Eski ve atıl araçların kayıtlardaki yükü, yeni bir kanun teklifiyle gündeme geldi. CHP Milletvekili Melih Meriç tarafından Meclis'e sunulan teklif, trafikte belgesiz, sigortasız ve muayenesi olmayan milyonlarca aracı ilgilendiriyor. Teklife göre 2000 model ve daha eski olup beş yıldır hiçbir trafik işlemi, muayene ya da sigorta kaydı görülmeyen araçlar hurda kabul edilecek. Söz konusu taşıtların Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) borçları silinecek, vergi mükellefiyetleri de sona erecek. Düzenlemenin amacı, fiilen yok olmuş ya da kullanılamaz hale gelmiş araçlar için süren vergi yükünü kaldırmak olarak açıklandı.
HANGİ ARAÇLAR KAPSAMDA?
Teklif, dar ve belirli bir araç grubunu hedefliyor. Kapsama girmek için aracın model yılının 2000 ve daha eski olması gerekiyor. Ayrıca aracın, düzenlemenin yürürlüğünden önceki beş yılda muayeneden geçmemiş, zorunlu trafik sigortası yaptırılmamış ve tescil, devir, satış ya da kullanımına dair hiçbir kaydı bulunmamış olması gerekiyor. Söz konusu araçların sahipleri, düzenlemenin yürürlüğe girmesinden itibaren bir yıl içinde başvuru yapabilecek. Başvurmayanların düzenlemeden yararlanması mümkün olmayacak.
TÜRKİYE'NİN ARAÇ PARKI NE KADAR YAŞLI?
Teklifin neden gündeme geldiğini, araç parkının yaşı net biçimde ortaya koyuyor. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre 2024 sonunda trafiğe kayıtlı araç sayısı 31 milyon 301 bini aştı. Araç parkının yaş tablosu ise şöyle:
- Otomobillerin ortalama yaşı: 14,2
- Kamyonların ortalama yaşı: 18,1
- Traktörlerin ortalama yaşı: 24,5
- Araçların yüzde 25'i 21 yaş ve üstü
- Araçların yüzde 28'i 0-5 yaş aralığında
Söz konusu oranlar, araçların yaklaşık dörtte birinin 21 yaşını geçtiğini gösteriyor. Hesaplandığında, kabaca 7,5 milyondan fazla aracın oldukça eski olduğu ortaya çıkıyor. Teklifin hedeflediği 2000 model ve altı taşıtlar, bu yaşlı kümenin önemli bir bölümünü oluşturuyor. Veriler, Türkiye'nin araç parkının Avrupa ortalamasına göre belirgin biçimde yaşlı olduğunu da ortaya koyuyor.
HURDA TESLİMİNDE HACİZLER KALKACAK
Teklif, vergi ve ceza muafiyetini belirli bir koşula bağlıyor. Buna göre 2000 ve daha eski model taşıtların, mevzuata uygun biçimde kayıt ve tescillerinin silinmesi ve hurdaya çıkarılması gerekiyor. Araçların, Makina ve Kimya Endüstrisi, lisanslı geri dönüşüm tesisleri ya da yetkili kurumlara teslim edilmesi öngörülüyor. Tescil kaydı silinen taşıtlar üzerindeki, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun kapsamında uygulanmış hacizler de kaldırılacak. Böylece araç sahibinin geçmişten biriken yükten kurtulması amaçlanıyor.
SONRADAN BULUNAN ARAÇLAR YENİDEN TESCİLLENECEK
Teklif, kötüye kullanımı önlemek için bir denetim mekanizması da içeriyor. Kaydı silinen bir aracın sonradan ortaya çıkması ya da fiilen mevcut olduğunun anlaşılması durumunda, taşıt yeniden tescil edilecek. Böyle bir halde, daha önce silinen vergi ve fer'i alacaklar yeniden tahakkuk ettirilerek takibe alınacak. Söz konusu hüküm, düzenlemenin gerçekten atıl araçlar için işletilmesini güvence altına almayı hedefliyor.
TEKLİF HENÜZ YASALAŞMADI
Düzenlemenin yürürlüğe girmesi için yasalaşması gerekiyor. Teklif şu an yalnızca Meclis'e sunulmuş durumda ve görüşülmeyi bekliyor. Yetkililer, düzenlemenin ÖTV muafiyetli araç alımı veya hurda teşviki benzeri bir uygulama getirmediğini belirtiyor. Teklifin amacı, ekonomik ömrünü tamamlamış araçların kayıtlardan düşülmesi ve bunlara bağlı borçların tasfiyesiyle sınırlı. Sürecin nasıl ilerleyeceği, Meclis'teki görüşmelerle netleşecek.
