Geçtiğimiz yılın temmuz ayında Seyitgazi’de meydana gelen ve 10 vatandaşımızın hayatını kaybetmesiyle yürekleri dağlayan facianın acısı hala tazeyken, TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası Eskişehir Şube Başkanı Ahmet Şakar’dan kent ormanları için çok kritik bir uyarı geldi. Şakar, benzer felaketlerin önüne geçebilmek için orman içi enerji hatlarındaki eksikliklerin derhal giderilmesi gerektiğini vurguladı.
“Asıl odak noktamız yangın oluşmadan önce korumak olmalı”
Şakar, son yıllarda artan orman yangınlarının önemli nedenlerinden birinin ormanlık alanlardan geçen elektrik iletim hatları olduğunu belirterek, yangınların önlenmesi için enerji dağıtım şirketlerinin denetim ve bakım çalışmalarını artırması gerektiğini vurguladı. Türkiye'nin yangınlara müdahale konusunda zaman zaman yetersiz kaldığını savunan Şakar, "Her geçen yıl maalesef ciğerlerimiz yanıyor ve orman yangınları katlanarak artıyor. Geçtiğimiz yıllarda, orman yangınlarına çıktıktan sonra müdahale ve söndürme konusunda ülke olarak yetersiz kaldığımızı hep birlikte gördük. Yeterli destek hizmetlerinin zamanında sağlanamaması nedeniyle yangınlara erken müdahale etme fırsatını kaçırıyoruz. Bu nedenle yapılması gereken en önemli şey, orman yangınları çıktıktan sonra mücadele etmekten ziyade, yangınların hiç çıkmamasını sağlayacak önlemleri almaktır. Asıl odak noktamız, ormanları yangın oluşmadan önce korumak ve riskleri en aza indirecek tedbirleri hayata geçirmek olmalıdır" dedi.
“Ormanlık alanlardaki enerji hatları ciddi risk oluşturuyor”
Orman yangınlarının birçok farklı nedenden kaynaklandığını söyleyen Şakar, vatandaşların mangal, izmarit ve cam kırıkları gibi konularda geçmişe göre daha bilinçli davrandığını ancak elektrik altyapısından kaynaklanan risklerin hala ciddi bir tehlike oluşturduğunu ifade etti. Şakar, “Yangınların birçok çıkış nedeni var. Bunların en önemlilerinden biri, insanların yaptığı bireysel hatalar. Mangal ateşi, yere atılan sigara izmaritleri ve cam kırıkları gibi ihmaller orman yangınlarına neden olabiliyor. Toplumumuzun bu konuda geçmişe göre daha bilinçli hale geldiğini düşünüyorum. Eskisine kıyasla hem denetimler arttı hem de insanların daha dikkatli davrandığını görüyoruz. Ancak asıl sorun, kontrol altına almakta zorlandığımız elektrik hatları ve elektrik sistemleri. Özellikle ormanlık alanlardan geçen enerji nakil hatlarında yaşanan arızalar ciddi risk oluşturuyor. Bu sorunların mutlaka çözüme kavuşturulması gerekiyor. Bunun için de yetkili kurumlar ve elektrik dağıtım şirketlerinin gerekli bakım ve önlemleri zamanında alması büyük önem taşıyor” diye konuştu.
“Denetimsiz hatlar, orman yangınlarının görünmeyen tetikleyicisi”
Elektrik dağıtım firmalarının ormanların içinden geçen hatları denetlemesi gerektiğini vurgulayan Şakar, denetim eksikliklerinin orman yangınlarına sebep olabileceğini ifade etti. Şakar, “Ülkemizde birçok elektrik dağıtım firması faaliyet gösteriyor. Şehrimizde ise bu görevi OEDAŞ yürütüyor. Bu şirketlerin özellikle enerji iletim hatlarında yerine getirmesi gereken önemli denetim ve bakım sorumlulukları bulunuyor. Bunların en kritik kısmı ise ormanlık alanlardan geçen enerji nakil hatlarının düzenli olarak kontrol edilmesi ve gerekli bakımlarının yapılmasıdır. Çünkü bu hatlarda meydana gelebilecek ihmallerin sonuçları maalesef çok ağır olabiliyor. Gerekli denetimler yapılmadığında yaşanabilecek arızalar orman yangınlarına neden olabiliyor. Bu yangınlar ise sadece ormanlarımızı değil, insan hayatını, yaban hayvanlarını ve doğal ekosistemi de tehdit ediyor. Can kayıpları, hayvanların telef olması ve doğal dengenin bozulması gibi telafisi güç sonuçlarla karşı karşıya kalabiliyoruz. Bu nedenle enerji iletim hatlarının düzenli denetlenmesi ve bakımının aksatılmadan yapılması büyük önem taşıyor” ifadelerini kullandı.
