Türkiye'nin en büyük sanayi kuruluşları arasında Eskişehir'in payı belli oldu. İstanbul Sanayi Odası'nın (İSO) açıkladığı 2025 araştırmasında, Eskişehir'de üretim tesisi bulunan kuruluşlar içinde en yüksek sıraya Ford Otomotiv ulaştı. Şirket, 538,2 milyar liralık üretimden satışla Türkiye genelinde ikinci sırada yer aldı. Ford Otomotiv'in İnönü'deki tesisi, kentin sanayi üretiminde önemli bir yer tutuyor. Listenin ilk üç sırasını 698,7 milyar lirayla Tüpraş, Ford Otomotiv ve 327,8 milyar lirayla Star Rafineri oluşturdu.
ESKİŞEHİR'DEN LİSTEYE HANGİ FİRMALAR GİRDİ?
Eskişehir, sanayi üretiminde geniş bir firma yelpazesiyle temsil ediliyor. İSO'nun 2023 araştırmasına göre kentte üretim tesisi bulunan 17 sanayi kuruluşu şöyle sıralandı:
- Ford Otomotiv Sanayi A.Ş.
- Arçelik A.Ş.
- Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş.
- Eti Gıda San. ve Tic. A.Ş.
- Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü
- Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.
- Modern Oluklu Mukavva Ambalaj San. ve Tic. A.Ş.
- Tusaş Motor Sanayii A.Ş.
- Çimsa Çimento San. ve Tic. A.Ş.
- Pınar Süt Mamülleri Sanayii A.Ş.
- Renta Elektrikli Ev Aletleri San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.
- Yorglass Cam San. ve Tic. A.Ş.
- Konveyör Beyaz Eşya ve Otomotiv Yan San. Tic. A.Ş.
- Türkiye Raylı Sistem Araçları Sanayii A.Ş.
- Korel Elektronik San. ve Tic. A.Ş.
- İzocam Tic. ve San. A.Ş.
- Alp Havacılık San. ve Tic. A.Ş.
Otomotivden cama, gıdadan madenciliğe ve havacılığa uzanan firmalar, kentin çok sektörlü sanayi yapısını gösteriyor.
İSO 500'ÜN 2025 TABLOSU NASIL?
Araştırma, Türkiye sanayisinin genel görünümünü de ortaya koydu. İSO 500'ün üretimden satışları, geçen yıla göre yüzde 28 artışla 8,6 trilyon liradan 11,1 trilyon liraya çıktı. Enflasyondan arındırıldığında reel artış yüzde 2,1 oldu ve böylece üç yıl süren reel gerileme yerini ılımlı bir büyümeye bıraktı. Araştırmanın öne çıkan diğer başlıkları şöyle:
- İhracat: İSO 500 firmaları 104,7 milyar dolar ihracat yaptı, Türkiye ihracatındaki payı yüzde 38,3 oldu
- Faaliyet kârı: Yüzde 57,1 artışla 641 milyar liradan 1 trilyon liraya yükseldi
- Ar-Ge: Harcamalar yüzde 31,4 artarak 79,7 milyar liraya çıktı
- İstihdam: Yüzde 2,5 düşüşle 804 bin kişiye geriledi
- Kâr-zarar: 348 şirket kâr ederken 152 kuruluş zarar etti
İhracattaki artış, hem Türkiye genelinin hem de sanayi ortalamasının üzerinde gerçekleşti.
SAVUNMA SANAYİSİ İLK 10'A GİRDİ
2025 listesinde ilk sıralardaki istikrara karşın dikkat çeken değişimler yaşandı. İSO 500 tarihinde ilk kez iki savunma sanayisi kuruluşu birden ilk 10'a girdi. TUSAŞ 140,9 milyar lirayla yedinci, Aselsan ise 130,2 milyar lirayla dokuzuncu sıraya yerleşti. Önceki yıldan farklı olarak Türkiye Petrolleri ile Mercedes-Benz de ilk 10 arasında yer aldı. Üretimden satışlarda en yüksek paya sahip sektör, yüzde 19,5 ile kara ve deniz taşıtları ile yan sanayisi oldu.
SANAYİNİN EN BÜYÜK SORUNU FİNANSMAN
Verileri değerlendiren sanayi çevreleri, en kritik sorunun finansman yükü olduğunu vurguladı. İSO 500'de finansman giderlerinin faaliyet kârına oranı, 2024'teki yüzde 96,6 düzeyinden 2025'te yüzde 84,9'a geriledi. Söz konusu oran yine de 2015-2024 ortalaması olan yüzde 64,5'in belirgin biçimde üzerinde kaldı. Eskişehir Organize Sanayi Bölgesi çevrelerine göre sanayicinin elde ettiği kârın önemli bir bölümü finansman giderlerine ayrılıyor. Aynı değerlendirmelerde, sanayinin daha fazla desteklenmesi, yeni yatırımlara teşvik artırılması, vergilendirmede adalet sağlanması ve yabancı sermaye için istikrarlı bir ortam oluşturulması gerektiği belirtildi. Sektör temsilcileri, daha fazla sanayileşme ve üretimin halkın refahı için belirleyici olduğunu ifade etti.
SIKÇA SORULAN SORULAR
Eskişehir'in İSO 500'deki en büyük firması hangisi? Eskişehir'de üretim tesisi bulunan kuruluşlar içinde en yüksek sıradaki firma, Türkiye genelinde ikinci olan Ford Otomotiv'dir.
Eskişehir'den listede kaç firma var? İSO'nun 2023 araştırmasına göre kentte üretim tesisi bulunan 17 sanayi kuruluşu listede yer almıştı.
İSO 500 2025'in lideri kim oldu? Üretimden satışlarda 698,7 milyar lirayla yine Tüpraş ilk sırada yer aldı.
Ulusal veriler, İstanbul Sanayi Odası'nın Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2025 araştırmasına dayanıyor. Eskişehir'de üretim tesisi bulunan 17 firmaya ilişkin liste ise İSO'nun 2023 araştırmasından alınmıştır.
