Türkiye İstatistik Kurumu, haziran ayına ilişkin tüketici fiyat endeksini 3 Temmuz Cuma sabahı duyuracak. Rakam, memur ve emekli maaş zamlarından temmuz kira artış tavanına ve Merkez Bankası'nın faiz kararına kadar geniş bir alanı şekillendirecek. Piyasa düşük aylık tahminleri fiyatlarken, yıl sonu beklentilerindeki yükseliş ve İstanbul'un yıllık verisi tabloya temkin katıyor.
Haziran enflasyonu 3 Temmuz Cuma günü saat 10.00'da açıklanacak ve aylık artışın yüzde 1 civarında, hatta bazı tahminlerde altında gerçekleşmesi bekleniyor. Mayıs ayında aylık enflasyon yüzde 1,71 olmuş, yıllık gösterge yüzde 32,61'e çıkmıştı. Aylık rakamın yüzde 1'in altında gelmesi durumunda, söz konusu eşiğin altına altı ay aradan sonra ilk kez inilmiş olacak.
TAHMİNLER HANGİ ARALIKTA TOPLANIYOR?
Tahmin yelpazesi sanıldığından geniş. En iyimser uçta Gedik Yatırım bulunuyor. Kurumun raporunda haziran için aylık yüzde 0,80 artış ve yıllık göstergede yüzde 32,6'dan yüzde 31,9'a iniş öngörülüyor. AA Finans'ın ekonomist anketinde ortalama tahmin yüzde 1,04 düzeyinde oluştu. Merkez Bankası'nın haziran ayı Piyasa Katılımcıları Anketi'nde ise beklenti yüzde 1,36 olarak ölçüldü. Resmi anketteki rakam, manşetlere taşınan iyimser tahminlerin belirgin üzerinde duruyor.
DÜŞÜK TAHMİNLERİN DAYANAĞI GIDA VE ENERJİ
Sebze fiyatlarında mayısta başlayan çift haneli gerilemenin haziranda da sürdüğü değerlendiriliyor. Yılın ilk dört ayında sebzede birikimli yüzde 60'ı aşan artışın ardından gelen söz konusu düşüş, bir fiyat düzeltmesi olarak okunuyor. Gedik Yatırım gıda kaleminde aylık yüzde 0,7'lik gerileme öngörüyor.
Enerji tarafında da benzer bir tablo var. Haziranda benzin fiyatı yüzde 2,5, motorin ve LPG fiyatları yüzde 5 civarında geriledi. Akaryakıttaki inişe bağlı olarak enerji kaleminde yüzde 1,7'lik düşüş hesaplanıyor. İki kalemin manşet enflasyonu birlikte 0,3 puan aşağı çekmesi, altın ve mücevherat fiyatlarındaki gevşemenin de sınırlı katkı vermesi bekleniyor. Tahminlerdeki ana belirsizlik giyimde. Mayısta sezon etkisiyle yüzde 11,4 artan ve manşete 0,9 puan ekleyen giyim fiyatlarının haziranda yatay kalacağı varsayılıyor. Varsayımın tutmaması, açıklanacak rakamı tahminlerden uzaklaştırabilir.
YIL SONU BEKLENTİSİ İSE YÜKSELDİ
Madalyonun öbür yüzünde daha az konuşulan veriler duruyor. Merkez Bankası anketinde katılımcıların 2026 yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 28,94'ten yüzde 29,14'e yükseldi. Aylık tahminler gerilerken yıl sonu görünümünün bozulması, iyileşmenin henüz kalıcı fiyatlanmadığını gösteriyor. On iki ay sonrası için beklenti yüzde 23,81, yirmi dört ay sonrası içinse yüzde 18,29 düzeyinde. Her iki vade de Merkez Bankası'nın orta vadeli hedeflerinin üzerinde seyrediyor.
İSTANBUL'DA AYLIK ILIMLI AMA YILLIK YÜZDE 35,94
İstanbul verisi iki yönlü okunuyor. İstanbul Ticaret Odası'nın hesaplamasına göre İstanbul'da aylık perakende fiyat artışı yüzde 1,14 ile ılımlı geldi. Piyasalar veriyi olumlu karşıladı, borsada toparlanma yaşandı ve iki yıllık tahvil faizi yüzde 40 sınırına kadar indi. Aynı hesaplamanın yıllık tarafı ise yüzde 35,94'ü gösteriyor. Yıllık bazda İstanbul, ülke genelindeki resmi göstergenin üzerinde bir fiyat artışıyla karşı karşıya.
Resmi olmayan ölçümler de tablonun tartışmalı tarafını oluşturuyor. Enflasyon Araştırma Grubu ENAG, internetten topladığı fiyat verileriyle alternatif bir endeks hesaplıyor ve sonuçları resmi rakamların belirgin üzerinde çıkıyor. Şubat ayında TÜİK yıllık enflasyonu yüzde 31,53 olarak açıklarken ENAG'ın ölçümü yüzde 54,14 olmuştu. Fark, veri toplama ve hesaplama yöntemlerindeki ayrışmadan kaynaklanıyor.
VERİ MAAŞ, KİRA VE FAİZİ NASIL ETKİLEYECEK?
Cuma günü açıklanacak rakam üç kanalı doğrudan etkileyecek. Memur ve emekli zammının hesabı, ocak-haziran dönemindeki birikimli enflasyona dayanıyor. Yılın ilk beş ayında gerçekleşen aylık artışların üzerine haziran rakamı eklenecek ve ortaya çıkan altı aylık toplam, temmuz zammının tabanını oluşturacak. Memur tarafında toplu sözleşmeyle verilen artışın üzerine, birikimli enflasyonun sözleşme oranını aşan kısmı fark olarak yansıtılıyor. SSK ve Bağkur emeklileri ise doğrudan altı aylık enflasyon oranında zam alıyor. Cuma günkü rakam, milyonlarca maaşın temmuz artışını kesinleştirecek son parça.
Kira tarafındaki hesap farklı bir ortalamaya bakıyor. Yasal artış tavanı, tüketici fiyat endeksinin on iki aylık ortalamalar üzerinden hesaplanan değişimine bağlı. Haziran verisi açıklandığında temmuzda yenilenecek sözleşmelerin tavan oranı da netleşecek. Aylık enflasyonun gerilemesi tavan oranını zaman içinde aşağı çekse de, on iki aylık ortalama geçmiş yüksek ayları içerdiğinden düşüş kademeli yaşanıyor.
PİYASA TEPKİSİNİN GERİSİNDE NE VAR?
Piyasaların düşük veriye verdiği olumlu tepkinin gerisinde faiz beklentisi var. Enflasyonun beklentilerin altında gelmesi, Merkez Bankası'nın para politikasında gevşeme alanını genişletiyor. Tahvil faizlerindeki gerileme ve borsadaki alımlar, yatırımcının bu senaryoya verdiği fiyatlamayı yansıtıyor. Beklentinin üzerinde gelecek bir rakam ise tersine, sıkı duruşun uzayacağı öngörüsüyle fiyatlamaları geri çevirebiliyor.
Tahminler arasındaki genişlik de tek başına bir mesaj taşıyor. En düşük ve en yüksek beklenti arasında yarım puanı aşan fark, kurumların gıda, giyim ve hizmet kalemlerine dair varsayımlarındaki ayrışmadan besleniyor. Belirsizliğin yüksek olduğu dönemlerde tek bir tahmine değil, tahmin aralığının tamamına bakmak daha sağlıklı bir okuma sunuyor.
