IBAN dolandırıcılığında organize suç örgütlerinin başkalarından elde ettiği yasa dışı parayı sisteme sokmak amacıyla masum vatandaşların banka hesaplarını "durak" olarak kullanıyor. Şebekeler, dolandırıcılık ya da yasa dışı bahisten elde edilen parayı önce hedef kişinin hesabına gönderiyor, ardından farklı bir IBAN'a transfer ettiriyor. Bu süreçte hesap sahibi farkında olmadan suç gelirinin aklanmasına aracılık etmiş sayılıyor. Hesap hareketi tamamlandığı anda kişi MASAK ve Cumhuriyet Başsavcılığı incelemesinde "durak hesap" olarak işaretleniyor.
SEHVEN GÖNDERİM SENARYOSU NASIL İŞLİYOR?
Şebekelerin en yaygın kullandığı yöntem, vatandaşı sehven gönderim hikayesiyle harekete geçirmek olarak öne çıkıyor. Senaryo genellikle şu sıralamayla uygulanıyor:
- Hesabınıza tanımadığınız birinden belirli bir miktar para yatırılıyor
- Kısa süre sonra şüpheli kişi sizi arayarak parayı yanlışlıkla gönderdiğini iddia ediyor
- Karşı taraf, parayı kendi hesabı yerine farklı bir üçüncü kişinin IBAN'ına iade etmenizi istiyor
- Para size gönderen kişiden farklı bir hesaba aktarıldığında sistem sizi otomatik olarak "kara para durağı" olarak kayda geçiriyor
Bu adımı tamamlayan vatandaş, çoğu zaman dakikalar içinde MASAK ve emniyet birimleri tarafından izlemeye alınıyor.
HABERIM YOKTU SAVUNMASI ARTIK GEÇERLİ DEĞİL
2026 yargı paketiyle birlikte söz konusu eylemler artık nitelikli dolandırıcılık ve suç gelirlerinin aklanması kapsamında değerlendiriliyor. Yargı kaynakları, "haberim yoktu" veya "yanlışlıkla olduğunu sandım" şeklindeki beyanların artık cezai sorumluluğu ortadan kaldırmadığını vurguluyor. Suç uzlaşma kapsamından çıkarıldığı için parayı gönderene veya mağdura iade etmek de cezayı silmiyor. Hesap sahibi suç kastıyla hareket etmediğini belgeleyemediği sürece sanık olarak yargılanmaya devam ediyor.
TCK 158 NİTELİKLİ DOLANDIRICILIĞIN CEZASI NE KADAR?
Türk Ceza Kanunu'nun 158. maddesi nitelikli dolandırıcılık suçunu düzenliyor. İnternet, sosyal medya, banka veya kredi kurumları araç olarak kullanılarak işlenen dolandırıcılık fiilleri bu kapsamda değerlendiriliyor. Cezası 3 yıldan 10 yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası olarak öngörülüyor. Suç birden fazla kişi tarafından örgütlü şekilde işlendiğinde ceza yarı oranında artırılarak uygulanıyor. Üç ve daha fazla sanığın bir arada yargılandığı dosyalarda yüzde 50'lik artış otomatik devreye giriyor.
TCK 282 SUÇ GELİRLERİNİN AKLANMASI
Türk Ceza Kanunu'nun 282. maddesinde düzenlenen suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçu için 3 yıldan 7 yıla kadar hapis cezası öngörülüyor. IBAN üzerinden yapılan transferlerde para önce hesaba giriyor sonra farklı bir IBAN'a aktarılıyorsa hem TCK 158 hem de TCK 282 kapsamında ayrı ayrı yargılama yapılabiliyor. Bu durumda toplam ceza süresi 17 yıla kadar çıkabiliyor.
KAÇ KİŞİ DAVALIK OLDU?
Adalet Bakanlığı verilerine göre 2025 yılı sonunda bilişim sistemi yoluyla dolandırıcılık kapsamında açılan kamu davası sayısı 291 bin 379'u buldu. 2026 ilk çeyreği itibarıyla rakamın 300 bini aştığı değerlendiriliyor. Bu davalardan ceza alanların sayısı yaklaşık 50 bin olarak açıklandı. Hesabını başkasına kullandırdığı tespit edilen kişi sayısı tarihi bir zirveye ulaştı. Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı'nın yaptığı açıklamaya göre kimlik avı, sosyal mühendislik ve banka dolandırıcılığı en yaygın siber suç türleri arasında yer alıyor.
12. YARGI PAKETİ IBAN MAĞDURLARINA NE GETİRİYOR?
Türkiye Büyük Millet Meclisi gündeminde olan 12. Yargı Paketi, IBAN mağdurları için kritik bir düzenleme içeriyor. Adalet Bakanı Akın Gürlek 3 Nisan 2026 tarihli açıklamasında "İBAN mağdurları için TCK 145. maddede düzenleme yapıyoruz" ifadesini kullandı. Pakette yer alan başlıca değişiklikler şu şekilde sıralanıyor:
- Banka hesabını üçüncü kişilere kullandırma fiili nitelikli dolandırıcılıktan ayrı, daha hafif bir suç olarak tanımlanacak
- TCK 145. madde kapsamında suçun işleniş şekli ve değerin azlığına göre cezada indirim veya cezadan vazgeçme imkanı getirilecek
- Yaklaşık 50 bin kişiyi etkileyen TCK 158 uygulaması yeniden değerlendirilecek
- Kast unsurunun ispat edilmesi şartı netleştirilecek
- Etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanma kapsamı genişletilecek
- Paketin yaz 2026 döneminde yasalaşması bekleniyor.
