Uzun süredir gündemde olan ve çocuklarla ilgili pek çok değişiklik öngören kapsamlı bir kanun teklifi, yasalaşma yolunda kritik bir aşamayı geçti. Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi, TBMM Adalet Komisyonu'ndan geçti. Metin, çocuklara dönük çok sayıda yeni tedbir ve yaptırımı beraberinde getiriyor.
TEKLİF KOMİSYONDAN GEÇTİ, SIRADA GENEL KURUL VAR
Komisyonda onaylanan teklif, yasalaşması için sırada TBMM Genel Kurulu'nu bekliyor. Meslek örgütleri ve kamuoyundan yükselen eleştirilere karşın komisyondan geçen düzenlemenin, önümüzdeki günlerde Genel Kurul'a taşınması öngörülüyor. Teklifin gerekçesinde ise çocukları yeniden topluma kazandıracak araçların güçlendirilmesi ve tekrar suç işleme riskinin azaltılması amacının bulunduğu ifade ediliyor.
"SUÇA SÜRÜKLENEN" İBARESİ "ADLİ SÜREÇTEKİ" OLUYOR
Düzenlemenin en dikkat çeken başlıklarından biri kullanılan dil. Teklif yasalaşırsa Çocuk Koruma Kanunu, Sosyal Hizmetler Kanunu ve Ceza Muhakemesi Kanunu gibi metinlerde yer alan "suça sürüklenen" ifadesi "adli süreçteki" olarak değiştirilecek. Yeni ifade, ilgili tüm maddelere yansıtılacak.
ÇOCUKLARA "YÖNLENDİRME TEDBİRLERİ" GELİYOR
Teklifle, ceza sorumluluğu bulunmayan çocuklar için "yönlendirme tedbirleri" adında yeni bir güvenlik tedbiri oluşturuluyor. Çocuklara özgü tanımlanan tedbirler şu başlıklarda toplanıyor:
- Sosyal ve toplumsal hizmetler tedbiri
- Dijital risklerden korunma tedbiri
- Kitap ve kütüphane tedbiri
- Çevreye saygı ve çevre temizliği tedbiri
- Tütün, alkol, kumar ve madde bağımlılığı tedbiri
Söz konusu tedbirler kapsamında çocukların, belirlenen kurumlarda 20 ile 300 saat arasında değişen sürelerle psikososyal gelişimlerine katkı sunacak görevler üstlenmesi öngörülüyor. Söz konusu görevler spor tesisleri, gençlik merkezleri, kütüphaneler ile park ve bahçe gibi alanlarda yerine getirilebilecek.
DİJİTAL CİHAZLARA TAKİP VE ERİŞİM ENGELİ
"Dijital risklerden korunma tedbiri" ile çocuğun kullandığı telefon, tablet ve bilgisayar gibi cihazların hareketleri denetime açılabilecek. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu ile Siber Güvenlik Başkanlığı, söz konusu cihazları en az üç ay, en fazla iki yıl süreyle takip yazılımları aracılığıyla izleyebilecek. Riskli görülen kimi uygulama ve dijital platformlara erişim de kapatılabilecek.
İZİNSİZ BIÇAK TAŞIMAYA PARA CEZASI
Düzenleme, Kabahatler Kanunu'na "amaç dışı bıçak taşıma" başlığıyla yeni bir madde ekliyor. Buna göre ruhsatlı yerler dışında bıçak ve benzeri kesici aletlerin satışı ile sergilenmesi, 18 yaşından küçüklere satılması ve çocukların bunları taşıması yasak olacak. Kurala aykırı davrananlara 5 bin liralık, aletlerin sayı ya da niteliği bakımından vahim görülmesi halinde 10 bin liralık idari para cezası kesilecek. Sanat, meslek veya eğitim için gereken aletler ise kapsam dışında bırakılacak.
SAĞLIK GEREKÇESİYLE 24 SAATTE ACİL KORUNMA
Teklif, sağlık gerekçesiyle acil korunma sürecini de kurala bağlıyor. Bağımlılık ya da ağır bulaşıcı hastalık gibi nedenlerle kendisi veya çevresi için ciddi tehlike arz ettiği değerlendirilen çocuk için, tedavi ihtiyacı belirlenince 24 saatte rapor hazırlanacak. Sağlık kurumu, bir gün içinde çocuk hâkimliğine başvuracak, üç uzman hekimin yer aldığı resmi sağlık kurulunun raporu 48 saatte mahkemeye iletilecek. Hâkim de talebi en geç iki gün içinde karara bağlayacak.
TEDBİRE UYMAYAN AİLEYE TAZYİK HAPSİ
Düzenleme, çocukla ilgili verilen tedbir kararlarına uyulmamasına da yaptırım getiriyor. Koruyucu ve destekleyici tedbir kararlarının gereğine aykırı davranan anne, baba, vasi ya da bakımdan sorumlu kişi, çocuk hâkiminin kararıyla üç ila on gün tazyik hapsiyle cezalandırılabilecek. Söz konusu kararlara itiraz yolu ise açık tutulacak.
15 YAŞ ALTINA SOSYAL İNCELEME ZORUNLU
Teklif, çocuklar hakkında sosyal incelemeyi de kurala bağlıyor. Düzenlemeyle 15 yaşını doldurmamış çocuk için sosyal incelemenin yapılması zorunlu tutulacak. 15 yaşını geçmiş çocuk için inceleme yapılmadığında ise gerekçenin iddianamede ya da kararda belirtilmesi gerekecek.
