Son altı yılda ons altının fiyatı adeta roket gibi yükseldi. 2020'nin başında çok daha mütevazı seviyelerde seyreden değerli metal, 2025 ve 2026'nın ilk aylarında rekor üstüne rekor kırarak yatırım dünyasının tartışmasız yıldızı haline geldi. Bu olağanüstü yükseliş, bireysel yatırımcıları olduğu kadar devletlerin para politikası karar alıcılarını da harekete geçirdi.
Dünya Altın Konseyi tarafından derlenen kapsamlı veriler, 2020-2025 arasında küresel merkez bankalarının altına bakış açısında köklü bir dönüşüm yaşandığını ortaya koyuyor.
Altın fiyatları neden bu kadar yükseldi?
Altının son altı yılda yüzde 230'u aşan değer kazancının arkasında tek bir neden aramak yanıltıcı olur. Birden fazla küresel dinamiğin aynı anda devreye girmesi, bu eşi görülmemiş rallinin zeminini hazırladı:
- Rusya-Ukrayna savaşı ve Ortadoğu'daki çatışmalar başta olmak üzere jeopolitik gerginliklerin tırmanması, yatırımcıları güvenli limanlara yöneltti
- ABD Merkez Bankası Fed'in faiz politikasındaki dalgalanmalar ve küresel enflasyonist baskılar, altına olan talebi sürekli canlı tuttu
- Gelişmekte olan ülkelerin dolar hegemonyasından uzaklaşma çabaları, merkez bankalarını alternatif rezerv arayışına itti
- Bireysel yatırımcıların fiziki altın ve altın fonlarına olan ilgisinin rekor düzeylere ulaşması
En çok altın alan ülkeler hangileri?
2020-2025 döneminde dünya genelinde en yoğun altın biriktiren 15 ülke, kasalarına toplam yaklaşık 2 bin ton saf altın ekledi. Bu rakam, küresel rezerv haritasını yeniden çizen devasa bir hacme karşılık geliyor.
Listenin zirvesinde yer alan ülkeler ve stratejileri şöyle özetlenebilir:
Çin — 350 tonun üzerinde net alım: Pekin yönetimi, son beş yılın en agresif altın alıcısı konumunda. Bu hamlenin temel motivasyonu, trilyonlarca dolarlık döviz rezervlerinin Batı finansal sistemine olan bağımlılığını kademeli olarak azaltmak. Çin Halk Bankası, özellikle 2023 ve 2024'te aylık bazda kesintisiz alım serileri gerçekleştirerek piyasaların dikkatini çekti.
Polonya — 300 tonun üzerinde net alım: Varşova'nın altın stratejisi Avrupa'da benzersiz bir örnek teşkil ediyor. NATO'nun doğu kanadında yer alan ülke, para politikası güvenliğini uzun vadeli bir perspektifle tahkim etme amacıyla kasalarını doldurmaya devam etti. Polonya Merkez Bankası Başkanı'nın "altın hiçbir ülkenin bilançosunda temerrüde düşmez" açıklaması, bu politikanın arkasındaki felsefeyi özetliyor.
Türkiye — en büyük alıcılar arasında: TCMB, küresel sıralamada ilk üçe giren alım hacmiyle dikkat çekti. Hindistan, Singapur ve Çek Cumhuriyeti de bu dönemde kayda değer miktarda altın biriktiren ülkeler arasında yer aldı.
Türkiye neden bu kadar çok altın alıyor?
TCMB'nin altın alım politikası, ülkenin kendine özgü ekonomik koşullarıyla doğrudan bağlantılı. Yüksek enflasyonun kronikleştiği ve Türk lirasının dolar karşısında ciddi değer kaybettiği bir ortamda, altın rezervleri adeta bir finansal sigorta işlevi görüyor.
