Türkiye Ziraat Odaları Birliği'nin Nisan ayı raporuna göre üretici ile market arasındaki fiyat farkı en fazla yüzde 393,7 ile elmada görüldü. Elmanın üreticideki fiyatı 18 lira 75 kuruş iken markette 92 lira 58 kuruşa kadar yükseldi.
Üretici market makasının en yüksek olduğu ilk beş ürün şu şekilde sıralandı:
- Elma: yüzde 393,7 (4,9 kat)
- Havuç: yüzde 329,9 (4,3 kat)
- Yeşil soğan: yüzde 245,3 (3,5 kat)
- Marul: yüzde 245,2 (3,5 kat)
- Pırasa: yüzde 242,4 (3,4 kat)
Tarladaki Fiyatlar Markette Kaça Çıktı?
Üretici fiyatları ile market raf fiyatları arasındaki keskin fark, çiftçi gelirinin ne kadar düşük kaldığını gözler önüne serdi. Nisan 2026 itibarıyla bazı ürünlerin üretici ve market fiyatları şöyle:
- Elma üreticide 18 lira 75 kuruş, markette 92 lira 58 kuruş
- Havuç üreticide 11 lira, markette 47 lira 29 kuruş
- Yeşil soğan üreticide 17 lira 64 kuruş, markette 60 lira 91 kuruş
- Marul üreticide 23 lira 20 kuruş, markette 80 lira 8 kuruş
- Pırasa üreticide 13 lira 53 kuruş, markette 46 lira 33 kuruş
Hangi Ürün En Çok Zamlandı?
Nisan 2026 verilerine göre üreticide en çok zam alan ürün yüzde 109,1 oranıyla kuru soğan oldu. Bu artışı yüzde 42,4 ile beyaz lahana, yüzde 31 ile patates, yüzde 25,5 ile limon ve yüzde 21 ile karnabahar takip etti. TZOB Genel Başkanı Bayraktar, kuru soğan ve patatesin depolarda azaldığını, Çukurova'da yeni hasadın başladığını ifade etti. Uzun süre yağan yağışlar nedeniyle patates ve soğanda çürümeler görüldüğünü belirten Bayraktar, bu durumun rekoltenin düşmesine ve fiyatların artmasına neden olduğunu vurguladı.
Üreticide Hangi Ürün En Çok Ucuzladı?
Üretici tarafında en çok düşüş yüzde 64,7 ile patlıcanda yaşandı. Patlıcandaki fiyat düşüşünü yüzde 61,1 ile sivri biber, yüzde 47,2 ile elma, yüzde 38,9 ile havuç ve yüzde 37,7 ile salatalık takip etti. Hava şartlarının olumlu seyretmesi nedeniyle birim alandan alınan verim arttı, yaşanan bu arz artışı patlıcan, sivri biber ve salatalık fiyatlarının düşmesine yol açtı. Elma ve havuçta ise talepte yaşanan azalma fiyatları aşağıya çekti.
Markette Hangi Ürün En Fazla Zam Aldı?
Marketlerde Nisan ayında en çok zamlanan ürün yüzde 48,7 ile yeşil soğan oldu.
En çok zamlanan diğer ürünlerin listesi şu şekilde:
- Yeşil soğan: yüzde 48,7
- Ispanak: yüzde 29,9
- Kuru soğan: yüzde 29,2
- Nohut: yüzde 7,6
- Zeytinyağı: yüzde 7,5
Geçtiğimiz ay yaşanan aşırı yağışlar nedeniyle beyaz lahana, karnabahar ve ıspanakta arz azaldı, bu durum fiyatların yükselmesine yol açtı. Limon fiyatlarındaki artış ise arzdaki azalıştan kaynaklandı.
Markette Hangi Ürün En Çok Ucuzladı?
Markette fiyatı en fazla düşen ürün yüzde 74,3 ile patlıcan oldu. Patlıcandaki düşüşü yüzde 53,7 ile salatalık, yüzde 39,7 ile sivri biber, yüzde 24,2 ile karnabahar ve yüzde 20,4 ile kabak izledi. Mevsim geçişiyle birlikte yaz sebzelerinin artan üretimi rafa yansıdı. Marketlerde 40 ürünün 18'inde fiyat artışı, 12'sinde fiyat azalışı görüldü.
