedeni olarak yeterli görülmüyor. Fesihten önce işçiye hedeflerin bildirilmesi ve gelişim fırsatı tanınması da değerlendirme ölçütleri arasında yer alıyor.
TAZMİNAT NASIL HESAPLANDI?
Kararda yer alan iki kalem, iş hukukundaki iki ayrı düzenlemeye dayanıyor ve toplamı işçinin 16 aylık kazancına denk geliyor. Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu, sendika üyeliği ya da sendikal faaliyet nedeniyle işten çıkarılan işçiye en az bir yıllık ücreti tutarında sendikal tazminat ödenmesini öngörüyor. Mahkemenin hükmettiği 12 aylık tutar, kanundaki asgari sınıra karşılık geliyor. İş Kanunu ise işe iade kararı verilen işçiye, çalıştırılmadığı süre için en çok 4 aya kadar ücret ödenmesini düzenliyor. Karardaki 4 aylık kalem de yasal tavandan belirlendi. İki kalemin toplamı 16 aylık ücrete ulaşıyor.
SENDİKAL TAZMİNATI ÖZEL KILAN NE?
Sendikal tazminat, olağan işe iade sonuçlarından farklı işliyor. Standart işe iade kararlarında işveren, işçiyi işe başlatmazsa 4 ile 8 aylık ücret arasında değişen bir iş güvencesi tazminatı ödüyor. Feshin sendikal nedene dayandığının tespit edildiği durumlarda ise en az bir yıllık ücret tutarındaki tazminat, işçinin işe başlatılıp başlatılmadığına bakılmaksızın ödeniyor. Düzenleme, sendikalaşma hakkına yönelik müdahaleleri caydırmayı amaçlıyor. Anayasada ve Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası çalışma sözleşmelerinde güvence altına alınan örgütlenme özgürlüğü, söz konusu tazminatın hukuki temelini oluşturuyor. Yargı kararlarında fesih tarihinin örgütlenme sürecine denk gelmesi, aynı dönemde çok sayıda üyenin işten çıkarılması gibi olgular sendikal neden yönünden güçlü karine sayılıyor.
KARAR KESİNLEŞTİ Mİ?
Hüküm ilk derece mahkemesine ait ve kesinleşmiş değil. İşveren tarafının istinaf yoluna başvurma hakkı bulunuyor, sürecin bölge adliye mahkemesinde devam etmesi olasılık dahilinde. İstinaf incelemesi hükmü onayabileceği gibi kaldırabiliyor ya da yeniden yargılama yapılmasına yol açabiliyor. Emsal niteliği taşıyan sonuçlar da ancak kesinleşen kararlarla ortaya çıkıyor. İşe iade kararlarının uygulanması da kesinleşmeye bağlı: işçinin, kararın kesinleşmesinden itibaren 10 iş günü içinde işverene başvurması, işverenin ise başvuruyu izleyen bir ay içinde işçiyi işe başlatması gerekiyor. Karara ilişkin olarak işveren cephesinden kamuoyuna yansıyan bir değerlendirme, haberin yayımlandığı saatler itibarıyla bulunmuyor.
SENDİKA KARARI EMSAL OLARAK GÖRÜYOR
Tez-Koop-İş, kararın hem markette süren öteki davalar hem de ülke genelindeki sendikal hak ihlalleri bakımından güçlü bir emsal oluşturduğu görüşünde. Dava sürecini yürüten sendika hukukçuları, sonucu artan sendikal baskılar karşısında önemli bir kazanım olarak değerlendiriyor ve davası süren diğer market çalışanları için umut verici buluyor. Sendika, devam eden hukuki süreçlerin kararlılıkla sürdürüleceğini, örgütlenme çalışmalarının devam edeceğini duyurdu.
FİLE, indirim marketi zinciri BİM'in süpermarket konseptiyle faaliyet gösteren markası olarak biliniyor. Tez-Koop-İş ise TÜRK-İŞ konfederasyonuna bağlı, ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar işkolunda örgütlü bir sendika. Perakende sektörü, çalışan sayısının yüksekliğine karşın sendikalaşma oranının görece düşük kaldığı alanlar arasında yer alıyor. İşkollarındaki sendikalaşma istatistikleri, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından her yıl ocak ve temmuz aylarında yayımlanıyor. Market zincirlerindeki örgütlenme girişimleri, son yıllarda iş mahkemelerine yansıyan dava sayısını da artırmış durumda.
