Bakan Uraloğlu, ihracat kararını sosyal medya üzerinden duyurdu. Açıklamaya göre millî demiryolu projesiyle Türkiye, kendi lokomotifini hem üreten hem de dış pazara satan bir ülke konumuna ulaştı. Uraloğlu, "Yaptığımız görüşmeler neticesinde, TÜRASAŞ Eskişehir Bölge Müdürlüğünde ürettiğimiz lokomotifimizin Afrika'nın doğusunda yer alan Tanzanya'ya ihraç edileceğini duyurmaktan memnuniyet duyuyorum" ifadesini kullandı.
DE 10000 lokomotifin özellikleri
İhracata konu olan DE 10000, Türkiye'nin kaynaklarıyla geliştirilen ilk dizel elektrikli manevra lokomotifi olarak öne çıkıyor. Manevra lokomotifleri, istasyon ve garlarda vagonların dizilmesi, ayrıştırılması ve kısa mesafeli çekiş işlerinde kullanılan araçlar. DE 10000, Doğu Afrika ülkesi Tanzanya'nın demiryolu filosunda görev yapacak.
DE 10000'in adındaki sayı, lokomotifin sınıfını ve teknik konumunu belirtiyor. Manevra tipi araçlar ana hat lokomotiflerine göre daha düşük hızda ancak yüksek çekiş gücüyle çalışacak biçimde tasarlanıyor. Bu özellik, ağır yük vagonlarının dar gar sahalarında güvenle hareket ettirilmesini sağlıyor. Aracın yerli motorla donatılması, işletme ömrü boyunca dışa bağımlı yedek parça ihtiyacını da azaltıyor.
Özgün Motor nedir, neden önemli?
Aracın kalbindeki motor da yerli. Uraloğlu'nun aktardığına göre lokomotifte, TÜBİTAK KAMAG Projesi çerçevesinde TÜRASAŞ ile TÜBİTAK ortaklığında geliştirilen Özgün Motor yer alıyor. Söz konusu motor, bin beygir gücünün üzerindeki güç sınıfında ülkede geliştirilen ilk dizel ünite konumunda ve fikri mülkiyetinin tamamı Türkiye'de. Bakanın aktardığına göre bu ünite, ilk defa millî bir lokomotif gövdesine entegre edilerek yurt dışı pazarına çıkıyor.
Uraloğlu, motorun yalnızca demiryolu için değil, farklı sektörler için de kullanılabilecek stratejik bir ürüne dönüştüğünü belirtti. Bakana göre geliştirme sürecinde elde edilen mühendislik birikimi, ülkenin güç sistemleri alanındaki teknik kapasitesini ileri taşıdı.
TÜRASAŞ Eskişehir'in geçmişi nereye uzanıyor?
İhracatın çıkış noktası olan Eskişehir, Türkiye'nin demiryolu sanayisinin köklü merkezlerinden. TÜRASAŞ Eskişehir Bölge Müdürlüğü'nün geçmişi 1894 yılına, Anadolu-Bağdat Demiryolu Hattı'nın inşası sırasında kurulan bakım ve onarım atölyesine dayanıyor. Tesis yıllar içinde farklı adlar aldı:
- 1894: Bakım ve Onarım Atölyesi
- 1946: Eskişehir Demiryolu Fabrikası
- 1970: Eskişehir Lokomotif ve Motor Sanayi Müessesesi (ELMS)
- 1986: TÜLOMSAŞ
- Günümüz: TÜRASAŞ Eskişehir Bölge Müdürlüğü
Tesis hangi kapasiteye sahip?
Bölge müdürlüğü, 540 bin metrekaresi açık, 183 bin 700 metrekaresi kapalı geniş bir alanda faaliyet gösteriyor. Tesis bünyesinde yedi ayrı fabrika bulunuyor: Lokomotif Fabrikası, Boji Fabrikası, Elektrik Makinaları Fabrikası, Motor Fabrikası, Vagon Fabrikası, Talaşlı İmalat Fabrikası ve Kimyasal İşlemler Fabrikası. Bu yapısıyla tesis, çeşitli tipte çeken ve çekilen demiryolu aracının imalat, bakım ve onarımını tek çatı altında yapıyor.
DE 10000 projesinde lokomotifin gövde tasarımı, çekiş sistemi ve elektrik aksamının önemli bölümü Eskişehir'deki fabrikalarda üretildi. Manevra lokomotifleri, yük ve yolcu trenlerinin ana hat seferleri öncesinde gar sahalarında düzenlenmesinde kritik rol oynuyor. Bu sınıftaki araçların dışa bağımlılığının azaltılması, demiryolu işletmeciliğinde bakım ve yedek parça maliyetlerini de doğrudan etkiliyor.
Bakan Uraloğlu, TÜRASAŞ'ı Türkiye'nin ve Orta Doğu'nun en büyük raylı sistem araç üreticilerinden biri olarak tanımladı. Açıklamaya göre kurumun üretim hattındaki başarısı bu ihracatla birlikte Afrika kıtasına ulaşmış oldu. Bakan, ihracatı yerli demiryolu sanayisinin geldiği düzeyin ve uluslararası alanda kazandığı güvenin bir göstergesi olarak nitelendirdi.
Tanzanya, son yıllarda demiryolu altyapısını yenileyen Doğu Afrika ülkelerinden biri. Ülke, ana hatlarında modern elektrikli ve dizel çekiş araçlarına geçiş yaparken gar ve lojistik merkezlerindeki manevra ihtiyacı için de yeni araç tedarik ediyor. Eskişehir'de üretilen lokomotifin bu filoya katılması, Türk raylı sistem sanayisi için Afrika pazarında bir referans noktası oluşturuyor.
Eskişehir Raylı Sistemlerde Lider
Eskişehir, lokomotif ve vagon üretiminin yanında raylı sistem yan sanayisinin de yoğunlaştığı bir merkez. İlde TÜRASAŞ'ın yanı sıra boji, fren sistemleri ve elektrik aksamı üreten çok sayıda tedarikçi firma faaliyet gösteriyor. Bu ekosistem, ilin dış satım kalemleri arasında raylı sistem bileşenlerinin de yer almasını sağlıyor. Eskişehir'in sanayi profili havacılık ve savunma üretimiyle birlikte ulaşım araçları imalatına dayanıyor.
Eskişehir'deki tesisin bir asrı aşan üretim geçmişi, bu ihracatın altyapısını oluşturuyor. Anadolu demiryolu sanayisinin başlangıç noktalarından biri olan fabrika, buharlı lokomotif bakımından dizel ve elektrikli araç üretimine uzanan bir dönüşüm geçirdi. Bugün gelinen noktada tesis, hem yurt içi demiryolu filosuna araç sağlıyor hem de bu satışla birlikte ürünlerini kıta dışına gönderen bir üretim merkezi konumuna ulaşmış durumda.
İhracatın takvimi ve teslim edilecek araç sayısına ilişkin ayrıntıların ilerleyen dönemde paylaşılması bekleniyor. Bakanlık, yerli demiryolu araçlarının farklı ülkelere ihracatına yönelik görüşmelerin sürdüğünü daha önce duyurmuştu.