31 Ürünün Kaçında Fiyat Değişimi Yaşandı?
TZOB raporuna göre Nisan 2026'da üreticide 31 ürünün 10'unda fiyat artışı, 12'sinde fiyat düşüşü kaydedildi. 9 üründe ise fiyat değişimi yaşanmadı. Bu sınıflamaya göre denge halinde olan ürünler arasında pirinç, kuru fasulye, nohut, kırmızı ve yeşil mercimek, kuru kayısı, kuru üzüm, kuru incir, fındık (iç) ve antep fıstığı yer aldı. Bu ürünlerde üretici fiyatlarının değişmemesinin ardında kuru gıda statüsündeki ürünlerin depolama olanaklarının daha geniş olması ve uzun raf ömrü yatıyor.
Hangi Sebze Markette Kaç Kat Fazlaya Satıldı?
Üretici market makası ele alındığında bazı ürünlerin tüketiciye ulaşana kadar fiyat olarak kat kat arttığı görüldü. Tüketicinin masrafına yansıyan bu fark şöyle özetlendi:
Elma 4,9 kat fazlaya
Havuç 4,3 kat fazlaya
Yeşil soğan 3,5 kat fazlaya
Marul 3,5 kat fazlaya
Pırasa 3,4 kat fazlaya
Bu rakamlar, tarım sektörü temsilcileri tarafından üreticinin emeğinin karşılığını alamadığı, tüketicinin de pahalı gıdaya ulaştığı bir denklem olarak değerlendiriliyor.
Yağışlar Hangi Ürünleri Nasıl Etkiledi?
Nisan 2026'da yaşanan iklim koşulları sebze meyve piyasasını doğrudan etkiledi. Uzun süreli yağışlar bazı ürünlerde rekolte kaybına yol açarken bazı ürünlerin verimini artırdı. Yağışların etkileri şu şekilde dağıldı:
Patates ve kuru soğanda çürümeler yaşandı, rekolte düştü
Beyaz lahana, karnabahar ve ıspanakta arz azaldı
Limon arzında düşüş gözlendi
Patlıcan, sivri biber ve salatalıkta verim artışı yaşandı
Çukurova bölgesinde patates ve soğan için yeni hasat dönemi başladı
İklim koşullarının fiyatlar üzerindeki bu etkisi Türkiye genelinde tarım planlamasının önemini bir kez daha gündeme taşıdı.
Gübre Fiyatları Yıllık Yüzde 100'ü Aştı
Tarımsal girdi fiyatları konusunda Bayraktar, Ziraat Odaları'nın aldığı verilerle aylık ve yıllık değişimleri açıkladı. Nisan ayında bir önceki aya göre gübre fiyatlarındaki artışlar şöyle:
Amonyum sülfat gübresi: yüzde 24,1
Amonyum nitrat gübresi: yüzde 17,6
ÜRE gübresi: yüzde 8,6
DAP gübresi: yüzde 8,1
20.20.0 kompoze gübresi: yüzde 5,3
Geçen yılın Nisan ayına göre son bir yıllık artışlar daha çarpıcı:
Amonyum sülfat gübresi: yüzde 104,3
Amonyum nitrat gübresi: yüzde 84,2
ÜRE gübresi: yüzde 76,2
20.20.0 kompoze gübresi: yüzde 58,3
DAP gübresi: yüzde 56,8
Gübre fiyatlarındaki bu yüksek artış, üretim maliyetlerinin doğrudan etkilenmesine ve hasat zamanı fiyatlarının yukarıya yönelmesine zemin hazırlıyor.
Besi Yemi Ve Süt Yemi Ne Kadar Zamlandı?
Hayvancılık sektörünü doğrudan ilgilendiren yem fiyatlarında da artış sürdü. Nisan ayında Mart ayına göre besi yemi ve süt yemi yüzde 3,5 zam gördü. Yıllık bazda artış oranları şu şekilde:
Besi yemi: yüzde 37,7
Süt yemi: yüzde 34,6
Yem fiyatlarındaki artışın süt ve et fiyatlarına yansıması bekleniyor. Hayvancılık üreticilerinin maliyet baskısı tarım sektörünün en önemli sorunlarından biri olmaya devam ediyor.
