TÜİK, 2025 Hanehalkı Bütçe Araştırması sonuçlarını açıkladı. Türkiye genelinde hanelerin tüketim harcamalarında en büyük payı yüzde 29,3 ile konut ve kira aldı. İkinci sırada yüzde 20,5 ile ulaştırma, üçüncü sırada yüzde 17,3 ile gıda ve alkolsüz içecekler yer aldı. Barınma gideri, hane bütçesindeki en ağır kalem olarak öne çıktı.
KONUT VE KİRA HARCAMALARI BİR YILDA ARTTI
Konut harcamalarının payı 2024 yılına göre yükseldi. Araştırmaya göre konut ve kiranın bütçedeki ağırlığı bir önceki yıla kıyasla arttı. Barınma maliyetlerindeki yükseliş, hanelerin harcama dengesini doğrudan etkiledi. Konut kalemi, art arda yıllarda bütçenin ilk sırasındaki yerini korudu.
EN DÜŞÜK GELİRLİ HANELER BÜTÇESİNİN YÜZDE 38,7'SİNİ KONUTA AYIRDI
Gelir gruplarına göre harcama dağılımı belirgin farklar ortaya koydu. En düşük gelirli birinci yüzde 20'lik grup, bütçesinin yüzde 38,7'sini konut ve kiraya ayırdı. Aynı grup, gıda ve alkolsüz içeceklere yüzde 29,2, ulaştırmaya yüzde 8,6 pay verdi. Düşük gelirli kesimde barınma ve gıda, harcamaların büyük bölümünü oluşturdu.
KONUT YÜKÜ ESKİŞEHİR'DEKİ KİRACILARI DA İLGİLENDİRİYOR
Konut ve kiranın bütçedeki ağırlığı, Eskişehir'deki haneleri de yakından ilgilendiriyor. Araştırma il bazında oran vermese de barınma gideri, Türkiye genelinde olduğu gibi Eskişehir'de de hane bütçesinin önemli bir kalemini oluşturuyor. Kira sözleşmelerinde uygulanan yasal artış tavanı, on iki aylık TÜFE ortalamasına göre belirleniyor. Güncel enflasyonun yüzde 32 seviyelerinde seyretmesi, Eskişehir'de sözleşmesini yenileyen kiracıların karşılaştığı artış oranına da yansıyor.
YÜKSEK GELİR GRUBU PARASINI NEREYE HARCADI?
En yüksek gelir grubunda harcama dağılımı farklılaştı. Beşinci yüzde 20'lik grup, konut ve kiraya yüzde 25,7, ulaştırmaya yüzde 25 pay ayırdı. Aynı grupta gıda ve alkolsüz içeceklerin payı yüzde 12,4 oldu. Yüksek gelirli hanelerde ulaştırma harcamaları, konuta yakın bir ağırlık taşıdı.
GELİR KAYNAĞINA GÖRE HARCAMALAR NASIL DEĞİŞTİ?
Hanelerin temel gelir kaynağı da harcama dağılımını etkiledi. Maaş, ücret ve yevmiye geliriyle geçinen haneler konuta yüzde 26,4, gıdaya yüzde 16, ulaştırmaya yüzde 21,9 pay ayırdı. Müteşebbis geliri olan haneler konuta yüzde 25,5, gıdaya yüzde 17, ulaştırmaya yüzde 25,9 pay verdi. İki grupta da konut ve ulaştırma, bütçenin başlıca kalemleri oldu.
TEK KİŞİLİK VE KALABALIK HANELER NEYE PAY AYIRDI?
Hane büyüklüğü, harcama önceliklerini değiştirdi. Tek kişilik haneler bütçesinin yüzde 41'ini konut ve kiraya, yüzde 14,3'ünü gıdaya, yüzde 14,4'ünü ulaştırmaya ayırdı. Altı ve daha fazla kişilik haneler ise gıdaya yüzde 23,7, konuta yüzde 24,4, ulaştırmaya yüzde 18,1 pay verdi. Kalabalık hanelerde gıdanın payı, tek kişilik hanelere göre belirgin biçimde yükseldi.
EN AZ HARCAMA HANGİ ALANLARA YAPILDI?
Bütçede en küçük paya sahip kalemler de açıklandı. Toplam tüketim harcamalarında en düşük payı yüzde 0,8 ile sigorta ve finansal hizmetler aldı. Eğitim hizmetleri yüzde 1,8, sağlık harcamaları ise yüzde 2,2 pay ile sıralandı. Söz konusu kalemler, hane bütçesinin en küçük bölümünü oluşturdu.
EN ÇOK İSRAF EDİLEN GIDA GRUPLARI BELLİ OLDU
Araştırma, en çok israf edilen gıda gruplarını da ortaya koydu. İsraf edilen gıdaların dağılımı şöyle:
-
Taze meyve ve sebze: yüzde 39,7
-
Ekmek: yüzde 32,5
-
Süt ve süt ürünleri: yüzde 15,1
-
Kuru baklagiller: yüzde 5,9
-
Makarna: yüzde 2,7
-
Et ve et ürünleri: yüzde 2,7
-
Diğer gıdalar: yüzde 1,3
