Eskişehir Lokantacılar ve Kasaplar Esnaf Odası Başkanı Murat Arnik, kırmızı et fiyatları ve vatandaşın alım gücündeki düşüşün kasap esnafına yansımalarına ilişkin açıklama yaptı. Arnik, geçmişte çoğunlukla ücretsiz verilen veya sokak hayvanları için ayrılan kemiklere yönelik talebin arttığını belirtti.
Arnik, “Vatandaşın alım gücünün azalması, sofrasındaki et miktarını her geçen gün düşürürken geçmişte kasaplarda ücretsiz verilen kemiklere yönelik talebi artırdı. Bir zamanlar çoğunlukla sokak hayvanları için alınan veya ücretsiz verilen kemik, bugün vatandaşın tenceresine et tadı verebilmek amacıyla satın aldığı, ekonomik değeri olan bir ürüne dönüştü.” dedi.
“Vatandaş 100 liralık kemiğin hesabını yapıyor”
Kasap tezgâhlarında alışverişin kilogramdan grama düştüğünü ifade eden Arnik, dar ve orta gelirli ailelerin kırmızı et yerine tavuk, sakatat, kıyma, haşlamalık ve kemikli ürünlere yöneldiğini söyledi.
Arnik, dana kıymanın kilogramının yaklaşık 1.000 TL, dana kemiğinin ise ürünün çeşidine göre yaklaşık 100-120 TL olduğunu belirterek, “800–1.000 TL’ye et alamayan vatandaş, 100 TL’lik kemiğe yöneliyor.” ifadelerini kullandı.
Tavuk kemiğinin kilogramının yaklaşık 50 TL, kuzu kemiğinin yaklaşık 100 TL, dana kemiğinin ise yaklaşık 120 TL’den satıldığı aktarıldı. Arnik, kemiğe yönelik talebin artması nedeniyle bazı kasapların vatandaşın talebini karşılamak için dışarıdan kemik satın aldığını söyledi.
Kasaplarda satışlar geriledi
Arnik, oda tarafından alınan saha geri bildirimlerine göre kasap işletmelerinin kilogram bazındaki satışlarında genel olarak yüzde 30-40 arasında daralma yaşandığını belirtti. Bazı işletmelerde ise satış kaybının yüzde 50-60 seviyesine ulaştığını ifade etti.
Kasapların satışları düşmesine rağmen soğuk hava deposu, soğutucu dolap ve reyonların günün 24 saati çalıştırılması gerektiğini belirten Arnik, elektrik, kira, personel, Bağ-Kur, SGK, vergi ve POS komisyonu gibi giderlerin devam ettiğine dikkat çekti.
“Hem vatandaş hem esnaf zarar görüyor”
Yaşanan tabloyu yalnızca ekonomik bir daralma olarak değerlendirmediklerini belirten Arnik, vatandaşın temel gıdaya erişiminde yaşanan güçlüğe dikkat çekti.
Arnik, “Bir tarafta yemeğine et kokusu vermek için kemik kaynatan vatandaş, diğer tarafta satış yapamadığı için tükenen kasap esnafı var.” dedi.
Et destek kartı önerisi
Arnik, belediyelerin dar gelirli vatandaşlara yönelik et desteği sağlamasını desteklediklerini ancak bu desteğin yerel kasapları da kapsaması gerektiğini söyledi.
Eskişehir Büyükşehir Belediyesi’ne çağrıda bulunan Arnik, “Eskişehir Büyükşehir Belediyesi kasap dükkânı açmak yerine dar gelirli vatandaşlarımıza et destek kartı versin ve bu kart tüm mahalle kasaplarında geçerli olsun. Böylece hem vatandaşımızı hem de yerel esnafımızı korumuş oluruz. Esnafımız iş yapar, vatandaşımızın da onuru zedelenmez!” ifadelerini kullandı.
Et destek kartı, sosyal kart veya kupon uygulamasının ruhsatlı, kayıtlı ve denetlenen mahalle kasaplarında da geçerli olmasını isteyen Arnik, bu modelin hem vatandaşın mahremiyetini koruyacağını hem de kamu desteğinin kent geneline yayılacağını savundu.
Modern mezbaha çağrısı
Kasap esnafının yaşadığı sorunlar arasında kesimhane yetersizliğinin de bulunduğunu belirten Arnik, Eskişehir’de seçeneklerin sınırlı kalmasının işletmeleri özel işletmelere veya çevre illerdeki kesimhanelere yönelttiğini söyledi.
Bazı esnafların kesim yaptırabilmek için Afyonkarahisar dahil çevre illere gitmek zorunda kaldığını ifade eden Arnik, kesim, nakliye, akaryakıt, personel, zaman kaybı ve soğuk zincir giderlerinin arttığını belirtti.
Arnik, “Eskişehir Büyükşehir Belediyesinin modern mezbaha yapımını gündemine almasını ve proje çalışmalarının ilerletilmesini önemli buluyoruz. Ancak bu yatırımın yalnızca planlarda kalmaması; ihale, yapım ve hizmete giriş takviminin kamuoyuyla net olarak paylaşılması gerekmektedir.” dedi.
Tavuk parçalama yetkisi talebi
Eskişehir İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne de çağrıda bulunan Arnik, teknik altyapısı ve hijyen yeterliliği denetlenen ruhsatlı kasaplara özel onay belgesiyle kontrollü tavuk parçalama yetkisi verilmesini istedi.
Arnik ayrıca sektör temsilcilerinin sahadaki sorunlara daha fazla eğilmesi gerektiğini belirterek, kasap esnafının yaşadığı sıkıntıların ilgili kurumlara aktarılması ve çözüm üretilmesi çağrısında bulundu.
“Vatandaş kemiğe, esnaf kepenk kapatmaya mahkûm edilemez”
Kırmızı et üretimindeki düşüşün de sektörü etkilediğini belirten Arnik, açıklamasında Türkiye İstatistik Kurumu verilerine atıfta bulunarak kırmızı et üretiminin 2025 yılında bir önceki yıla göre yüzde 10,5 azalarak 1 milyon 885 bin 130 tona gerilediğini, sığır eti üretimindeki düşüşün ise yüzde 11,5 olduğunu ifade etti.
İthalatın kısa süreli fiyat müdahalesi sağlayabileceğini ancak kalıcı çözüm olmadığını savunan Arnik, yerli hayvancılığın ve üreticinin desteklenmesi gerektiğini söyledi.
Arnik, “Vatandaşın tenceresi boşalırken kasap esnafının tezgâhı kapanmaya terk edilemez. Üreticiyi yaşatan, mahalle kasabını koruyan ve dar gelirli vatandaşın sağlıklı ete ulaşmasını sağlayan acil bir eylem planı hayata geçirilmelidir.” dedi.
Arnik, Valilik koordinasyonunda Eskişehir Büyükşehir Belediyesi, Eskişehir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Eskişehir Lokantacılar ve Kasaplar Esnaf Odası’nın katılımıyla acil bir çalışma masası kurulmasını talep etti. Açıklamasını ise “Biz susmayacağız. Üreticinin emeğini, kasap esnafının ekmeğini ve vatandaşın sofrasını savunmaya devam edeceğiz.” sözleriyle tamamladı.