Altının Türkiye için stratejik önemini şu faktörler belirliyor:
- Döviz kuru oynaklığına karşı dış rezervlerde dengeleyici bir tampon oluşturması
- Uluslararası kredi derecelendirme kuruluşlarının ülke notunu belirlerken rezerv kalitesini değerlendirmesi
- Küresel kriz dönemlerinde likiditeye çevrilebilir güvenli bir varlık niteliği taşıması
- Merkez bankasının para politikası bağımsızlığını güçlendirmesi
Brezilya ve Azerbaycan altın rezervlerini nasıl artırdı?
Latin Amerika'nın en büyük ekonomisi Brezilya, son beş yılda kasasına 100 tonu aşkın altın ekleyerek gelişmekte olan ülkeler arasında dikkat çekici bir sıçrama gerçekleştirdi. Brezilya Merkez Bankası'nın bu hamlesi, ülkenin emtia ihracatçısı kimliğiyle uyumlu bir çeşitlendirme stratejisi olarak değerlendiriliyor.
Azerbaycan ise farklı bir yol izledi. Bakü yönetimi, doğrudan merkez bankası kanalıyla değil, Azerbaycan Cumhuriyeti Devlet Petrol Fonu (SOFAZ) aracılığıyla altın stoklarını büyüttü. Petrol gelirlerinin bir kısmının altına yönlendirilmesi, enerji fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı ulusal servetin korunması amacını taşıyor.
Asya ve Avrupa'da altın rezervlerini artıran diğer ülkeler hangileri?
Japonya, Tayland, Macaristan ve Singapur da 2020 sonrası dönemde kasalarındaki altın miktarını belirgin şekilde yükselten ülkeler arasında yer aldı. Bu eğilim, altının yalnızca kriz dönemlerinin sığınağı olmadığını, ekonomik belirsizliğin süreklilik kazandığı bir çağda yapısal bir dengeleme aracına dönüştüğünü gözler önüne seriyor.
Özellikle Macaristan'ın hamleleri Avrupa'da ses getirdi. Budapeşte yönetimi, altın rezervlerini son birkaç yılda üç katına çıkararak kıtadaki en hızlı büyüyen altın stoklarından birine sahip oldu.
Altın rezervlerini en çok azaltan ülkeler hangileri?
Tablonun diğer yüzünde ise kasalarındaki altını eriten ülkeler var. Son beş yılın en büyük net satıcısı Filipinler oldu; Manila yönetimi 65 tonu aşkın altından vazgeçti. Bu kararın arkasında ağırlaşan ekonomik baskılar ve acil likidite gereksinimi yatıyor.
Kazakistan ve Sri Lanka da önemli miktarda altın satışı gerçekleştiren ülkeler arasında öne çıktı. Sri Lanka'nın 2022'deki ekonomik çöküş sürecinde dış borç ödemelerini karşılamak için altın rezervlerine başvurması, bu durumun en çarpıcı örneklerinden biriydi.
Avrupa'da ise tablo çok daha sakin seyretti. Almanya ve Finlandiya'daki düşüşler sembolik düzeyde kalırken, İsviçre'nin devasa altın stoğunda yalnızca marjinal değişimler kaydedildi.
Altın fiyatları 2026'da nereye gidecek?
Küresel tabloya bakıldığında, merkez bankalarının altına olan iştahının kısa vadede azalacağına dair bir işaret görünmüyor. Jeopolitik risklerin devam etmesi, küresel ekonomide belirsizlik bulutlarının dağılmaması ve de-dolarizasyon tartışmalarının hız kazanması, altını yapısal olarak desteklemeye devam ediyor.
Dünya Altın Konseyi'nin anketlerine göre, merkez bankalarının büyük çoğunluğu önümüzdeki 12 ay içinde altın alımlarını sürdürmeyi ya da artırmayı planlıyor. Bu durum, ons fiyatının 2026 boyunca yüksek seviyelerde kalabileceğine işaret ediyor.
Ancak yatırımcıların şunu da göz ardı etmemesi gerekiyor: Fed'in faiz politikasındaki sürpriz dönüşler, ABD dolarındaki ani güçlenmeler veya beklenmedik bir küresel barış atmosferi, altın fiyatlarında kısa vadeli düzeltmelere kapı açabilir.
Haberimizde yatırım tavsiyesi verilmemiştir.
