Eskişehir Olgunlaştırma Enstitüsü, geleneksel el sanatlarını yaşatma çabasını sürdürüyor. Enstitüde yıllardır görev yapan usta öğretici Mevlüş Özkum, Eskişehir ve komşu illerin yöresel kilimlerini özgün haliyle dokuyor. Özkum, geçmişte kadınların sözle ifade edemedikleri sevdaları, hasretleri ve acıları ilmek ilmek işlenen kilimleri atölyede yeniden hayata döndürüyor.
KADINLARIN DİLE GETİREMEDİĞİ DUYGULAR
Özkum'a göre kilimler, geçmişte kadınların duygularını anlatma biçimiydi. Dilleriyle söyleyemediklerini desenlerle aktaran kadınlar, sevdalarını ve hasretlerini dokuyarak dile getirmiş. Usta öğretici, unutulmaya yüz tutan motifleri yeniden gün yüzüne çıkarırken her desenin ardındaki hikâyeyi de koruma altına aldıklarını belirtiyor.
"ISTAR" TEZGAHINDA ASIRLIK TEKNİK
Özkum, ömrü 120 yıla ulaşan yün iplerle çalıştıklarını anlatıyor. Dokuma, "ıstar" adı verilen geleneksel tezgâhta yapılıyor. Sürecin başında desen kâğıt üzerinden kareleniyor, ardından çözgü tezgâha geriliyor ve desen çözgüye yerleştiriliyor. Taraklama işlemi ise "kirkit" adı verilen araçla tamamlanıyor. Özkum, işini severek yaptığını şu sözlerle özetliyor:
Renklerin desenlerle dansı diyorum ben buna. Çok hoşuma gidiyor. Zaten ben severim ipleri ve renkleri.
GÜLBUDAK VE DİĞER DESENLERİN ANLAMI
Her desenin bir anlamı olduğunu vurgulayan Özkum, en bilinen motiflerden Gülbudak'ın zarafeti, manevi aşkı ve Peygamber sevgisini temsil ettiğini aktarıyor. Söz konusu desenin dokunması 2,5 ila 3 ay sürüyor. Elibelinde, koçboynuzu ve kurt ağzı gibi motiflerin de her birinin ayrı bir hikâyesi ve anlamı bulunuyor.
SELESER'İN HÜZÜNLÜ HİKÂYESİ
Özkum'un anlattığına göre kimi desenler acıklı öykülerin izini taşıyor. Seleser deseninin hikâyesi, eşi askere giden bir Türkmen gelinine dayanıyor. Genç kadın, sevdasını ve hasretini kilime dokurken eşinin şehit düştüğünü öğreniyor. Rivayete göre gelin, bu haberin ardından kilimi taşan selin üzerine bırakıyor. Kuşaktan kuşağa aktarılan öykü, dokunan her kilimin neden duygularla yüklü olduğunu da anlatıyor.
