Ticaret Bakanlığı, Türkiye'de yıllardır şikayet konusu olan ikinci el araç piyasasını yeniden şekillendirecek bir düzenlemeyi gündemine aldı. Ticaret Bakanı Ömer Bolat liderliğinde hazırlanan otomobil ekspertiz yönetmeliği taslağı, 2. el araç alım satım süreçlerinde kayıt dışılığı ve mağduriyeti önlemeyi hedefliyor.
Yeni taslak çerçevesinde Ticaret Bakanlığı, kamu kuruluşları ve meslek kuruluşlarının görüşünü alarak ekspertiz ücretleri için alt ve üst sınır belirleyebilecek. Bu ücretler, araç sınıfları ile ekspertiz hizmetinin kapsamına göre il veya ilçe bazında farklılaşabilecek. İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa ve Antalya gibi büyük şehirlerdeki ekspertiz piyasası ile Anadolu'daki küçük şehirler arasında oluşan fiyat farkları artık standart bir çerçeveye oturacak.
Taşıt Ekspertiz Bilgi Sistemi Geliyor
Düzenlemenin en kritik ayağını Taşıt Ekspertiz Bilgi Sistemi oluşturuyor. Bu yeni dijital platform üzerinden taşıtların tescil, muayene, kilometre, hasar, servis kayıtları ve diğer teknik bilgileri sorgulanabilecek. Emniyet Genel Müdürlüğü araç tescil verileri, TÜVTÜRK muayene istasyonu raporları ve servis kayıtları aynı sistemde birleştirilerek alıcılara şeffaf bir bilgi havuzu sunulacak.
Ekspertiz işletmeleri, ekspertiz raporlarına ait taşıt kimlik bilgilerini ve sonuçları belirlenen şablona uygun şekilde sisteme yükleyecek. Bu verilerin yalnızca taşıt geçmişinin takibinde kullanılabileceği özellikle vurgulandı. Kişisel Verilerin Korunması Kurumu (KVKK) ve Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi ile koordineli yürütülecek sistem, e-Devlet üzerinden de erişilebilir olacak. Böylece sahibinden.com, arabam.com, letgo gibi platformlardan ilan veren satıcıların geçmişlerinin manipüle edilmesinin önüne geçilecek.
'Boyalı', 'fonksiyon kaybı' ve 'sesli çalışma' kavramları netleşti
Yönetmelik taslağının en çok konuşulan ayrıntısı, ikinci el araç piyasasında yıllardır tartışılan teknik kavramların net tanımlarının yapılması oldu. Türkiye'de pek çok mağduriyetin kaynağı olan bu kavramlar artık standart bir çerçeveye kavuşacak.
Düzenlemeye göre bir oto parçasının yüzde 30'undan fazlasının dışarıdan boyanmış olması, raporda "boyalı" sayılmasına yol açacak. Klima, cam otomatiği gibi sistemlerin komutlara cevap vermemesi "fonksiyon kaybı" olarak tanımlanacak. Motor veya şanzıman bileşenlerinden gelen tasarım dışı mekanik sesler ise "sesli çalışma" sayılarak rapora kaydedilecek. TSE (Türk Standardları Enstitüsü) ile TÜVTÜRK uzmanlarının da katkı sunduğu bu tanımlar, Mercedes-Benz, BMW, Audi, Volkswagen, Renault, Fiat, Hyundai, Toyota ve TOGG gibi farklı markaların tüm modellerinde aynı şekilde uygulanacak.
Ekspertiz işletmesi sorumlusu kim olabilecek?
Düzenlemeyle birlikte ekspertiz işletmelerinin sorumlu olarak gösterdiği kişiler için de ciddi şartlar getirildi. Yetki belgesi başvurusunda bulunan ekspertiz işletmesi sorumlusunun casusluk, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık ve dolandırıcılık gibi suçlardan hüküm giymemiş olması şartı aranacak. Bu şart, sektördeki güvensizliği gidermeyi hedefliyor.
Türk Ceza Kanunu kapsamındaki bu engeller, Adli Sicil Kaydı sorgulamasıyla doğrulanacak. Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonu (TESK) ile Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonu (TŞOF) Başkanı Fevzi Apaydın, sektör temsilcilerinin görüşlerini Ticaret Bakanlığı'na iletti. Türkiye Otomotiv Yetkili Ekspertizleri Derneği (TOYED) de düzenlemeye yönelik açıklamalarda bulunarak süreci destekledi.
