Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın enflasyonla mücadele kapsamında cuma gece yarısı duyurduğu kredi büyümesi sınırları sahada devreye girdi. Bankaların yeni hesaplama dönemine girmesiyle birlikte hem bireysel hem ticari kredilerde tavan oranlar daralmış oldu. Üretim ve istihdamı destekleyen krediler ise yeni sistemin dışında kaldı.
KREDİ SINIRLARI HANGİ TARİHTE YÜRÜRLÜĞE GİRDİ?
TCMB, sıkı para politikasını desteklemek ve makrofinansal istikrarı güçlendirmek amacıyla aldığı makroihtiyati tedbirleri 25 Mayıs günü itibarıyla uygulamaya aldı. İki gün önce duyurulan düzenleme, bankaların yeni kredi büyüme hesaplama dönemine girmesiyle birlikte fiilen yürürlük kazandı. Söz konusu adımla birlikte bankaların hem bireysel hem ticari tarafta kullandırabileceği kredi limitleri daraldı.
İHTİYAÇ VE TAŞIT KREDİLERİNDE YENİ TAVAN NE?
Tüketicilere kullandırılan ihtiyaç ve taşıt kredilerinde 8 haftalık büyüme sınırı düşürüldü. Önceki dönemde yüzde 4 olan tavan oranı yüzde 3'e çekildi. Bankaların bireysel müşterilere açabileceği yeni ihtiyaç ve taşıt kredisi hacmi daha kısıtlı bir çerçeveye oturtuldu. Düzenleme, bireysel kredi tarafında frenleyici etki yaratmayı hedefliyor.
KMH LİMİTLERİNDE NE DEĞİŞTİ?
Tüketicilere tahsis edilen Kredili Mevduat Hesabı limitlerinde de tavan oranı yarıya indirildi. KMH büyüme sınırı yüzde 2'den yüzde 1'e çekildi. Vatandaşın günlük finansman ihtiyacında sıkça başvurduğu ek hesap kanalı, böylece daha sıkı bir kontrol mekanizmasına bağlandı. Sınırın aşılması durumunda aşan tutar kadar Türk lirası zorunlu karşılık bloke edilecek.
KOBİ KREDİLERİNDEKİ SINIR HANGİ ORANA İNDİ?
KOBİ'lere kullandırılan Türk lirası kredilerinde sekiz haftalık büyüme sınırı yüzde 5'ten yüzde 4,5'e indirildi. Söz konusu sınırlama, küçük ve orta ölçekli işletmelere açılan TL bazlı kredilerin büyüme hızını yavaşlatmayı amaçlıyor. Yapılan değişiklik, ticari kredi tarafının da makroihtiyati çerçeveye dahil olmasını sağladı.
BÜYÜK ÖLÇEKLİ İŞLETMELERDE YENİ KURAL NEDİR?
KOBİ dışında kalan büyük ölçekli işletmelere kullandırılan TL kredilerde de değişiklik yapıldı. Söz konusu kategorideki büyüme sınırı yüzde 3'ten yüzde 2'ye çekildi. Düzenleme, büyük işletmelerin TL kredisi tarafındaki büyüme hızını da daha sıkı bir çerçeveye soktu. Şirketlerin yeni kredi taleplerinin daha titiz incelenmesi bekleniyor.
HANGİ KREDİ TÜRLERİ SINIRLAMANIN DIŞINDA TUTULDU?
Yeni düzenleme her kredi türünü kapsamadı. Üretim ve istihdamı desteklemek amacıyla bazı kategoriler sınırlamaların dışında tutuldu. Söz konusu kategoriler şunlar:
- İhracat kredileri
- Yatırım kredileri
- Tarım kredileri
- Kamu alanında kullandırılan krediler
Belirtilen alanlardaki krediler önceki esnek rejimde sürdürülecek.
TCMB NEDEN SINIRLARI DAHA DA SIKILAŞTIRDI?
Merkez Bankası'nın limitleri daha da daraltmasındaki temel etken, yüksek faiz ortamına karşın piyasadaki kredi iştahının sürmesi oldu. BDDK verileri, kredilerde hedeflenen yavaşlamanın henüz gerçekleşmediğini ortaya koydu. Söz konusu tablo, TCMB'nin kredi musluklarını ayrı kanallar üzerinden daha sıkı kontrol etme stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.
15 Mayıs haftası itibarıyla yayımlanan BDDK rakamları, kredi büyümesinin yapısını net biçimde ortaya koydu. Söz konusu verilere göre TL kredilerin yüzde 35'ini KOBİ'ler oluşturdu. Taksitli ticari krediler ve kurumsal kredi kartları ise toplam TL kredilerin yüzde 24'üne ulaştı. Veriler, ticari kanaldaki büyümenin bireysel ölçekte sürdüğünü işaret etti.
KREDİ BÜYÜMESİ SON BİR YILDA NE KADAR ARTTI?
BDDK verileri son bir yıllık dönemde belirgin bir büyüme tablosu da ortaya koydu. Yıllık bazda öne çıkan artış oranları şunlar:
- Toplam TL krediler: yüzde 44
- Taksitli ticari krediler: yüzde 58
- Bireysel kredi kartları: yüzde 49,3
- İhtiyaç kredileri: yüzde 47
Bankacılık sektörü kaynaklarından gelen bilgilere göre kur etkisinden arındırılmış toplam kredi büyümesi yüzde 30 bandında seyrediyor. Söz konusu oranın savaş öncesi seviyelere yakın olduğu vurgulandı. Kur etkisinin dışlanmasına rağmen büyüme hızı hedeflenen yavaşlama bandına ulaşamadı. Yeni düzenlemenin önümüzdeki haftalarda kredi büyümesini nasıl etkileyeceği yakından izlenecek.
