TBMM'DE ÖTV MUAFİYETİNE İLİŞKİN HANGİ DÜZENLEME YASALAŞTI?
TBMM Genel Kurulu'nda yasalaşan yeni madde, engelli bireyler için ÖTV muafiyet şartlarını yeniden düzenledi. Önceki uygulamada engel oranı yüzde 90'ın altında olan bireyler için sürücü belgesi ve araçta özel tertibat şartı aranıyordu. Yeni düzenlemeyle birlikte ortopedik engel nedeniyle ehliyet alamayan yüzde 40 ve üzeri engelli bireyler de muafiyet hakkından yararlanabilecek.
Düzenleme, daha önce ehliyet alma imkânı bulunmadığı için ÖTV'siz araç hakkını kullanamayan bir kesime yeni bir kapı açtı. Yasalaşan maddeyle birlikte bu bireyler, sürücü belgesi olmaksızın bir yakınının kullanacağı aracı vergi istisnasıyla edinebilecek.
ENGELLİ BİREYLERDE EHLİYET ŞARTI TAMAMEN KALKTI MI?
Ehliyet şartı tamamen kalkmadı, ancak kapsamı değişti. Yeni düzenlemeye göre:
- Yüzde 90 ve üzeri engel oranı olanlar: Ehliyet şartı aranmıyor (eski uygulama devam ediyor)
- Yüzde 40-89 arası engel oranı olanlar: Kural olarak sürücü belgesi ve özel tertibat aranıyor
- Ortopedik engel nedeniyle ehliyet alması mümkün olmayan yüzde 40 ve üzeri engelliler: Yeni madde ile kapsama alındı
Bu değişiklik, özellikle fiziksel engeli nedeniyle hiçbir zaman sürücü belgesi alamamış vatandaşların ÖTV muafiyetinden faydalanmasının önünü açmış oldu.
EMEKLİLERE ÖTV MUAFİYETİ HANGİ EMEKLİLERİ KAPSIYOR?
Emeklilere yönelik ÖTV muafiyeti teklifi şu an meclis gündeminde bulunuyor ancak henüz yasalaşmış değil. Taslak metne göre muafiyet hakkı tüm emekli gruplarını kapsamıyor. Düzenlemeden faydalanması planlanan gruplar:
- Bağ-Kur (4/1-b) kapsamında yaşlılık aylığı alan emekliler
- Esnaf ve Sanatkârlar meslek kuruluşlarına kayıtlı olanlar
Tekrar vurgulamak gerekirse bu teklif henüz oylanmadı. Resmi Gazete'de yayımlanmadan hak kazanılmış sayılmıyor.
SSK VE EMEKLİ SANDIĞI EMEKLİLERİ MUAFİYETTEN YARARLANABİLECEK Mİ?
Mevcut teklif metni SSK (4/1-a) ve Emekli Sandığı (4/1-c) kapsamındaki emeklileri içermiyor. Yani bu iki gruptan maaş alan emekliler, taslak yasalaşsa bile kapsam dışında kalacak.
Yasalaşma sürecinde değişiklik önergeleriyle metnin genişletilmesi teorik olarak mümkün. Ancak şu anki taslakta SSK ve Emekli Sandığı mensupları için ÖTV muafiyeti öngörülmüyor.
2026 ÖTV'SİZ ARAÇ FİYAT LİMİTİ NE KADAR?
Vergi muafiyetiyle alınacak araçlar için 2026 yılında uygulanacak fiyat sınırı belirlendi. Bu limit, aracın her türlü vergi dahil satış bedelini kapsıyor.
- 2026 fiyat limiti: 2 milyon 873 bin 972 TL
Bu tutarın üzerindeki araçlar ÖTV muafiyetinden yararlanamıyor. Fiyat sınırına ulaştığında kapsam dışı kalan araçlar için tam ÖTV ödemesi zorunlu oluyor.
ÖTV'SİZ ARAÇ ALIMINDA MOTOR HACMİ ŞARTI NEDİR?
Muafiyet uygulamasında sadece fiyat değil, motor hacmi de belirleyici. İki farklı limit geçerli:
- Binek otomobiller: 1.6 litre (1600 cc) motor hacmi sınırı
- Eşya taşımaya mahsus kamyonetler: 2.8 litre (2800 cc) motor hacmi sınırı
Bu değerleri aşan araçlar ÖTV istisnası kapsamına alınmıyor. Motor hacmi sınırı, her yıl yeniden değerlendirilmiyor, kanunla belirlenmiş bir üst limit olarak uygulanıyor.
