Yatırımın yalnızca yüksek gelir gruplarına özgü olduğu düşüncesi, kişisel finans alanında en sık karşılaşılan yanılgılar arasında gösteriliyor. Ekonomistler, küçük tutarlarla başlayan düzenli birikimin uzun vadede belirgin bir toplama ulaşabildiğini hesaplamalarla ortaya koydu.
Örnek hesaplama günlük 65 liralık bir tutar üzerinden yapıldı. Bu miktar yıllık yaklaşık 23 bin 725 liraya karşılık geliyor. Yıllık yüzde 7 getiri varsayımıyla 20 yıl boyunca sürdürülen birikim, dönem sonunda 984 bin 490 liraya ulaşıyor.
Aynı hesap aylık düzenli yatırım için de yapıldı. Her ay 6 bin 563 lira ayıran bir kişi, aynı getiri oranı ve süreyle yaklaşık 3 milyon 412 bin liralık birikime ulaşabiliyor.
HESABIN DAYANDIĞI VARSAYIMLAR
Rakamlar bileşik getiri mantığına dayanıyor. Bu yöntemde her dönem elde edilen kazanç ana paraya ekleniyor ve sonraki dönemde bu toplam üzerinden getiri hesaplanıyor.
Hesaplamada yıllık yüzde 7 oranı sabit kabul ediliyor. Piyasalarda getiri yıldan yıla değişiyor ve bazı yıllarda kayıp yaşanabiliyor.
Tutarlar nominal değerleri gösteriyor. Enflasyonun birikimin satın alma gücü üzerindeki etkisi hesaba dahil edilmiyor. Bu nedenle 20 yıl sonraki 984 bin liranın bugünkü karşılığı farklı bir tutara denk geliyor.
İLK ADIM ACİL DURUM FONU
Ekonomistlerin sıraladığı adımların ilkinde yatırım değil, güvence yer alıyor. Yatırıma başlamadan önce üç ile altı aylık yaşam giderini karşılayacak bir acil durum fonu oluşturulması öneriliyor.
Bu fon, beklenmedik bir harcama veya gelir kaybı durumunda yatırımların bozulmasını önlemeyi amaçlıyor. Fon tamamlandıktan sonra küçük tutarlarla yatırıma geçilebiliyor.
Yurt dışında bazı mikro yatırım uygulamaları bir sterlin gibi tutarlarla işlem yapılmasına imkan tanıyor. Bu uygulamalar günlük harcamalardan artan bozuk paraları da yatırım hesabına aktarabiliyor.
Türkiye'de ise banka uygulamaları üzerinden düşük tutarlı fon alımı yapılabiliyor. Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu, yatırım fonlarına küçük tutarlarla erişim sağlıyor.
OTOMATİK TALİMAT YÖNTEMİ
İkinci adım birikimi otomatik hale getirmek. Maaşın hesaba geçtiği gün belirli bir tutarın yatırım hesabına aktarılması için talimat verilmesi öneriliyor.
Bu yöntemde para harcanmadan önce ayrılmış oluyor. Ay sonunda kalan tutarı biriktirmeye çalışmak yerine, ay başında sabit bir miktar kenara alınıyor.
Ek gelirler de aynı hesaba yönlendirilebiliyor. İkinci el eşya satışından elde edilen tutarlar veya günlük tasarruflardan kalan paralar birikime eklenebiliyor.
RİSKİ DAĞITMANIN YOLU
Üçüncü adımda yatırımın tek bir araçta toplanmaması öneriliyor. Sınırlı bütçeyle tek bir şirketin hissesine yatırım yapmak, o şirketin performansına bağlı risk taşıyor.
Bunun yerine borsa yatırım fonları alternatif olarak gösteriliyor. Bu fonlar yatırımı yüzlerce şirkete dağıtıyor ve tek şirkete bağlı riski azaltıyor.
Fon seçiminde maliyet de belirleyici oluyor. Yüksek yönetim ücreti alan fonlarda kazancın bir bölümü masraflara gidiyor. Düşük maliyetli fonlar uzun vadede bu farkı birikime yansıtıyor.
VERGİ AVANTAJI VE DEVLET KATKISI
Ekonomistler vergi avantajı sunan hesapların değerlendirilmesini de öneriyor. Türkiye'de Bireysel Emeklilik Sistemi bu kapsamda öne çıkıyor.
Sistemde katılımcının yatırdığı tutarın yüzde 30'u devlet katkısı olarak hesaba ekleniyor. Bu katkı yıllık brüt asgari ücretin belirli bir oranıyla sınırlı tutuluyor.
Devlet katkısının tamamına hak kazanmak için sistemde belirli bir süre kalınması gerekiyor. Erken çıkışlarda katkının bir bölümü alınamıyor.
SÜRE NEDEN BELİRLEYİCİ
Son adımda vade vurgusu yapılıyor. Ekonomistler kısa vadeli piyasa hareketlerine göre karar vermek yerine en az beş yıllık bir bakış açısıyla hareket edilmesini öneriyor.
Bileşik getirinin etkisi zamanla büyüyor. İlk yıllarda birikim ağırlıklı olarak yatırılan paradan oluşurken, ilerleyen yıllarda getirinin getirisi toplam içinde daha büyük pay alıyor.
Bu nedenle erken başlamak, aynı tutarla daha yüksek sonuca ulaşılmasını sağlıyor. Hesaplamada 20 yıllık süre bu etkinin görünür hale geldiği dönem olarak seçildi.
Not: Haberde yer alan hesaplamalar örnek niteliğinde olup yatırım tavsiyesi değildir.
