Eskişehir, kritik madenler söz konusu olduğunda Türkiye'nin en önemli sahasına ev sahipliği yapıyor. Beylikova ilçesindeki rezervin büyüklüğü 694 milyon ton olarak açıklandı. Saha, rezerv büyüklüğü açısından Çin'deki Bayan Obo'nun ardından dünyanın ikinci büyük alanı kabul ediliyor. Bölgede 17 farklı nadir toprak elementinin yanı sıra barit, florit ve toryum yer alıyor. Sahanın belirlenmesi için 310 noktada yaklaşık 125 bin metre sondaj yapıldı ve 59 binden fazla numune incelendi.
BEYLİKOVA'DA ÜRETİM PİLOTTAN İLERLİYOR
Sahadaki çalışmalar, pilot ölçekten endüstriyel hedefe doğru ilerliyor. Eti Maden'in Beylikova'daki tesisinde yıllık 1.200 ton kapasiteli pilot üretim sürüyor ve ilk etapta 7 elementin oksidi elde ediliyor. Kurulması planlanan endüstriyel tesiste ise yıllık 570 bin ton cevherin işlenmesi hedefleniyor. Söz konusu tesisin yıllık üretim hedefleri şöyle:
- Nadir toprak oksidi: 10 bin ton
- Barit: 72 bin ton
- Florit: 70 bin ton
- Toryum: 250 ton
Bakanlık kaynakları, endüstriyel tesisin projelendirmesinin 2026'da tamamlanmasını ve yapımına 2027'de başlanmasını öngörüyor. Türkiye'nin nihai hedefi ise üretimi büyüterek dünyanın ilk beş üreticisi arasına girmek.
TORYUM NEDEN STRATEJİK?
Beylikova'yı yalnızca nadir toprakla değil, içerdiği toryumla da öne çıkarıyor. Toryum, uranyum gibi nükleer enerji üretiminde kullanılabilen bir yakıt hammaddesi olarak biliniyor. Doğada uranyuma kıyasla yaklaşık dört kat daha fazla bulunduğu ve yeni nesil reaktörler için aday yakıt olarak değerlendirildiği belirtiliyor. Mevzuat gereği toryum içeren sahalar yalnızca devlet eliyle işletilebiliyor. Böylece Eskişehir, hem teknoloji üretiminin hammaddesi nadir toprakta hem de nükleer yakıt tarafında stratejik bir konuma yerleşiyor.
GOLDMAN SACHS URANYUMU "YENİ ALTIN" İLAN ETTİ
Beylikova'nın değerini artıran bir gelişme de küresel enerji piyasasından geldi. Bankacılık devi Goldman Sachs, yapay zeka veri merkezlerinin elektrik talebi ve nükleer yatırımlardaki artış nedeniyle uranyumu "yeni altın" olarak nitelendirdi. Banka, uranyum fiyatının yıl sonunda pound başına 91 dolara, 2027'de 120 dolara çıkmasını bekleniyor. Bazı bağımsız analistler ise 135 dolardan söz ediyor. Geçen yıl 173 milyon pound olan küresel üretim, reaktörlerin 204 milyon poundluk talebinin gerisinde kaldı. Pazar lideri Kazakistan'ın 2026 üretimini yüzde 10 kısması ve Meta ile Amazon'un nükleer enerjiye yönelmesi, arz endişesini daha da büyüttü.
ESKİŞEHİR İÇİN NE ANLAMA GELİYOR?
Küresel kritik mineral ve nükleer yakıt yarışı, Beylikova'nın stratejik ağırlığını gündemde tutuyor. Nadir toprak elementleri, elektrikli araçlardan savunma sanayisine ve çiplerden mıknatıslara kadar pek çok ileri teknolojinin temelinde yer alıyor. Toryum ise uranyum eksenli nükleer tartışmada alternatif bir yakıt başlığı olarak konuşuluyor. Eskişehir, bu iki başlığı tek bir sahada birleştirerek Türkiye'nin stratejik kaynak hedeflerinin merkezinde duruyor. Ancak üretimin halen pilot ölçekte olduğu ve endüstriyel tesisin önümüzdeki yıllarda devreye gireceği de tablonun bir parçası.
Beylikova rezerv ve üretim verileri MTA, Eti Maden ve ilgili bakanlık açıklamalarına dayanmaktadır. Uranyum fiyat öngörüleri Goldman Sachs ile bağımsız analistlere aittir ve tahmin niteliğindedir. Nadir toprak ile uranyum farklı madenlerdir.
