Eskişehir'in 2 İlçesi Risk Altında: Nüfus Düşerse Köye Dönüşecekler

81 ilde köklü bir değişikliğin kapısını aralayan düzenleme, Anayasa Mahkemesi'nin onayıyla kesinleşti. Nüfusu 2 binin altına düşen belediyeler ilk yerel seçimlerde köye dönüştürülecek. Karar küçük ilçe ve belde belediyelerinde endişe yaratırken, Eskişehir'in Han ve Mihalgazi ilçeleri gibi sınırda kalan ilçeler için alarm zillerini çaldırıyor.

Anayasa Mahkemesi Neden CHP'nin İptal Talebini Reddetti?

Cumhuriyet Halk Partisi, 8 Haziran 2025 tarihli Kanun Hükmünde Kararname ile yasalaşan düzenlemenin Anayasa'ya aykırı olduğunu ileri sürerek iptal davası açmıştı. CHP'nin dilekçesinde, nüfusu 2 binin altına düşen belediyelerin doğrudan köye dönüştürülmesinin kamu yararına olmadığı, bu uygulamanın nüfus kaybını daha da artıracağı ve büyükşehirlere göçü hızlandıracağı savunuldu. Ayrıca dinamik bir yapıya sahip nüfus sayım verileriyle idari yapıların ani değişimlere uğratılmasının hukuki belirlilik ve güvenlik ilkeleriyle bağdaşmadığı vurgulandı.

Anayasa Mahkemesi ise başvuruyu oy birliğiyle reddetti. Yüksek Mahkeme gerekçesinde, belediyelerin kurulması ve tüzel kişiliklerinin kaldırılmasının kanunla veya Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile yapılmasının anayasal bir zorunluluk olduğu hatırlatıldı. Nüfusu 2 binin altına düşen belediyelerin köye dönüştürülme usulünün kanunda düzenlendiği ve tüzel kişiliğin kaldırılmasının ilk mahalli idareler seçimlerinde uygulanacağının öngörüldüğü belirtildi. Mahkeme, düzenlemenin Anayasa'nın 2, 123 ve 127. maddelerine aykırı olmadığına hükmetti.

2 Bin Nüfus Eşiği Ne Anlama Geliyor?

Düzenlemeye göre Türkiye genelinde nüfusu 2 binin altına düşen tüm belediye ve beldeler, bir sonraki mahalli idareler genel seçimlerinde köy statüsüne dönüştürülecek. Bu dönüşüm, söz konusu yerleşim yerlerinin belediye teşkilatını, belediye başkanlığını, meclis yapısını ve buna bağlı tüm idari hizmetleri kaybetmesi anlamına geliyor.

Köy statüsüne geçen yerleşim yerleri bundan böyle muhtar ve ihtiyar heyeti tarafından yönetilecek. Belediye hizmetleri kapsamında sunulan altyapı, çevre temizliği, imar planlaması ve sosyal hizmetler gibi faaliyetler ya il özel idaresine ya da bağlı olunan büyükşehir belediyesine devredilecek. Bu durum, özellikle küçük ilçe merkezlerinde yaşayan vatandaşların kamu hizmetlerine erişim biçimini doğrudan etkileyecek.

Eskişehir Han İlçesi Neden Risk Altında?

Anayasa Mahkemesi kararının Eskişehir özelindeki en kritik yansıması, Han ilçesinde hissediliyor. Han'ın güncel nüfusu 2.126 kişi olup bu rakam, kritik eşik olan 2 binin yalnızca 126 kişi üzerinde bulunuyor. İlçe nüfusunun 1.114'ü erkek, 1.012'si kadın vatandaşlardan oluşuyor. Yüzdelik dağılımda yüzde 52,40 erkek ve yüzde 47,60 kadın nüfus bulunuyor.

Han ilçesi, Eskişehir'in güneyinde küçük bir yerleşim yeri olarak tarım ve hayvancılığa dayalı ekonomisiyle biliniyor. Son yıllarda genç nüfusun eğitim ve iş imkanları nedeniyle Eskişehir şehir merkezine ve büyükşehirlere göç etmesi, ilçenin Han'ın demografik yapısını sürekli olarak zayıflatıyor. Mevcut göç trendi devam ettiği takdirde, ilçe nüfusunun birkaç yıl içinde 2 bin eşiğinin altına düşmesi ihtimali ciddi bir olasılık olarak değerlendiriliyor.

