Raporun en dikkat çeken verisi, alışveriş sepetinin büyüklüğünde görüldü. Ortalama sepet tutarı bir yılda yüzde 52 artarak 1.278 liraya yükseldi. Sepet büyüklüğündeki artış, özellikle yılın ikinci yarısında belirginleşti. Söz konusu eğilim, tüketicilerin yüksek bütçeli ihtiyaçlarını da artık çevrimiçi kanaldan karşıladığını gösteriyor. Büyüme hızı açısından tablo da dikkat çekici. Ortalama sepetteki artış 2023'te yüzde 87, geçen yıl ise yüzde 47 düzeyindeydi. Oranın bu yıl yeniden yüzde 52'ye çıkması, harcamadaki ivmenin hızlandığını gösteriyor.
HANGİ KATEGORİLER ÖNE ÇIKTI?
E-ticaretin itici gücü, belirli kategorilerde yoğunlaştı. Sektörel hacim dağılımında öne çıkan başlıklar şöyle:
- Moda ve aksesuar: yüzde 29,1 hacim payıyla pazar lideri
- Elektronik ve teknoloji: yüksek sepet büyüklüğüyle yüzde 12,4 pay ve ikinci sıra
- Hizmet sektörü: yüzde 24,5 işlem adedi payıyla dijital hizmet tüketiminde güçlü
Büyüme hızında ise spor-outdoor, sağlık, kültür-sanat ve hobi gibi alanlar dikkat çekti. Moda kasım indirimleriyle, hizmet ise yaz aylarında hız kazandı.
EN ÇOK NELER SATILDI?
Kategorilerin arkasındaki ürün eğilimleri de tabloyu tamamlıyor. Moda tarafında kadın giyim ürünleri, elbiseler ve spor kombinler talebin merkezinde yer aldı. Ayakkabıda spor modeller, aksesuarda ise çanta ve takı sepetlerin değişmez ürünleri oldu. Elektronik kategorisinde akıllı telefon ve kulaklığın yanı sıra robot süpürge ve airfryer gibi küçük ev aletleri belirgin biçimde büyüdü. Hizmet tarafında ise uçak bileti ve seyahat rezervasyonları, yüksek sepet tutarlarıyla öne çıktı. Söz konusu ürün grupları, e-ticaretin günlük ihtiyaçtan deneyim harcamasına kadar geniş bir alana yayıldığını ortaya koyuyor.
GEÇEN YILA GÖRE NE DEĞİŞTİ?
Tablonun bir yıl önceki haliyle karşılaştırılması, sektörün yönünü gösteriyor. Geçen yılın raporunda Türkiye e-ticaret pazarı yüzde 61,7 büyümeyle 3 trilyon liraya ulaşmış ve milli gelirin yüzde 6,5'ine denk gelmişti. O dönemde gıda ve içecek kategorisi yüzde 106'lık büyümeyle öne çıkmıştı. Son raporda ise moda ve aksesuar hacimde liderliği elinde tutarken, hizmet sektörü işlem adedinde güç kazandı. Değişim, e-ticaretin yalnızca büyümediğini, aynı zamanda kategori dağılımının da olgunlaştığını gösteriyor. Tüketicinin gıdadan modaya, hizmetten teknolojiye uzanan geniş bir yelpazede çevrimiçi kanalı tercih etmesi, sektörün kalıcılığını pekiştiriyor.
SATICI TABLOSU: KÜÇÜK ÇOK, HACİM AZ
Rapor, satıcı tarafında belirgin bir dengesizliğe işaret ediyor. Satıcıların yüzde 90'ını mikro işletmeler oluştursa da bunların toplam hacme katkısı yalnızca yüzde 2,5. Buna karşılık büyük ölçekli firmalar, yüzde 0,4'lük paylarına rağmen hacmin yüzde 75,5'ini elinde tutuyor. Coğrafi dağılımda İstanbul, Ankara ve İzmir ana ticaret merkezleri olmayı sürdürüyor. Söz konusu tablo, ekonomik değerin belirli ölçeklerde yoğunlaştığını ve küçük işletmelerin dijitalleşmede desteğe ihtiyaç duyduğunu ortaya koyuyor.
ÖDEMEDE KART HÂLÂ ÖNDE
Ödeme tarafında kartlı yöntemler ağırlığını korudu. Çevrimiçi kartlı işlem sayısı 2,8 milyara çıktı ve tüm kartlı ödemelerin yüzde 24,2'sini oluşturdu. Tutara göre tercihler de farklılaştı. Yüksek tutarlı alışverişlerde kredi kartı ve alternatif dijital ödeme çözümleri öne çıkarken, düşük tutarlı işlemlerde banka ve ön ödemeli kartlar tercih edildi. Alternatif dijital ödeme yöntemlerinin hem işlem adedi hem de hacim içindeki payının artması, ödemede çeşitlenmenin sürdüğünü gösterdi.
DENEYİM EKONOMİSİ BÜYÜYOR
Rapor, e-ticaretin geldiği aşamaya dair geniş bir görünüm sunuyor. iyzico tarafından Dogma Alares ve Elektronik Ticaret İşletmecileri Derneği (ETİD) işbirliğiyle hazırlanan çalışmanın bu yıl beşincisi yayımlandı. Değerlendirmelerde, e-ticaretin kampanya odaklı bir kanal olmaktan çıkıp günlük bir alışkanlığa dönüştüğü vurgulandı. Abonelik modelleri, dijital servisler, hızlı ticaret ve deneyim ekonomisi yeni büyüme alanları olarak öne çıkarıldı. Sektör temsilcilerine göre küçük ve orta ölçekli işletmelerin dijitalde ölçeklenmesi, önümüzdeki dönemin en kritik gelişim başlığı olacak. Yapay zeka temelli çözümlerin de ticaret altyapısını ve tüketici deneyimini dönüştüren bir unsur haline geldiği belirtildi.
Ortalama sepet ne kadar oldu? Ortalama sepet büyüklüğü bir yılda yüzde 52 artarak 1.278 liraya yükseldi.
Hangi kategori lider? Moda ve aksesuar, yüzde 29,1 hacim payıyla pazarın lideri konumunda.
Geçen yıl pazar ne kadardı? Geçen yılın raporuna göre e-ticaret pazarı yüzde 61,7 büyümeyle 3 trilyon liraya ulaşmıştı.
Veriler, iyzico'nun Dogma Alares ve ETİD işbirliğiyle hazırladığı Türkiye E-Ticaret Ekosistemi 2025 Raporu ile bir önceki yılın raporuna ve kamuya açık sektör verilerine dayanıyor.