TBMM'ye sunulan 12. Yargı Paketi, miras yoluyla kalan taşınmazların satışında ilk açık artırmanın yalnızca mirasçılar arasında yapılmasını öngörüyor. Teklif, baba yadigarı malın aile içinde kalmasını önceliklendirirken süreci kötü niyetle uzatan mirasçılara malın değerinin yüzde 10'u oranında teminat ve teklif tutarının yüzde 5'i kadar para cezası getiriyor.
MİRASÇIYA ÖNCELİKLİ SATIŞ GELİYOR
Miras yoluyla kalan taşınmazların satışında ilk hak mirasçılara tanınıyor. TBMM Başkanlığı'na sunulan kanun teklifi, ortak mülkün satışında birinci açık artırmanın yalnızca malik durumundaki mirasçılar arasında yapılmasını öngörüyor. Düzenleme, 4. Yargı Reformu Strateji Belgesi'ne dayanıyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın duyurduğu belge temelinde hazırlanan metin, kamuoyunda 12. Yargı Paketi adıyla anılıyor. Resmi adı "Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi" olan ve 30 maddeden oluşan paketin öne çıkan başlıklarından biri, mirasçılara tanınan öncelikli satış hakkı oldu.
HANGİ SORUNU ÇÖZÜYOR?
Düzenleme, ortaklığın satış yoluyla giderilmesi davalarında yaşanan suistimalleri önlemeyi amaçlıyor. Mevcut uygulamada, miras kalan bir taşınmazın açık artırmayla satışında üçüncü kişiler de ihaleye girebiliyor. Bu durum, ailenin elindeki malın dışarıya çıkmasına ve kimi davalarda sürecin kötü niyetli biçimde kullanılmasına yol açabiliyor. Yeni teklif, miras yoluyla intikal eden malın öncelikle mirasçılar arasında kalmasını hedefliyor. Böylece iyi niyetli mirasçıların dışarıya karşı korunması öngörülüyor.
SATIŞ SÜRECİ NASIL İŞLEYECEK?
Teklif, satışı iki aşamalı bir yapıya bağlıyor. İlk aşamada taşınmaz için bir muhammen bedel, yani belirlenmiş bir değer saptanıyor. Örneğin 1 milyon lira değer biçilen bir gayrimenkul, bu bedelin altında hiçbir mirasçıya satılamıyor. Muhammen bedeli ve satış masraflarını karşılayan bir mirasçı çıkarsa, taşınmaz aile içinde kalmış oluyor. Hiçbir mirasçının teklif sunmaması durumunda birinci satış düşüyor ve süreç ikinci aşamaya geçiyor. İkinci satış ise herkese açık biçimde yapılıyor.
İKİNCİ SATIŞ NE ZAMAN DEVREYE GİRİYOR?
İkinci satış, yalnızca mirasçıların talip olmadığı durumda gündeme geliyor. Birinci açık artırmanın usulüne uygun yapılması, ardından mirasçılardan birinin teklif sunmaması halinde birinci satış geçersiz sayılıyor. Bu noktadan sonra taşınmaz, umuma açık ikinci satışla alıcı bulabiliyor. Düzenlemenin temel mantığı, satışın önce aile içinde denenmesi, sonuç alınamazsa kamuya açılması biçiminde kuruluyor.
KÖTÜ NİYETLİ MİRASÇIYA TEMİNAT VE CEZA
Teklif, süreci yokuşa sürmek isteyen mirasçılar için yeni yaptırımlar içeriyor. Düzenlemenin ilgili fıkrasına göre, bir mirasçı malın satışını engellemeye ya da süreci uzatmaya yönelik kötü niyetli bir tutum sergilerse iki yükümlülükle karşılaşıyor. İlk olarak, sunduğu teklif kapsamında malın belirlenen değerinin yüzde 10'unu teminat olarak yatırması gerekiyor. Mevcut düzende böyle bir teminat zorunluluğu bulunmuyor. İkinci olarak, teklif ettiği tutarın yüzde 5'i oranında idari para cezası ödemesi öngörülüyor. Amaç, keyfi tekliflerin önüne geçmek ve davaların gereksiz yere uzamasını engellemek.
YARGIDA İŞ YÜKÜNÜ AZALTMA HEDEFİ
Teklifin gerekçesinde, yargı süreçlerinin hızlandırılması da öne çıkıyor. Düzenlemeyle ortaklığın giderilmesi davalarındaki belirsizliklerin azaltılması ve mahkemelerin iş yükünün hafifletilmesi amaçlanıyor. İdari yargıda yargılamaların gecikmemesine yönelik adımlar da paketin kapsamında yer alıyor. Teklif şu aşamada TBMM'de görüşülmeyi bekliyor. Metnin yasalaşması için Genel Kurul'da kabul edilmesi ve Resmi Gazete'de yayımlanması gerekiyor.
SIKÇA SORULAN SORULAR
Miras satışında ne değişiyor? Miras yoluyla kalan bir taşınmazın satışında birinci açık artırma artık yalnızca mirasçılar arasında yapılacak. Mirasçılardan talip çıkmazsa ikinci satış herkese açık olacak.
Kötü niyetli mirasçıya ne uygulanacak? Süreci kötü niyetle uzatan mirasçı, malın belirlenen değerinin yüzde 10'unu teminat olarak yatıracak ve teklif tutarının yüzde 5'i oranında idari para cezası ödeyecek.
Düzenleme yürürlüğe girdi mi? Hayır. Söz konusu hükümler bir kanun teklifinde yer alıyor. Yasalaşması için TBMM'de kabul edilip Resmi Gazete'de yayımlanması gerekiyor.