Mazot, Elektrik Ve Tarım İlacında Durum
Tarımsal üretimin en kritik girdi kalemlerinden olan mazotta Nisan ayında aylık yüzde 3,1 azalış görülürken yıllık bazda yüzde 57,6 artış kaydedildi. Diğer girdi kalemlerinde yıllık artışlar şöyle:
Elektrik fiyatları: yüzde 25,1
Tarım ilacı fiyatları: yüzde 27,8
Üretici, mazot fiyatındaki aylık düşüşe rağmen yıllık baz değişiklik dikkate alındığında ciddi maliyet artışlarıyla karşı karşıya kalmaya devam ediyor.
Vatandaş Gıdaya Daha Pahalı Ulaşıyor
Tarladan markete uzanan zincirde aradaki fiyat farkının 4 katı geçtiği bir ortamda hem üretici hem tüketici dezavantajlı duruma düşüyor. Üretici emeğinin karşılığını alamazken tüketici pahalı gıdaya ulaşmak zorunda kalıyor. TZOB tarafından yapılan bu açıklamalar, hal yasası reformu ve aracı yapısının yeniden düzenlenmesi tartışmalarını bir kez daha gündeme taşıdı. Mevcut sistemde komisyoncu yüzde 9 komisyon alırken, raflara çıkana kadar yapılan dağıtım, depolama ve tezgah maliyetleri toplam fiyatı kat kat artırabiliyor.
Hal Yasası Tartışılıyor
5957 sayılı Sebze ve Meyveler ile Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun çerçevesinde toptan satışlar üreticiler, üretici örgütleri, komisyoncular ve tüccarlar tarafından gerçekleştiriliyor. Komisyoncuların yüzde 9'a kadar komisyon aldığı sistemde "korsan komisyoncu" sorunu da dikkat çekiyor. Tarladan markete kadar üç ila beş aracının devreye girdiği zincirde fiyat farkının 4 katı bulması, üretici ve tüketici arasında doğrudan satış kanallarının yaygınlaştırılması talebini öne çıkarıyor.
Çukurova'da Yeni Hasat Başladı
Çukurova bölgesinde patates ve kuru soğan için yeni hasat döneminin başladığı bildirildi. Bu hasatın depo stoklarını yenilemesi ve önümüzdeki haftalarda fiyatlarda dengelenme sağlaması bekleniyor. Çukurova bölgesinin sebze meyve üretiminde stratejik konumu, Türkiye'nin bahar ve yaz aylarında soğan, patates, biber, domates ve karpuz gibi temel ürünlerinde fiyat istikrarını etkiliyor. Hasat verimi düşük olduğunda Türkiye genelinde fiyatlar hızla yukarı yönlü hareket ediyor.
Mevsim Geçişi Yaz Sebzelerine Yansıdı
Nisan ayı, kış sebzelerinden yaz sebzelerine geçiş dönemi olarak tarımsal üretim takvimi açısından kritik bir öneme sahip. Bu geçiş döneminde domates, salatalık, biber, patlıcan gibi ürünlerin arzı genişlerken kış sebzelerinden ıspanak, lahana, karnabahar gibi ürünlerin arzı daralıyor. Tabloya göre üreticide patlıcan yüzde 64,7, sivri biber yüzde 61,1, salatalık yüzde 37,7 düştü. Markette de patlıcan yüzde 74,3, salatalık yüzde 53,7 ucuzladı. Yaz mutfağının vazgeçilmezleri için fiyat avantajı sağlandı.
Ucuzlama Beklentisi Var Mı?
Önümüzdeki haftalarda yaz sebzelerinin arz miktarındaki artışla birlikte raflarda ek ucuzlamaların yaşanması bekleniyor. Çukurova'daki hasat dalgasının soğan ve patates fiyatlarında dengelenme sağlaması, kuru gıdalarda dolar kurundaki istikrarın etkisiyle fiyatların düz seyretmesi öngörülüyor. Ancak gübre, yem ve mazot maliyetlerindeki yıllık yüzde 50'yi aşan artışlar, hasat sonu dönemde yeni fiyat baskısı oluşturma riski taşıyor.
TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar'ın açıkladığı Nisan 2026 üretici market fiyat raporu, tarladan markete uzanan zincirde fiyatların 4 katın üzerine çıktığı bir tabloyu ortaya koydu.