ÖTV MUAFİYETİYLE ALINAN ARAÇ KAÇ YIL SATILAMAZ?
İstisna kapsamında alınan araçlar için mülkiyet şartı uygulanıyor. Hak sahibi:
- Aracı 10 yıl boyunca satamıyor
- Muafiyet hakkını 10 yılda bir defa kullanabiliyor
Bu iki kural bir arada uygulandığı için ÖTV'siz araç alan bir kişi, 10 yıl bitmeden ne aracı devredebiliyor ne de yeni bir ÖTV muafiyeti talebinde bulunabiliyor. Süre dolmadan satış gerçekleştirilmesi durumunda muafiyetten faydalanılmış ÖTV tutarı faiziyle birlikte geri talep ediliyor.
2026 ÖTV'SİZ ARAÇ LİSTESİNDE HANGİ MODELLER VAR?
Fiyat ve motor hacmi limitleri ışığında 2026 yılında muafiyet kapsamında alınabilecek öne çıkan modeller şöyle:
- Togg: T10X, T10F
- Fiat: Egea (Sedan ve Cross), Ulysse
- Renault: Clio, Megane Sedan, Duster
- Toyota: Corolla (benzinli ve hybrid), C-HR Hybrid
- Hyundai: i20, Bayon
Listenin şekillenmesinde yerli üretimin ağırlık kazanması etkili oldu. Togg'un iki modeli ile Türkiye'de üretilen Fiat, Toyota ve Hyundai araçları öne çıkıyor. Liste dışındaki modellerin muafiyet kapsamına girmesi için hem fiyat hem de motor hacmi sınırlarının sağlanması gerekiyor.
ÖTV'SİZ ARAÇ BAŞVURUSU NASIL YAPILIR?
Muafiyet hakkından yararlanmak isteyenlerin izlemesi gereken adımlar:
- Güncel sağlık kurulu raporu alınması (engelliler için)
- Bağ-Kur veya meslek kuruluşu kaydının güncellenmesi (esnaf emeklileri için, teklif yasalaşırsa)
- Vergi dairesine başvuru yapılarak "ÖTV İstisna Belgesi" talep edilmesi
- Belgenin onaylanmasının ardından yetkili bayiler üzerinden araç seçimi
- Satın alma işleminin ÖTV istisna belgesi ile gerçekleştirilmesi
Başvuru, aracın alınacağı yerin değil hak sahibinin bağlı olduğu vergi dairesine yapılıyor.
ÖTV MUAFİYETİ KAÇ YILDA BİR KULLANILABİLİR?
ÖTV istisnasından yararlanma hakkı 10 yılda bir defaya mahsus tanınıyor. Yani daha önce ÖTV'siz araç almış bir kişi, ikinci araç alımı için 10 yılın dolmasını bekliyor. Bu süre, ilk aracın alındığı tarihten itibaren başlıyor.
İlk 10 yılı dolduran hak sahipleri, koşulları hâlâ taşıyor olmaları şartıyla yeniden muafiyet talep edebiliyor.
DÜZENLEME NE ZAMAN YÜRÜRLÜĞE GİRECEK?
Engelli bireyleri kapsayan düzenleme TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildiği için yasalaşma süreci tamamlandı. Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından uygulamaya geçildi.
Esnaf emeklilerini içeren teklif ise henüz meclis takviminde beklemede. Önümüzdeki günlerde Genel Kurul'da oylanması ve kabul edildiği takdirde Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından yürürlüğe girmesi bekleniyor.
ÖTV MUAFİYETİ İÇİN UYARI
ÖTV muafiyetinden yararlanmayı planlayan vatandaşların dikkat etmesi gereken başlıklar:
- Sağlık kurulu raporlarının güncel tarihli olması gerekiyor
- Araç seçiminde fiyat limitine ve motor hacmine mutlaka bakılmalı
- Satın alınan araç 10 yıl boyunca devredilemiyor, aksi hâlde vergiler faiziyle tahsil ediliyor
- Yasalaşmamış tekliflere dayanarak araç alım planı yapmak risk taşıyor
Esnaf emeklileri için teklif yasalaşmadan yapılan alımlarda muafiyet geriye dönük işletilmiyor.