EMSAL KARARLAR VAR
Yargıtay 11. Ceza Dairesi'nin 2024 yılında verdiği 2021/16966 E., 2024/7470 K. sayılı karar, hesap sahipleri için emsal niteliği taşıyor. Karara göre hesabını kullandıran kişinin dolandırıcılık kastıyla hareket ettiğine dair yeterli delil bulunmadığı durumlarda beraat hükmü verilmesi gerektiği açıkça belirtildi. Sanığın hesap hareketlerinden çıkar sağlayıp sağlamadığı, şüpheli kişiyle ilişkisi, hesap kullandırma karşılığında menfaat elde edip etmediği gibi kriterler değerlendirme kapsamında.
BDDK'NIN YENİ DOĞRULAMA SİSTEMİ DEVREDE
BDDK, dijital dolandırıcılıkla mücadele kapsamında yeni güvenlik önlemlerini hayata geçirdi. Yeni sistem kapsamında uygulanan başlıca düzenlemeler şöyle:
- Mobil ve internet bankacılığında 20 bin TL ve üzeri transferlerde çipli kimlik doğrulaması zorunlu
- Kullanıcılar kimlik kartlarını telefonun arkasına okutarak NFC doğrulaması yapacak
- NFC özelliği bulunmayan telefonlar için görüntülü görüşme yöntemiyle banka müşteri temsilcisi onayı alınacak
- 200 bin TL ve üzeri transferlerde detaylı işlem açıklaması girilmesi zorunlu hale getirildi
- IBAN'a para gönderirken karşı tarafın maskeli isim ve soy isim bilgisi ekrana yansıtılarak teyit imkanı sunulacak
- FAST sistemiyle yapılan başka banka transferlerinde günlük 100 bin TL üst limit korunuyor
- Çift aşamalı doğrulama ve ek güvenlik kontrolleri yüksek tutarlı işlemler için zorunlu
- KOLAS sistemiyle FAST katılımcılarının müşterileri telefon numarası, e-posta veya TC kimlik numarası ile IBAN eşleştirebiliyor.
IBAN KİRALAMA İLANLARINA OPERASYON
Sosyal medyada "günlük gelir" ya da "kolay para kazanma" vaadiyle yayılan IBAN kiralama ilanları emniyet ve jandarmanın hedefinde. Özellikle gençler arasında yaygınlaşan bu ilanlarla toplanan hesaplar, yasa dışı bahis ve dolandırıcılık paralarının aklanmasında kullanılıyor. Hesabını kiralayan kişi, banka hesabını üçüncü bir kişinin kullanımına açtığı için doğrudan suçun faili olarak yargılanıyor. Bu durumda nitelikli dolandırıcılık suçundan açılan davalarda 3 yıldan başlayan cezalar veriliyor.
HESABINIZA TANIMADIĞINIZ BİR PARA GELDİĞİNDE NE YAPMALI?
Uzmanlar, hesabınıza tanımadığınız bir paranın gelmesi durumunda atılması gereken adımları şöyle sıralıyor:
Asla farklı bir IBAN'a transfer yapmayın
Bankanızı arayarak işlemin reddini ve paranın geldiği aynı hesaba iadesini talep edin
Banka şubesine giderek yazılı dilekçe ile durumu kayıt altına alın
Cumhuriyet Başsavcılığı'na suç duyurusunda bulunun
İşlem dekontlarını, mesajlaşmaları ve arama kayıtlarını saklayın
Gelen mesajlardaki linklere tıklamayın, şüpheli numaralarla iletişimi sürdürmeyin
Para iade edilmiyorsa banka müşteri hizmetleri aracılığıyla MASAK incelemesi başlatılabiliyor.
BANKAYA NASIL BAŞVURULUR?
Hesabına tanımadığı kişiden para gelen vatandaşların izlemesi gereken yol şöyle:
Bankanın çağrı merkezini arayarak işlem reddi talep etmek
Şubeye giderek yazılı talep formu doldurmak
İşlemin gerçekleştiği zamanı, gönderici IBAN'ını ve tutarı belgeleyen dekontu temin etmek
İade talebinin aynı hesaba yapılmasını yazılı olarak belirtmek
Banka, müşterinin onayı olmadan gelen parayı tek taraflı geri çevirme yetkisine sahip. Bu nedenle ilk müracaatta süreç hızla başlatılmalı.
TUTUKLAMA İHTİMALİ VAR
IBAN dolandırıcılığı suçlamasıyla yargılanan kişiler hakkında savcılık tutuklama talebinde bulunabiliyor. Sulh Ceza Hakimliği değerlendirmesinde delil durumu, sanığın kaçma şüphesi ve toplum güvenliği gibi unsurlar inceleniyor. Tutuklama yerine adli kontrol kararı da verilebiliyor. Yurt dışı çıkış yasağı, imza atma yükümlülüğü, konuttan ayrılmama gibi adli kontrol tedbirleri uygulanabiliyor.