Ekspertiz raporuna 5 gün içinde itiraz hakkı
Düzenlemenin tüketici hakları açısından en önemli yeniliği, ekspertiz raporuna karşı itiraz hakkı olarak öne çıkıyor. Buna göre raporun hatalı ya da eksik olduğu düşünülürse 5 gün içinde Taşıt Ekspertiz Bilgi Sistemi üzerinden itiraz edilebilecek. Ekspertiz firması, en geç 3 gün içinde itirazı kabul edecek veya gerekçeli şekilde reddedecek.
İtirazın kabulü halinde taşıt yeniden muayene edilerek rapor ücretsiz yenilenecek, eski rapor geçersiz sayılacak. Bu süreç, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK) ve Ticaret Bakanlığı Tüketici Hakem Heyetleri sürecini destekleyecek bir hızlı çözüm mekanizması olarak işleyecek.
Ekspertizlerin sorumluluğu artıyor
Yönetmelik taslağıyla ekspertiz işletmelerinin sorumluluk alanı da genişledi. Buna göre ekspertiz firmaları, ekspertiz raporundaki hata, eksiklik, raporda yer verilmeyen arıza, hasar veya kusurlar nedeniyle taşıtın rayiç değeri ile mevcut durumu arasında oluşan değer farkı ya da onarım masraflarından sorumlu tutulacak. Bu hüküm, sektörde yıllardır eleştirilen "kusurlu rapor" sorununa kalıcı çözüm sunmayı amaçlıyor.
Ekspertiz raporlarında, aracı alan ve satanın pazarlık gücünü etkileyebilecek tavsiye, görüş veya yönlendirici yorumlar bulunmayacak.
İkinci el otomobil piyasasında ne değişecek?
Türkiye'de ikinci el otomobil pazarı yıllardır en çok şikayet edilen sektörlerden biri olarak öne çıkıyordu. TÜİK verilerine göre 2026 itibarıyla Türkiye'de yıllık 6 milyon ikinci el otomobil el değiştiriyor. EGM trafik tescil istatistikleri, sektörün ne kadar büyük bir hacme sahip olduğunu gösteriyor.
Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte alıcılar; kilometre düşürme, hasar gizleme, boya tutma ve çakma servis kaydı gibi yaygın aldatmaca yöntemlerine karşı koruma altına alınacak. Galip Öztürk Oto Pazarı, Bostancı Oto Pazarı, Ankara Oto Sanayi ve Bursa Yenişehir Oto Pazarı gibi büyük araç piyasalarında da işlemler artık dijital sisteme bağlanacak. Renault Clio, Fiat Egea, Volkswagen Passat, Ford Focus ve Dacia Sandero gibi en çok el değiştiren modellerin alım satımında sistem belirleyici olacak.
Yeni ekspertiz düzenlemesi sıkça sorulan sorular
Otomobil ekspertiz ücretleri ne kadar olacak? Ticaret Bakanlığı, kamu ve meslek kuruluşlarının görüşünü alarak araç sınıfı ile hizmet kapsamına göre il/ilçe bazında alt ve üst sınır belirleyecek.
Taşıt Ekspertiz Bilgi Sistemi nedir? Taşıtların tescil, muayene, kilometre, hasar ve servis kayıtlarını tek noktada toplayan, e-Devlet üzerinden erişilebilecek dijital platform.
Hangi parça 'boyalı' sayılacak? Bir oto parçasının yüzde 30'undan fazlası dışarıdan boyanmışsa raporda "boyalı" olarak işaretlenecek.
Fonksiyon kaybı ne demek? Klima, cam otomatiği gibi sistemlerin verilen komutlara cevap vermemesi durumudur.
Sesli çalışma nedir? Motor veya şanzıman bileşenlerinden gelen tasarım dışı mekanik seslerdir.
Ekspertiz raporuna nasıl itiraz edilir? Raporun teslim alınmasından itibaren 5 gün içinde Taşıt Ekspertiz Bilgi Sistemi üzerinden itiraz yapılabilir; firma 3 gün içinde yanıt vermek zorunda.
Ekspertiz firması rapordan sorumlu mu? Evet, ekspertiz firması rapor hatası veya eksikliği nedeniyle oluşan değer farkı ile onarım masraflarından sorumlu olacak.
Yetki belgesi şartları neler? Casusluk, zimmet, rüşvet, hırsızlık ve dolandırıcılık suçlarından hüküm giymemiş olmak şartı aranacak.
