Bütçe artışı ve bazı kalemlerde sapma var” eleştirisi
AK Parti Meclis Üyesi Özlem Ünalır, ESKİ’nin 2025 yılı gider bütçesinin 3 milyar 528 milyon TL’ye çıkarıldığını, gerçekleşme oranlarının genel olarak yüksek olduğunu belirtti. Ünalır, “"ESKİ Genel Müdürlüğü 2025 yılı gider bütçesi, 2024 yılı bütçesine göre yüzde 54,76 oranında artırılarak 2025 yılı gider bütçesi 3 milyar 528 milyon 500 bin TL olarak tahmin edilmiş olup bütçe giderleri hesabı 2024 yılında 2 milyar 212 milyon 701 bin TL, 2025 yılında 3 milyar 328 milyon 234 bin TL olarak gerçekleştiği, gerçekleşmenin yüzde 94,33 olduğu ve tahmin edilen gider rakamına büyük ölçüde ulaşıldığı anlaşılmaktadır” dedi.
Kaynaklar üretilmemesi ise kurum adına bir eksikliktir
Ünalır, özellikle mal ve hizmet alımları, bakım onarım giderleri ve cari transferlerdeki artışlara dikkat çekerek, bazı harcamaların öngörülenin üzerinde gerçekleştiğini ifade etti. Ünalır, “2025 yılı bütçesinde personel giderleri için 412 milyon 644 bin TL ödenek ayrılmış, 386 milyon 67 bin TL olarak gerçekleşmiştir. SGK prim ödemeleri için 48 milyon 471 bin TL ödenek ayrılmış, 43 milyon 706 bin TL olarak gerçekleşmiştir. 2025 yılı bütçesinde mal ve hizmet alımı giderleri için 1 milyar 698 milyon 143 bin TL ödenek ayrıldığı, 2024 yılında 1 milyar 188 milyon 447 bin TL, 2025 yılında 1 milyar 897 milyon 980 bin TL olarak gerçekleşerek gerçekleşmenin yüzde 112 olduğu görülmüştür. Bakım onarım giderleri ise 114,6 milyon TL, elektrik alımları 226,6 milyon TL bulunmuş iken bunun için alternatif kaynaklar üretilmemesi ise kurum adına bir eksikliktir. 2025 yılı bütçesinde faiz giderleri için 13 milyon 642 bin TL ödenek ayrılmıştır, 14 milyon 802 bin TL olarak gerçekleşmiştir. Cari transfer harcamaları için 224 yılında gerçekleşen giderin 234 milyon 988 bin TL olmasına rağmen 2025 yılında 150 milyon 300 bin TL bütçe tahmininde bulunulduğu, gerçekleşmenin ise 272 milyon 847 bin TL olduğu anlaşılmıştır” ifadelerini kullandı.
ESKİ gelirlerin artırılması yönünde ciddi alternatif çözümler üretilmelidir
Su, kanalizasyon ve altyapı yatırımlarına ayrılan kaynakların yetersiz kaldığını öne süren Ünalır, ESKİ’nin borç-alacak dengesine ilişkin de eleştirilerde bulunarak kurumun mali yapısında dikkat çeken kalemler bulunduğunu ifade etti. Ünalır, “2025 yılı bütçesinde sermaye giderlerine 865 milyon 800 bin TL ödenek ayrıldığı ancak 712 milyon 829 bin TL'sinin kullanıldığı anlaşılmış olup 153 milyon TL tutarındaki yatırımdan vazgeçildiği görülmüştür. İdarenin 2025 yılı yatırım programında yer alan 14 projeden hangilerini gerçekleştirdiği ise merak konusu olmuştur. Diğer bir gerçek ise sermaye giderlerine ayrılan bu kaynak ile bu şehrin kanalizasyon ve arıtma, altyapı, su ve temiz içilebilir su sorunlarının çözülmesinin mümkün olmadığı gerçeğidir. Bunun için gelirlerin artırılması yönünde ciddi alternatif çözümlerin oluşturulması ise yönetimin görevidir. 2025 yılı bütçesinde yedek ödenek için 339 milyon 500 bin TL ödenek ayrıldığı ve kullanıldığı anlaşılmıştır. Gider bütçesi büyük oranda gerçekleşirken bazı gider kalemlerinde azalma, bazılarında ise artış görülmesi ise tercih değişikliği yapılarak aktarma yolunun kullanıldığını göstermektedir” diye konuştu.
Acilen ve derhal ESKİ'de iyi bir mali sistem ve yönetim ekibi kurulmalı
ESKİ’de yeni bir mali sistem ve yönetim ekibi kurulması gerektiğini belirten Ünalır, ESKİ 2025 yılı kesin hesabına AK Parti Grubu’nun ret oyu vereceklerini ifade etti. Ünalır, “Acilen ve derhal gerek ESKİ'de gerekse şirketlerinizde iyi bir mali sistem ve yönetim ekibi kurup acilen stok tespitlerinizi ve mali kontrollerinizi yaptırınız. Buradan hükümete laf saymak yerine lütfen kendi işinizi doğru yapın. ESKİ olayı ile ilgili oluşturduğunuz soruşturma ekibinden eğer aldıysanız sonuçları lütfen genel kurulla paylaşınız. Bu gerekçeler ile ESKİ'nin 2025 yılı kesin hesabına ret oyu vereceğiz” dedi.
