Küresel iklim sistemini doğrudan etkileyen El Nino hava olayı, Pasifik Okyanusu'nda alışılmadık bir hızla güç kazanıyor. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi (NOAA), olayın sonbahar ve kış aylarında tarihin en güçlü örneklerinden birine evrilebileceğini bildirdi. 2015-2016 döneminden sonra ilk kez gündeme gelen "Süper El Nino" senaryosu, dünya genelinde rekor sıcaklıklardan asimetrik yağışlara kadar geniş bir etki dalgasına işaret ediyor. Hindistan'dan Karayipler'e, Kuzey Amerika'dan Güney Afrika'ya uzanan bir hat üzerinde tarım, su ve enerji altyapısı yeniden masaya yatırılıyor.
SÜPER EL NINO NEDİR VE NASIL TETİKLENİYOR?
El Nino, Pasifik Okyanusu'nun ekvator bölgesindeki deniz suyu sıcaklıklarının ortalamanın üzerine çıkmasıyla tetiklenen küresel bir iklim olayı olarak biliniyor. Sıcaklığın belirli eşikleri aşması durumunda bu olay "Süper El Nino" sınıflandırmasına giriyor. Mevcut tabloda Pasifik ekvator hattındaki deniz suyu sıcaklığı ortalamanın 2 derece üzerinde seyrediyor. Bu süreç, dünya çapında rüzgar akımlarının değişmesine ve geniş çaplı zincirleme etkilerin ortaya çıkmasına neden oluyor.
NOAA HANGİ İHTİMALLERİ AÇIKLADI?
ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi'ne bağlı İklim Tahmin Merkezi, gelişmekte olan El Nino'ya ilişkin iki kritik veri paylaştı. Olayın zirveye ulaştığında çok güçlü etki oluşturma ihtimali yüzde 66 olarak değerlendirildi. Hava olayının kış aylarına kadar sürmesi olasılığı ise yüzde 96 düzeyinde hesaplandı. Bu iki rakam, gelişmenin uzun süreli ve şiddetli bir tabloya yöneldiğine işaret ediyor.
PASİFİK'TEKİ DENİZ SUYU SICAKLIĞI HANGİ SEVİYEDE?
Pasifik Okyanusu'nun ekvator hattındaki deniz suyu sıcaklıkları, mevsim ortalamasının 2 derece üzerinde seyrediyor. Bu eşik, El Nino olaylarını "şiddetli" kategoriye taşıyan kritik bir referans noktası olarak kabul ediliyor. Mevcut sıcaklık değerleri, atmosferdeki rüzgar akımlarını yeniden şekillendiren ve küresel iklim sistemini doğrudan etkileyen bir konumda bulunuyor.
EL NINO'NUN KIŞA UZANMA OLASILIĞI NEDEN YÜZDE 96?
Uzmanların değerlendirmesine göre okyanusun derinliklerinde biriken büyük sıcak su kütlesi yüzeye doğru yükselmeye başladı. Bu hareket, El Nino'nun kış aylarına kadar devam etme olasılığını yüzde 96'ya çıkardı. Derinliklerdeki ısı transferi, sürecin kademeli olarak güç kazanmasını sağlayan temel mekanizmalardan biri olarak öne çıkıyor. Veriler, El Nino'nun mevsim geçişiyle birlikte sönümlenmek yerine güçlenerek süreceğini gösteriyor.
2015-2016 DÖNEMİNDEKİ SÜPER EL NINO NE GETİRDİ?
En son güçlü Süper El Nino örneği 2015-2016 döneminde yaşandı. O dönemde dünyanın birçok bölgesi aşırı sıcaklıklarla karşılaştı. Asya'da kuraklık, Güney Amerika'da sel ve Afrika'da gıda krizleri o yıllarda küresel gündeme taşındı. Mevcut tablo, on yıl aradan sonra benzer ölçekli bir olayın yeniden gündeme gelebileceğine işaret ediyor.
KÜRESEL SICAKLIKLAR YENİDEN REKOR KIRABİLİR Mİ?
Hızla güç kazanan bu hava olayının, insan kaynaklı küresel iklim değişikliğinin etkilerini artırarak dünya genelinde sıcaklıkların rekor seviyelere ulaşmasına yol açabileceği bildirildi. Güncel veriler, önümüzdeki yılların dünya tarihinin en sıcak dönemleri arasında yer alabileceğine işaret ediyor. El Nino, küresel ortalama sıcaklığı yükselten doğal değişkenlik faktörleri arasında öne çıkan en güçlü mekanizma olarak değerlendiriliyor.
HİNDİSTAN VE GÜNEYDOĞU ASYA NASIL ETKİLENECEK?
Süper El Nino'nun yaz aylarında Hindistan ve Güneydoğu Asya'daki muson yağışlarını zayıflatması bekleniyor. Bölge tarımının önemli bir kısmı muson yağmurlarına bağımlı olduğundan, yağışların azalması doğrudan tarım üretimi ve gıda arzı üzerinde etki oluşturabilir. Pirinç başta olmak üzere temel ürünlerin verimi, muson dönemindeki yağış miktarına paralel hareket ediyor.
KARAYİPLER VE GÜNEY AFRİKA HANGİ RİSKLERLE KARŞI KARŞIYA?
Karayipler ve Güney Afrika bölgelerinde ciddi kuraklık riski öne çıkıyor. Süper El Nino döneminde bu hatlarda yağışların belirgin biçimde azalması beklentiler arasında yer alıyor. Kuraklık koşulları tarımsal üretimde gerileme ve su kaynaklarında baskı yaratabilir. Orman yangınları riski, kuraklık eğilimine paralel olarak artabilir.
KUZEY AMERİKA VE ATLANTİK KASIRGA SEZONUNDA NE OLACAK?
Kuzey Amerika'da Süper El Nino'nun daha ılıman bir kış yaşanmasına yol açması bekleniyor. Atlantik Okyanusu'ndaki kasırga sezonunun ise zayıflama eğilimine girmesi öngörülüyor. Buna karşılık Pasifik Okyanusu'ndaki fırtına faaliyetlerinin artması bekleniyor. Bu durum, hem deniz taşımacılığı hem de kıyı bölgeleri açısından farklı risk dağılımları yaratabilir.
Süper El Nino'nun dünya genelinde tetikleyeceği dengesiz hava olayları, küresel tarım, su kaynakları ve enerji altyapıları üzerinde ciddi baskı yaratacak. Bazı bölgelerde aşırı kuraklık ve orman yangınlarının artması, bazı bölgelerde ise yıkıcı sellerin ortaya çıkması öngörülüyor. Asimetrik etki dağılımı, gıda fiyatları, hidroelektrik üretimi ve içme suyu kaynaklarında bölgesel düzeyde farklılaşan zorluklar gündeme getirebilir.