Elektrik kaynaklı orman yangınları için 5 öneri
Elektrik kaynaklı orman yangınlarının önlenmesi için beş temel öneri sunan Şakar, çözüm önerilerini şu şekilde sıraladı: “ Yaz mevsimi başlamadan önce enerji nakil hatlarının periyodik bakımlarının eksiksiz yapılması, gevşek bağlantılar ve arızalı izolatörlerin yenilenmesi, trafo ve hat kapasitelerinin düzenli kontrol edilmesi.
Elektrik hatlarının ağaçlarla temasını önlemek amacıyla orman içerisindeki güzergâhlarda düzenli budama çalışmaları yapılması ve bu iş için özel ekiplerin oluşturulması. Yapay zeka destekli akıllı şebeke sistemleri ve uzaktan izleme teknolojileriyle sıcaklık artışları ve olası arızaların önceden tespit edilmesi.
Ülke genelindeki orman alanlarının termal risk haritasının hazırlanarak yüksek riskli bölgelerde denetimlerin sıklaştırılması… Pasif denetim anlayışından vazgeçilerek teknolojik altyapıyla sürekli izleme sistemlerinin kurulması ve dijital erken uyarı sistemleri sayesinde yangın söndürme ekiplerinin çok kısa sürede harekete geçirilmesi.”
“Eskişehir, Türkiye genelinde üçüncü derece orman yangını risk grubunda”
Eskişehir'in, Türkiye genelinde üçüncü derece orman yangını risk grubunda yer aldığını belirten Şakar, kentin Ege ve Akdeniz bölgeleri kadar yüksek risk taşımadığını ancak kurak yapısı nedeniyle tehlikenin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladı. Şakar, “Ülke genelini düşündüğümüzde Eskişehir, açıkçası 3. grup risk bölgesinde yer alıyor. Özellikle sıcak yaz aylarının yaşandığı Ege Bölgesi, hem yüksek sıcaklığın hem de kuraklığın etkili olduğu güney bölgeleri ve bazı Doğu Anadolu illerinde risk faktörü Eskişehir'e göre çok daha yüksek. Ancak Eskişehir de kurak bir iklime sahip bir şehir. Etrafını da düşündüğümüzde burada da 3. derece risk faktörü bulunuyor. Bu nedenle bu riskin hiçbir zaman göz ardı edilmemesi gerekiyor” dedi.
Eskişehir’de orman içerisinden geçen enerji hatlarına ilişkin güncel plan ve termal risk haritalarının henüz tam anlamıyla oluşturulmadığını ifade eden Şakar, bu nedenle riskli noktaların net olarak ortaya konulamadığını aktardı.
OEDAŞ orman hatları için özel ekip kurdu
Elektrik Mühendisleri Odası'nın enerji dağıtım şirketleriyle yaptığı görüşmeler sonucunda önemli bir adım atıldığını belirten Şakar, konuşmasında şu ifadelere yer verdi: "Elektrik Mühendisleri Odası Eskişehir Şubesi olarak enerji dağıtım firmalarıyla sık sık gerçekleştirdiğimiz toplantılar olumlu bir sonuç doğurdu. 2026 yılının başı itibarıyla OEDAŞ bu konuyla ilgili özel bir ekip kurdu. Bu gerçekten sevindirici bir gelişme. Kurulan ekip, periyodik kontrollerin yapılması, ağaçlarla enerji iletim hatları arasındaki güvenli mesafenin sağlanması için gerekli budama çalışmalarının yürütülmesi ve tüm bu süreçlerin denetlenmesine yönelik kapsamlı bir çalışma başlattı. Bu çalışmaların sonuçlarını bu yaz göreceğiz. Umuyorum ki bu uygulama Eskişehir için bir ilk olur ve bundan sonra kentimizde elektrik iletim ve dağıtım hatlarından kaynaklanan bir orman yangınıyla karşılaşmayız.”