Kırsal kesimden kentlere göçün hız kesmediği Türkiye'de, Han gibi küçük ilçelerde her yıl belirli sayıda genç nüfusun eğitim, istihdam veya evlilik nedeniyle ilçeden ayrılması olağan bir süreç haline gelmiş durumda. Ayrıca yaşlanan nüfus yapısı nedeniyle doğum oranlarının düşmesi ve vefat sayılarının artması, nüfus dengesini olumsuz etkileyen diğer faktörler arasında yer alıyor.

Han Köye Dönüşürse Vatandaşları Nasıl Etkilenir?

Han ilçesinin olası bir köye dönüşüm senaryosunda vatandaşların günlük yaşamında önemli değişiklikler yaşanması kaçınılmaz olacak. Belediye teşkilatının kaldırılmasıyla birlikte ilçede belediye başkanlığı, meclis üyelikleri ve belediye bünyesindeki personel kadroları ortadan kalkacak. Bunun yerine muhtar ve ihtiyar heyeti sistemi devreye girecek.

Han, lavanta tarlalarıyla ekoturizme açılıyor!

İçeriği Görüntüle

Altyapı hizmetleri, yol bakım, onarım, çevre temizliği ve imar planlaması gibi temel belediye hizmetlerinin il özel idaresi veya Eskişehir Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütülmesi gerekecek.

Türkiye Genelinde Kaç Belediye Bu Riskle Karşı Karşıya?

Düzenleme yalnızca Eskişehir Han'ı değil, Türkiye genelinde nüfusu 2 bin civarında veya altında seyreden onlarca belediye ve beldeyi doğrudan ilgilendiriyor. Anadolu'nun pek çok küçük ilçe merkezi ve beldesi, kırsal göçün etkisiyle yıldan yıla nüfus kaybetmeye devam ediyor.

Özellikle İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Karadeniz bölgelerindeki küçük yerleşim birimleri, genç nüfusun büyükşehirlere akışı nedeniyle en kırılgan konumdaki belediyeler arasında yer alıyor. Bu ilçelerde yaşayan vatandaşlar, belediye statüsünün korunması için nüfusun eşiğin üzerinde tutulması gerektiğinin farkında ve bu durum yerel düzeyde ciddi bir kaygı unsuru oluşturuyor.

Eskişehir'in Diğer İlçeleri İçin Durum Ne?

Eskişehir'in 14 ilçesi arasında Han, nüfus açısından en küçük ilçe konumunda. Ancak risk altındaki tek ilçe Han değil. Mihalgazi ilçesi de 2.861 kişilik nüfusuyla 2 bin eşiğinin çok fazla üzerinde bulunmuyor. Han'ın 126 kişilik, Mihalgazi'nin ise 861 kişilik tampon bölgesi, kırsal göçün sürmesi halinde her iki ilçeyi de orta ve uzun vadede risk grubuna sokuyor.

Sarıcakaya, Günyüzü ve Çifteler gibi ilçeler de nüfus bakımından küçük ölçekli yerleşimler olsa da, ilçelerin 2 bin eşiğine mesafesi Han ve Mihalgazi kadar kritik seviyede değil.

Eskişehir Güncel Nüfusu

Eskişehir'in 14 ilçesine ait 2025 yılı nüfus verileri şu şekilde:

Tabloda görüldüğü üzere Eskişehir'in 14 ilçesi arasında Han 2.126 kişiyle en küçük, Mihalgazi ise 2.861 kişiyle sondan ikinci sırada yer alıyor. Üçüncü sıradaki Sarıcakaya bile 4.477 kişilik nüfusuyla eşiğin iki katından fazla bir seviyede. Bu durum, düzenlemenin Eskişehir özelinde kısa vadede yalnızca Han'ı, orta vadede ise Mihalgazi'yi etkileyeceğini ettiğini ortaya koyuyor.