Türkiye İstatistik Kurumu, Mart 2026 dönemine ait ticaret satış hacmi ve ciro verilerini açıkladı. TÜİK'in açıkladığı toplam ticaret hacmi aylık yüzde 1,9 oranında yükseliş kaydetti. Yıllık bazda ise toplam ticaret hacmindeki artış yalnızca yüzde 1,7 ile sınırlı kaldı. Veri seti, perakendeden gelen güçlü itici etkinin toptan ticaretteki daralma ile dengelendiğini ortaya koydu.
TOPTAN TİCARET YILLIK BAZDA NEDEN DARALDI?
Mart 2026 verilerinde toptan ticaret satış hacmi yıllık bazda yüzde 3,5 azaldı. Motorlu kara taşıtları ve motosikletlerin toptan ile perakende ticareti ile onarım faaliyetlerinde de yüzde 10,3 oranında bir gerileme yaşandı. Aylık bazda ise toptan ticaret yüzde 2,4 büyürken, motorlu taşıt satış faaliyetleri yüzde 2,9 daraldı. Toptan tarafındaki yıllık daralma, üretim ve dağıtım zincirinde talep yavaşlamasını yansıtan bir gösterge olarak öne çıktı.
PERAKENDEDEKİ ARTIŞIN KAYNAĞI NE?
TÜİK verilerine göre perakende ticaret satış hacmi yıllık yüzde 21,2 ile geniş çaplı bir artış sergiledi. Aylık bazda da perakende ticarette yüzde 2,6 oranında yükseliş ölçüldü. Ekonomistlerin "altın ve yatırım davranışından arındırılmış" göstergelerle yaptığı değerlendirmeler, perakendedeki bu artışın büyük ölçüde saat ve mücevher harcamalarından kaynaklandığını gösterdi. Küresel risk ve belirsizlik ortamında haneleri altına yönlendiren refleks, mart ayında da etkisini sürdürdü.
KUYUMCULUK SATIŞLARI NEDEN YÜZDE 85,6 ARTTI?
Perakende Satış Hacim Endeksi içinde en yüksek artış uzmanlaşmış mağazalarda saat ve mücevher perakende satışları kaleminde yaşandı. Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış endekste bu kalem martta aylık yüzde 11,7 yükseldi. Takvim etkisinden arındırılmış endekste ise yıllık artış yüzde 85,6 olarak ölçüldü. Söz konusu kalem altın takılar, bilezik, kolye, yüzük, küpe, pırlanta ve diğer değerli taşlı takılar ile gümüş takılar ve lüks saatleri kapsıyor. Ancak satışların büyük bölümünü yatırım ve kazanç amaçlı satın alınan fiziki altın oluşturuyor.
SAAT VE MÜCEVHER HARİÇ TUTULDUĞUNDA TABLO NASIL?
TÜİK, "saat ve mücevher" grubu hariç tutulan değişim verilerine de yer veriyor. Bu hesaplamayla perakende ticaret satış hacmindeki aylık artış sadece yüzde 0,9 düzeyine geriliyor. Aynı şekilde yıllık artış da yüzde 12,7 ile çok daha sınırlı bir bantta oluşuyor. Perakende satış hacmindeki martta yaşanan aylık artışın 1,7 puanlık kısmı, son bir yıllık artışın ise 8,4 puanlık kısmı doğrudan kuyumculuk kaynaklı. Bu tablo, hane halkının geniş tabanlı tüketim harcamalarını kıstığını ve birikimlerini altına kaydırdığını ortaya koydu.
BİLGİSAYAR VE CEP TELEFONU SATIŞLARI NE KADAR ARTTI?
Yıllık artış sıralamasında saat ve mücevher grubunu uzmanlaşmış mağazalarda bilgisayar, bilgisayar donanımı, yazılımı ve iletişim aygıtları grubu takip etti. Büyük bölümünü cep telefonlarının oluşturduğu bu grupta satışlar yıllık yüzde 49,2 oranında yükseldi. Aylık bazda da bu grupta yüzde 6,1'lik hızlı bir artış yaşandı. Listede ardından uzmanlaşmış mağazalardaki diğer malların perakende ticareti yüzde 40,3 ile yer aldı. Yakıt hariç gıda dışı ürünlerin perakende satışları yüzde 28,8, uzmanlaşmış mağazalardaki bilgi ve iletişim teçhizatı satışları ise yüzde 28 artış gösterdi.
GIDA TÜKETİMİ NEDEN SINIRLI KALDI?
En temel tüketim maddesi olan gıdada perakende satışlardaki artış oldukça düşük seyretti. Gıda, içecek ve tütün perakende ticaretinde yıllık artış yüzde 7,3 olarak ölçülürken, aylık artış sadece yüzde 0,8 düzeyinde kaldı. Uzmanlaşmamış mağazalarda yapılan gıda, içecek ve tütün ağırlıklı perakende ticarette de yıllık artış yüzde 6,6 olurken, aylık bazda yalnızca yüzde 0,6 yükseliş yaşandı. Tezgahlar ve pazar yerleri aracılığıyla yapılan perakende ticaret yıllık yüzde 24,1, posta ya da internet üzerinden yapılan satışlar yüzde 20,7, mağaza dışı perakende ticaret ise yüzde 19,2 oranında genişledi.
MOTORLU TAŞIT SATIŞLARI NEDEN DÜŞTÜ?
Motorlu kara taşıtları ve motosikletlerin toptan ile perakende ticareti ile onarım faaliyetleri martta hem aylık hem yıllık bazda gerileme kaydetti. Aylık bazda yüzde 2,9, yıllık bazda yüzde 10,3 oranında bir daralma yaşandı. Bu düşüş, motorlu taşıt pazarındaki kredi maliyetleri, yüksek faiz ortamı ve tüketici tercihlerindeki değişimle ilişkilendirildi. Hane halkının ertelenmesi mümkün olmayan altın gibi varlıklara yönelmesi, otomotivde harcama eğilimini daha sınırlı seviyede tuttu.
CİRO ENDEKSİNDE HANGİ SEKTÖRLER ÖNE ÇIKTI?
TÜİK'in ciro endeksi verilerine göre sanayi, inşaat, ticaret ve hizmet sektörleri toplamında ciro martta aylık yüzde 4,4 oranında yükseldi. Sanayi sektörünün cirosu önceki aya göre yüzde 5,7 arttı; bu kapsamda madencilik ve taş ocakçılığında aylık ciro yüzde 18,7, imalatta yüzde 5,3 yükseliş yaşandı. Ticarette yüzde 4,9, hizmetlerde yüzde 2,8 ciro artışı kaydedilirken, inşaat sektörünün cirosu yüzde 0,9 düştü. Yıllık bazda toplam ciro artışı yüzde 34,6 olarak gerçekleşti. Yıllık artışta hizmetler yüzde 36,5 ile en yüksek artışı gösteren ana sektör konumunda yer aldı; bu sektörü yüzde 35,9 ile ticaret, yüzde 33,2 ile sanayi takip etti, inşaat ise yüzde 22 ile en düşük artışı kaydetti. Hizmetler alanında en yüksek yıllık ciro artışı yüzde 52,5 ile konaklama ve yiyecek alt sektöründe görüldü; bunu yüzde 41,1 ile bilgi ve iletişim, yüzde 39,1 ile idari ve destek hizmetleri izledi. Sanayi kapsamındaki yıllık ciro artışı madencilik ve taş ocakçılığında yüzde 51,8, imalatta yüzde 32,6 olarak ölçüldü.
