Tarım arazilerinin bölünerek üzerine yapı inşa edilmesiyle ortaya çıkan hobi bahçesi sorunu, Resmi Gazete'de yayımlanan düzenlemeyle karara bağlandı. Yeni kuralların hedefi, verimli tarım topraklarını korumak ve ileride doğabilecek kaçak yapılaşmayı kalıcı biçimde durdurmak olarak açıklandı. Düzenlemenin hedefinde, tarım arazilerinin küçük paylara ayrılarak hobi bahçesi, bağ evi ya da dinlenme alanı amacıyla kullanılmasının engellenmesi yer aldı. Söz konusu adım, son yıllarda verimli tarım topraklarının amaç dışı kullanımının artması üzerine atıldı. Yetkililere göre düzenleme, hem mevcut kaçak yapıları caydırmayı hem de gelecekteki yapılaşmayı önlemeyi amaçlıyor.
TOPLU YIKIM İDDİALARI DOĞRU MU?
Düzenlemenin en çok merak edilen yönü, yıkım iddialarıydı. Haftalarca gündemde kalan ve geniş kesimde endişe yaratan "her hobi bahçesi yıkılacak" iddiası, düzenlemenin yayımlanmasının ardından dayanağını kaybetti. Metinde, hali hazırdaki hobi bahçelerinin toplu biçimde yıkılmasını öngören ayrı bir madde yer almıyor. Bununla birlikte uzmanlar, yıkım maddesi olmamasının bu yapıların tamamen güvenceye kavuştuğu anlamına gelmediğine dikkat çekiyor. Getirilen yasaklar ve cezalar, söz konusu alanların kullanımını zamanla zorlaştıracak bir çerçeve oluşturuyor.
ABONELİK YASAĞI VE CEZALAR
Düzenlemenin en somut etkisi, altyapı hizmetleri üzerinde olacak. Tarım arazileri üzerine izinsiz inşa edilen yapılara bundan sonra temel abonelikler verilmeyecek. Düzenlemenin öne çıkan yaptırımları şöyle:
- İzinsiz yapılara elektrik, su ve doğalgaz aboneliği verilmeyecek
- Kurala aykırı abonelik sağlayan kişi veya kuruma, her abonelik için 100 bin lira idari para cezası uygulanacak
- Aboneliğin 30 gün içinde iptal edilmemesi halinde, devam eden her ay için 100 bin lira ek ceza kesilecek
Söz konusu yaptırımlar, kaçak yapıların elektrik ve su gibi temel hizmetlere erişimini fiilen ortadan kaldırmayı amaçlıyor. Böylece tarım arazilerindeki izinsiz kullanımın caydırılması hedefleniyor.
TINY HOUSE VE KONTEYNER DE KAPSAMDA
Düzenleme, yalnızca betonarme binalarla sınırlı kalmadı. Son yıllarda yaygınlaşan alternatif barınma sistemleri de kapsama alındı. Tarım arazilerine yerleştirilen konteyner, prefabrik ev ve tiny house olarak bilinen küçük ya da tekerlekli yapılar da izinsiz oldukları takdirde aynı çerçevede değerlendirilecek. Söz konusu yapılar da abonelik yasaklarından ve para cezalarından etkilenecek. Böylece "taşınabilir yapı" yöntemiyle denetimden kaçınma yolu da kapatılmış oldu.
MEVCUT YAPILARIN DURUMU NE OLACAK?
Hobi bahçesi sahiplerinin en çok sorduğu soru, mevcut yapıların geleceği. Düzenlemede bu yapıların yıkımına dair yeni bir madde yer almıyor. Buna karşın sıkı abonelik yasakları ve ağır cezalar, söz konusu alanların günlük kullanımını zamanla iyice güçleştirecek gibi görünüyor. Elektrik ve suya erişimi olmayan bir yapının yaşam alanı olarak kullanılması güçleşiyor. Uzmanlara göre düzenleme, doğrudan bir yıkım yerine, zamanla kullanımı caydıran bir model kurguluyor. Söz konusu durumun, bu tür taşınmazların değerini ve cazibesini de etkilemesi bekleniyor.
ESKİŞEHİR'DE BİNLERCE HOBİ BAHÇESİ
Düzenleme, hobi bahçesinin yoğun olduğu Eskişehir'i yakından ilgilendiriyor. Kentte özellikle Odunpazarı ve Tepebaşı ilçelerinde, 40 tarım arazisi üzerinde site biçiminde oluşturulmuş hobi bahçeleri bulunuyor. Yerel verilere göre bu alanlardaki kaçak yapılaşma uzun süredir denetim altında. Eskişehir'deki sürecin öne çıkan başlıkları şöyle:
- 2023 ve 2024'te 40 tarım arazisindeki yaşam alanlarına 156 milyon lira ceza uygulandı
- Tespit edilen kaçak yapıların yüzde 79,87'si tek katlı, yüzde 19,48'i iki katlı, yüzde 0,65'i üç katlı
- Tepebaşı'nda Kavacık, Karadere ve Alınca mahallelerinde yıkım süreci sürüyor
Basına yansıyan değerlendirmelere göre Eskişehir'de düzenlemeden on binlerce kişi etkilenebilir. Kentteki sürece ilişkin ayrıntılara Eskişehir'de hobi bahçelerini ilgilendiren yeni karar haberinden ulaşabilirsiniz.
SÜRECİN ARKA PLANI
Düzenleme, uzun bir tartışma döneminin ardından geldi. Hobi bahçeleri konusu, geçtiğimiz aylarda AK Parti Merkez Karar ve Yönetim Kurulu toplantısında da gündeme gelmişti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, konunun vatandaşı mağdur etmeden çözülmesini istemişti. Sürecin ardından düzenleme, toplu yıkım yerine abonelik yasağı ve cezaya dayalı bir modelle şekillendi. Yetkililer, uygulamanın il müdürlükleri ve belediyeler eliyle yürütüleceğini belirtiyor.
Hobi bahçeleri topluca yıkılacak mı? Hayır. Düzenlemede mevcut yapıların topluca yıkılmasına yönelik özel bir hüküm bulunmuyor.
İzinsiz yapılara hangi yaptırım uygulanıyor? Bu yapılara elektrik, su ve doğalgaz aboneliği verilmeyecek; aykırı abonelik sağlayana her abonelik için 100 bin lira ceza kesilecek.
Konteyner ve tiny house da kapsamda mı? Evet. Tarım arazilerine yerleştirilen konteyner, prefabrik ev ve tiny house gibi yapılar da izinsizse aynı yasak ve cezalara tabi olacak.