Asya Kalkınma Bankası (ADB), İstanbul Havalimanı ile Sabiha Gökçen Havalimanı'nı ilk kez demiryoluyla birbirine bağlayacak 127 kilometrelik proje için Türkiye'ye 750 milyon dolarlık krediyi onayladı. Toplam maliyeti 8,27 milyar dolar olarak öngörülen hat Gebze'den başlayıp Yavuz Sultan Selim Köprüsü üzerinden Halkalı'ya ulaşacak ve Eskişehir YHT trenlerinin kullandığı Gebze ve Halkalı koridorunu rahatlatacak.
İstanbul Kuzey Demiryolu Geçişi Projesi, İstanbul metropol alanının kuzeyinden geçerek Asya ve Avrupa yakalarını birbirine bağlayacak 127 kilometrelik yeni bir demiryolu hattını kapsıyor. Proje, kent merkezinden geçen mevcut demiryolu koridorunun dışında alternatif bir geçiş oluşturarak hem yük hem yolcu taşımacılığında kapasiteyi artırmayı hedefliyor.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı verilerine göre hat kapsamında toplam uzunluğu 59,1 kilometreyi bulan 44 tünel ile 22,4 kilometreyi bulan 42 köprü ve viyadük inşa edilecek. Proje, Türkiye'nin en büyük dış finansmanlı demiryolu yatırımı olma özelliği taşıyor.
Hattın güzergahı nereden geçecek?
Yeni hat, Marmaray hattının Gebze–Çayırova kesiminden başlayacak. Güzergah üzerindeki ana noktalar şöyle sıralanıyor:
- Gebze–Çayırova (Marmaray ve ulusal demiryolu ağı bağlantısı)
- Sabiha Gökçen Havalimanı
- Yavuz Sultan Selim Köprüsü (Boğaz geçişi)
- İstanbul Havalimanı
- Çatalca–Halkalı (Halkalı–Çerkezköy hattı entegrasyonu)
Bu güzergahla İstanbul Havalimanı ve Sabiha Gökçen Havalimanı ilk kez birbirine ve ulusal demiryolu ağına doğrudan bağlanmış olacak. Boğaz'ın üçüncü demiryolu geçişi de Yavuz Sultan Selim Köprüsü üzerinden sağlanacak.
Asya Kalkınma Bankası kredisi hangi koşullarda verildi?
Asya Kalkınma Bankası'nın onayladığı 750 milyon dolarlık kredi, proje için planlanan iki büyük finansman paketinin ilk ayağını oluşturuyor. Aynı tutardaki ikinci kredinin 2028 yılında değerlendirilmesi bekleniyor.
Banka açıklamasında, finansmanın Türkiye'nin Avrupa ile Asya arasındaki ulaşım ve lojistik merkezi rolünü güçlendireceği belirtildi. Açıklamada projenin ekonomik büyümeyi destekleyeceği, özel sektör yatırımlarını teşvik edeceği, yeni istihdam oluşturacağı ve küresel lojistik koridorlarının doğal afetlere karşı dayanıklılığını artıracağı ifade edildi. Kredi, Dünya Bankası ile yürütülen Tam Karşılıklı Güven Çerçevesi kapsamında ortak finanse ediliyor.
Projenin toplam maliyeti ne kadar, hangi kuruluşlar finanse edecek?
Projenin toplam maliyeti 8,27 milyar dolar olarak öngörülüyor. Asya Kalkınma Bankası ve Dünya Bankası'nın yanı sıra ortak finansman sağlaması beklenen kuruluşlar şunlar:
- Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB)
- Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD)
- İslam Kalkınma Bankası
- OPEC Uluslararası Kalkınma Fonu
Asya Kalkınma Bankası Orta ve Batı Asya Genel Direktörü Leah Gutierrez, projeyi küresel ticaret yolları için "amiral gemisi" olarak nitelendirdi. Gutierrez, "Bu demiryolu projesi, çok daha hızlı, yüksek kapasiteli ve güvenilir yük taşımacılığı sağlayarak Türkiye'nin Asya ve Avrupa arasında kilit bir bağlantı noktası olarak stratejik rolünü güçlendirecektir. En heyecan verici kısmı ise projenin, ülkenin iki ana havaalanını birbirine ve ulusal demiryolu ağına doğrudan bağlayacak olmasıdır" dedi.
Eskişehir–İstanbul YHT hattına etkisi ne olacak?
Ankara ve Eskişehir'den kalkan Yüksek Hızlı Tren (YHT) seferleri, İstanbul kesiminde Arifiye, İzmit, Gebze, Pendik, Bostancı ve Söğütlüçeşme üzerinden Marmaray altyapısını kullanarak Bakırköy ve Halkalı'ya ulaşıyor. Bu koridor bugün YHT, Marmaray banliyö seferleri ve yük trenleri tarafından ortak kullanılıyor.
Kuzey Demiryolu Geçişi, bu koridorun iki ucu olan Gebze ve Halkalı'yı şehrin kuzeyinden birleştirecek. Yük trenlerinin yeni hatta yönlendirilmesiyle Gebze–Söğütlüçeşme–Halkalı kesimindeki yoğunluğun azalması ve Marmaray hattındaki yolcu taşımacılığı kapasitesinin rahatlaması bekleniyor. Hattın ulusal demiryolu ağına Gebze'de bağlanması sayesinde, Eskişehir yönünden gelen tren trafiği için her iki havalimanına demiryolu erişimi imkanı da gündeme geliyor. Halkalı tarafında ise hat, Avrupa'ya uzanan Halkalı–Çerkezköy hızlı tren hattıyla entegre edilecek.
Proje ulusal planlarla uyumlu
İstanbul Kuzey Demiryolu Geçişi, Türkiye'nin On İkinci Kalkınma Planı ile demiryolu taşımacılığının toplam taşımacılık içindeki payını artırmayı hedefleyen Ulaştırma ve Lojistik Ana Planı hedefleri doğrultusunda hayata geçiriliyor.
Proje tamamlandığında kesintisiz Asya–Avrupa yük koridoru oluşacak; İstanbul şehir merkezindeki demiryolu trafiği kuzeydeki hatta taşınarak kent içi ulaşım yükü azaltılacak. Hat ayrıca Orta Koridor üzerinden Asya ile Avrupa arasındaki uluslararası yük taşımacılığında Türkiye'nin transit kapasitesini artıracak şekilde planlanıyor.
