Bu hafta Termometredeki rakam, sıcağın gerçek yükünü tek başına anlatmıyor. Meteoroloji 30 Haziran'da yurt genelinde yağışsız ve mevsim üstü sıcak bir hava beklerken, nemle birleşen tehlikeli sıcak günlerin son 50 yılda ikiye katlandığı ve nemin yüksek olduğu kıyılarda vücudun hissettiği yükün çok daha tehlikeli boyuta ulaşabildiği belirtiliyor.
30 HAZİRAN'DA HAVA NASIL OLACAK?
Hafta, sıcak ve büyük ölçüde durağan bir havayla devam ediyor. Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün (MGM) son değerlendirmelerine göre 30 Haziran Salı günü yurt genelinde yağış beklenmiyor. Ülke geneli az bulutlu ve açık olacak. Hava sıcaklıklarının ise mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi öngörülüyor. Yaz koşulları, gün boyunca ülkenin büyük bölümünde etkisini sürdürecek.
KUVVETLİ RÜZGAR UYARISI
Günün öne çıkan başlığı rüzgar oldu. Kuzey Ege kıyıları ile Marmara'nın güneybatısında rüzgarın, kuzey ve kuzeydoğu yönlü ve saatte 30 ila 50 kilometre hızla kuvvetli esmesi bekleniyor. MGM, söz konusu bölgeler için kuvvetli rüzgar uyarısı yaptı. Yaşanabilecek olumsuzluklara karşı dikkatli ve tedbirli olunması istendi.
İL İL SICAKLIKLAR
Termometreler, ülke genelinde yüksek değerleri gösterecek. Bazı illerde beklenen en yüksek sıcaklıklar şöyle:
- Denizli: 38 derece
- Antalya: 37 derece
- Bursa, İzmir, Muğla: 36 derece
- Adana: 35 derece
- Burdur: 34 derece
- Ankara: 33 derece
- İstanbul: 32 derece
GÖRÜNEN SICAKLIĞIN ÖTESİ
Sıcaklık, yalnızca termometredeki rakamdan ibaret değil. Yeni bir analiz, vücudun serinlemesini güçleştiren "tehlikeli nemli sıcak günlerin" arttığına dikkat çekiyor. Buradaki ölçüt, sıradan hava sıcaklığı değil, vücudun gerçekten hissettiği yükü gösteren yaş termometre değeri. Nem yükseldiğinde terin buharlaşması zorlaşıyor ve vücut serinleyemiyor. Düşük görünen bir sıcaklık bile, nemle birleştiğinde sağlık açısından ciddi risk oluşturabiliyor.
TEHLİKELİ GÜNLER 50 YILDA İKİYE KATLANDI
ABD merkezli iklim araştırma kuruluşu Climate Central'ın çalışması, çarpıcı bir tabloyu ortaya koyuyor. Araştırmanın öne çıkan bulguları şöyle:
- 1970'ler ile 2016-2025 dönemi karşılaştırıldığında, yüksek nemli tehlikeli sıcak günlerin sayısı küresel ölçekte iki katından fazla artarak ortalama 10 günden 23 güne çıktı
- İncelenen 961 şehrin 665'inde, yani yüzde 69'unda artış görüldü
- Bir yılda yaşanan tehlikeli nemli sıcak gün sayısı, 1970'lere kıyasla 6 kat daha yüksek
- Artışın yaklaşık üçte ikisinin doğrudan insan kaynaklı iklim değişikliğine bağlanabildiği belirtiliyor
Verilere göre 2000'li yıllardan bu yana aşırı sıcaklar, dünyada çeyrek milyonu aşkın insanın ölümüyle ilişkilendirildi. Tablo, meseleyi bir konfor sorunundan çıkarıp doğrudan halk sağlığı alanına taşıyor.
TÜRKİYE RİSKİN ORTASINDA
Türkiye, bu tablonun tam ortasında yer alan ülkeler arasında gösteriliyor. Coğrafi konumu nedeniyle ülke, aynı anda iki farklı sıcak tehdidiyle karşı karşıya. Bir yanda Güneydoğu Anadolu'nun kuru ama aşırı yüksek sıcaklıkları bulunuyor. Geçen yaz Silopi'de ölçülen 50,5 derece, bu tehdidin en uç örneği olarak kayda geçti. Diğer yanda ise kıyı bölgelerinin daha sinsi tehdidi, yani yüksek nem öne çıkıyor.
ASIL TEHLİKE KIYILARDA GÖRÜLEBİLİR
Kıyı bölgeleri, ilk bakışta daha güvenli görünse de farklı bir riski barındırıyor. Marmara, Ege ve Akdeniz kıyılarında yaz sıcaklığı genelde 33-35 derece bandında kalıyor, Güneydoğu'daki 45-50 dereceler görülmüyor. Ancak deniz kaynaklı nemin yüksekliği, vücudun hissettiği gerçek yükü çok daha tehlikeli seviyelere taşıyabiliyor. İstanbul, İzmir, Antalya ve Mersin gibi şehirlerde 33 derece ve yüksek nem, kuru 42 derecelik havadan bedensel açıdan daha yorucu olabiliyor. Nüfusun yoğun, betonlaşmanın fazla olduğu bu şehirlerde kentsel ısı adası etkisi, gecelerin bile serinlememesi sorununu derinleştiriyor.
KARADENİZ'DE BEKLENMEDİK KIRILGANLIK
Karadeniz kıyıları, kendine özgü bir risk taşıyor. Bölge geçmişte yüksek nem ve ılıman sıcaklıklarla biliniyordu. Nem zaten yüksek olduğu için sıcaklıktaki görece küçük artışlar bile yaş termometre değerlerini hızla yukarı çekebiliyor. Aşırı sıcak stresine alışkın olmayan ve altyapısı bu riske göre şekillenmemiş bölge, önümüzdeki dönemde beklenmedik bir kırılganlık gösterebilir. Akdeniz Havzası'nın küresel ortalamadan daha hızlı ısınması, kıyılarda nemli sıcak günlerin önümüzdeki yıllarda artmaya devam edeceğine işaret ediyor.