Fark enflasyondan kaynaklı
ESKİ Genel Müdür Vekili Niyazi Solak, hizmet alım giderlerindeki artışın büyük ölçüde enflasyon kaynaklı olduğunu belirterek, sermaye giderlerinden kullanılmayan kısmın ise 2026 bütçesine aktarıldığını ifade etti. Solak, “"Hizmet alım giderleri ödeneği 1 milyar 698 milyon 143 milyon TL belirlenmiştir. 2024 yılında yapılan bütçenin 1 milyar 897 milyon 980 bin 352,22 TL'si gerçekleşme olmuş, buradaki fark enflasyon kaynaklıdır. Sermaye giderleri bütçesi kullanılamayan kısmı iptal edilmiştir denildi, 157 milyon TL 2026 bütçesine aktarılmıştır.Denetçi raporunda gelir tutarları, ret ve iadeler düşüldükten sonra net tutar olarak yazılmıştır. Denetçi raporu, bütçe gelirleri kesin hesap cetveline ve muhasebe kayıtlarına göre uygun tutulmuştur” diye konuştu.
Mahkeme kararına göre hareket edeceğiz
Solak ayrıca yağmur suyu hatlarına ilişkin belediyeler arası mahsuplaşma süreçlerinin devam ettiğini, bazı konuların hukuki sürece taşındığını ifade etti. Solak, “Yağmur suyu hatlarının yapımı ile ilgili diğer belediyelerle olan mahsuplaşma işlemleriyle ilgili diğer belediyelerle yazışmalarımız devam etmektedir. Genel müdürlüğümüzde yapılan çalışmaların bir bedeli çıkarılmaktadır belediyelerin de genel müdürlüğüne yapmış olduğu çalışmalar vardır. Bunlarla ilgili gerekli yazışmalar sürüyor. Ayrıca bir belediyemizle de konu hukuka yansımıştır, mahkeme kararına göre hareket edeceğiz” diye konuştu.
ESKİ Karapazar'da GES yatırımı yapacak
Solak, arıtma tesislerinde GES ve biyogaz projeleriyle elektrik üretildiğini, 2026’da tüketimin yaklaşık yüzde 60’ının bu kaynaklardan karşılanmasının hedeflendiğini açıkladı. Solak, “Alternatif enerji kaynaklarına yönelinmesi noktasında zaten eski genel müdürlüğümüzdeki arıtma tesisinin çatısında bir GES santrali kuruldu. Bunun dışında arıtma, atık su arıtma tesisimizde biyogazdan elektrik üretiyoruz ve o tesisimizin tüketmiş olduğu elektriğin 2026 yılı için yaklaşık yüzde 60'ını bu üretilen enerjiden karşılıyoruz. 2025 yılı için de bu oran yüzde 50 olarak gerçekleştirilmiştir. Yeni bir Karapazar'da da bir GES yatırımımız olacak. Orada da yaklaşık 2 megavat gücünde bir güneş enerjisi santrali yapmayı düşünüyoruz şu anda ihalesi gerçekleştirildi” dedi.
ESKİ’ye ait 257 tane iş makinesi ve aracı bulunmakta
Araç ve iş makinesi filosuna ilişkin de bilgi veren Solak, kiralama ve öz mal dengesine göre yönetim yapıldığını belirtti. Solak , konuşmasında şu ifadelere yer verdi:
“Bizim kendi mülkiyetimizde 257 tane iş makinesi ve aracımız bulunmaktadır. Bunun dışında da, bunlar doğru rakamlardır, 81 adet kiralık aracımız bulunmaktadır. Kiralık araçların tabii bakım onarımları ilgili firmalar tarafından gerçekleştirilmektedir. Ancak 257 aracın bakım onarım giderleri de masraflı olmaktadır diye açıklayayım bunu. Onun dışında da büyük iş makinesi ve kamyonlarda kiralama yönteminin yerine kendi öz malımıza katma şeklindeki bir çalışmamız vardır. Eski genel müdürlüğü bünyesinde genelde kamyonet, Doblo dediğimiz araçlar kiralanmaktadır. Bunun da kiralanmasının sebebi öz malımız olduğu takdirdeki hesaplanan ekonomiye göre daha uygun olduğu için kiralama yönüne gitmektedir. İş makinesi ve kamyonlarda öz malımıza katarak ilerliyoruz. 2024, 2025 ve 2026 yıllarında da 4 adet kazıcı yükleyici, 2 adet ekskavatör, 4 adet kamyon, 1 adet su tankeri ve 1 adet vidanjör öz malımıza katılmıştır."
