Platformun ilk aşamasında 150'den fazla kural bazlı vergi analizi ile makine öğrenmesi senaryoları çalışacak. KURGAN Sistemi çıktılarıyla "karşı taraf riski" de paylaşılacak; Büyük Kayıt Dışılık Çerçevesi sisteme entegre edilecek. Bakan Mehmet Şimşek, yeni dönemi "denetim öncesi bilinçlendirme" olarak tanımladı. İşte Bilinç Platformu hakkında merak edilenler...
Bilinç Platformu nedir?
Bilinç Platformu, Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı tarafından geliştirilen yapay zeka destekli bir dijital hizmet olarak tanıtıldı. Web sayfası ve uygulaması şeklinde çalışacak platform, VDK'nın tespit ettiği vergisel riskleri doğrudan mükellefle paylaşacak.
Sistemle vergi idaresi ile mükellefler arasında şeffaf, önleyici ve rehberlik odaklı bir iletişim modeli kurulması amaçlanıyor. Mükellefler, haklarında denetim ya da ceza süreci başlamadan kendi risklerini görüp durumlarını değerlendirebilecek.
Bilinç Platformu ne zaman devreye girecek?
VDK, platformu 2026 yılı içinde devreye almayı planlıyor. İlk aşamada şu bileşenler aktif olacak:
- 150'den fazla kural bazlı vergi analizi
- Vergisel konulara odaklı makine öğrenmesi senaryoları
- Sayısal risk skorlaması
- Yüksek skor alan senaryolar için sistem üzerinden rehberlik
Vergi risk skoru nasıl çalışacak?
Platform, mükelleflerin vergisel risklerini sayısal skorlar halinde gösterecek. Böylece veri temelli ve objektif bir değerlendirme yapılabilecek. Yüksek puan çıkan senaryolarda, riskin nasıl giderileceğine ilişkin yönlendirme de sistem üzerinden sunulacak.
2024 yılında geliştirilen Büyük Kayıt Dışılık Çerçevesi de platforma entegre edilecek. Parasal hareketler üzerinden tespit edilen riskli işlemler mükellefin bilgisine sunulacak; kayıt dışılıkla mücadelede yeni bir dijital denetim katmanı oluşturulacak.
Karşı taraf riski nedir?
Platformda sahte belge kullanımına ilişkin riskler de yer alacak. Kuruluş Gözetimli Analiz (KURGAN) Sistemi'nin çıktıları doğrultusunda, mükellefin ticari ilişki kurduğu taraflardan kaynaklanan riskler "karşı taraf riski" başlığıyla paylaşılacak. Mükellef yalnızca kendi işlemlerini değil, iş yaptığı firmalardan doğabilecek riskleri de görebilecek.
İkaz denetimi modeli neler getiriyor?
Bilinç Platformu, "ikaz denetimi" yaklaşımını destekleyecek. Denetim gerektirmeyen ancak mükellefin bilmesinde fayda görülen hususlarda bilgilendirme yapılacak; olası hatalar erken aşamada düzeltilebilecek.
Platformun devreye girmesiyle VDK gözetim programlarının büyük ölçüde dijital ortama taşınması hedefleniyor. Sistem üzerinden talepte bulunan mükellefler için rehberlik amacıyla vergi müfettişi görevlendirilebilecek.
Bakan Şimşek: "Denetim öncesi bilinçlendirme"
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, platformla "denetim sonrası müdahale" yerine "denetim öncesi bilinçlendirme" anlayışının tesis edileceğini belirterek şunları söyledi: "Bu yaklaşımla mükelleflerimizin hem vergisel bilinç düzeyini artırmayı hem de haklarını korumayı amaçlıyoruz. Vergi bilincini artırırken şeffaflığı sağlayacak ve mükellefler için denetim maliyetini en aza indireceğiz."
