Yönetmeliğe iki yeni tanım eklendi ve seyir sırasında sürücünün erişim alanındaki ekranlarda yayın izlemek kural ihlali sayıldı. Navigasyon, geri görüş kamerası ve araç kontrol ekranları yasağın dışında tutuldu. Ön cama takılan kamera ve telefon tutucular, direksiyon ya da gösterge panelinin üst hizasından en fazla beş santimetre yükseklikte kalmak koşuluyla serbest bırakıldı.
Trafikte dikkat dağınıklığına ve gürültü şikayetlerine yönelik yeni kurallar, Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde yapılan değişiklikle devreye girdi. Metne görüntü cihazı ve sürücü görüş alanı kavramları eklendi. Yönetmelikteki tanım şöyle: Görüntü cihazı, "sürücünün izleme ve kullanma sahasında kalan ve aracın hareketi sırasında televizyon veya video yayını izlenen" cihazları kapsıyor.
SEYİR HALİNDE VİDEO İZLEMEK YASAKLANDI
Yasağın ilk ayağı ekranlarla ilgili. Sürücüler, araç hareket halindeyken erişim alanlarındaki ekranlardan video ya da televizyon yayını izleyemeyecek. Yasak, işlevsel ekran kullanımını hedeflemiyor. Sürüş, park ve navigasyon desteği sunan sistemler, aracın içini ve dışını gösteren kameralar, kayıt cihazları ile araç ayar ekranları, amaçlarına uygun kullanıldıkları sürece kural dışı sayılmayacak.
Araç içi ekranların çoğalması, düzenlemenin arka planını oluşturuyor. Yeni nesil araçlarda multimedya ekranları standart donanım haline gelirken, video platformlarının araç ekranlarına taşınması dikkat dağınıklığı tartışmasını büyütmüştü. Yeni kurallar, teknolojiyi yasaklamak yerine kullanım amacını ayırt ediyor. Ekran sürüşe hizmet ediyorsa serbest, sürücüyü yoldan koparıyorsa yasak.
ÖN CAMDA BEŞ SANTİMETRE KURALI
İkinci ayak, ön camdaki ve torpido üzerindeki eşyaları düzenliyor. Sürücünün yolu, yayaları, diğer araçları, levhaları ve yol çizgilerini görmesini engelleyen aksesuar ve eşyaların araçta bulundurulması yasaklandı. Araç kamerası ve telefon tutucular içinse ölçülü bir istisna getirildi. Söz konusu cihazlar, direksiyon simidinin ya da gösterge panelinin en üst noktasından itibaren beş santimetreyi aşmayan yükseklikte ön cama monte edilirse görüşü engelleyici unsur kabul edilmeyecek.
Beş santimetre kuralı, kamera ve telefon tutucu kullanan sürücüler için pratik bir ölçü sunuyor. Camın ortasına ya da sürücünün bakış hattına yerleştirilen tutucular, bu ölçünün dışında kaldığından görüş engeli sayılabilecek. Mevcut kullanıcıların montaj noktasını yeni kurala göre gözden geçirmesi gerekiyor.
İLAVE HOPARLÖRE SINIRLAMA GELDİ
Ses sistemleri düzenlemenin üçüncü başlığını oluşturuyor. Araç içindeki ses cihazlarının, sesi dışarı taşıracak ve çevredekilerin huzurunu bozacak biçimde kullanılması yasak kapsamına alındı. Üreticinin belirlediği donanım alanları dışında araçlara ilave hoparlör, amplifikatör ve subwoofer takılması da kurallara aykırı hale geldi. Sınırlı bir istisna tanındı. Bagaj bölümünde en fazla bir adet 45 Hz subwoofer ile en fazla 300 watt gücünde bir amplifikatör bulundurulabilecek.
Modifiye ses sistemleri, araç tutkunları arasında yaygın bir uygulama. Yeni kurallar, hobi amaçlı kurulumları tümüyle yasaklamak yerine güç ve adet sınırı getirerek çerçeve çiziyor. Bagajdaki tek subwoofer ve 300 watt amplifikatör sınırı, ölçülü sistemlere alan bırakırken yarış tipi yüksek güçlü kurulumları kural dışına itiyor.
OTOBÜS VE MİNİBÜSLERE İSTİSNA TANINDI
Toplu taşıma araçlarına ayrı bir düzenleme yapıldı. Ticari yolcu taşımacılığında kullanılan M2 ve M3 sınıfı araçlarda, koltuk arkası ekran gibi bireysel sesli ve görüntülü cihazlara izin verildi. Şart, cihazların şoförün izleyemeyeceği konumda olması. Ekranların yönetimi de şoföre bırakılmayacak. Böylece şehirlerarası otobüslerdeki yolcu eğlence sistemleri korunurken, sürücünün dikkatini dağıtacak kullanım engellenmiş oldu.
M2 ve M3 ifadeleri, araç sınıflandırma sistemindeki teknik kategorilere karşılık geliyor. M2, sürücü dahil dokuzdan fazla oturma yeri bulunan ve azami ağırlığı 5 tonu geçmeyen yolcu araçlarını, M3 ise 5 tonun üzerindeki otobüsleri tanımlıyor. İstisna, minibüsten şehirlerarası otobüse uzanan ticari yolcu taşımacılığı filosunun tamamını kapsıyor.
DÜZENLEMENİN GEREKÇESİ NE?
Düzenlemenin gerekçesi iki kamusal soruna dayanıyor. Seyir sırasında ekran izlemek, direksiyon başındaki dikkat dağınıklığının başlıca kaynakları arasında gösteriliyor. Sürücünün gözünü yoldan saniyeler boyunca ayıran her ekran teması, tepki süresini uzatarak kaza riskini büyütüyor. Yüksek sesli müzik sistemleri ise özellikle yaz aylarında ve gece saatlerinde yoğun gürültü şikayetlerine konu oluyor.
DENETİMLER NASIL YAPILACAK?
Denetim tarafında yeni tanımlar trafik ekiplerine somut ölçütler sağlıyor. Seyir halinde ekran izleyen sürücüler, yol kontrollerinde ve elektronik denetimlerde tespit edilebilecek. Ses sistemi denetimlerinde ise bagaj kontrolü ve donanım incelemesi gündeme gelebilecek. Muayene istasyonlarındaki periyodik kontrollerde de aykırı donanımların rapor edilmesi söz konusu olabilecek.
ARAÇ SAHİPLERİ NEYİ GÖZDEN GEÇİRMELİ?
Araç sahiplerinin yeni döneme uyum için gözden geçirmesi gereken başlıklar netleşti:
- Ön camdaki telefon tutucunun ve kameranın montaj yüksekliğinin ölçülmesi
- Torpido üzerinde görüşü kesen eşyaların kaldırılması
- Sonradan takılmış ses sistemlerinin adet ve güç sınırlarına göre kontrol edilmesi
- Ticari araçlarda yolcu ekranlarının şoför tarafından görülmediğinin ve yönetilmediğinin teyidi
Temmuz, trafik mevzuatında art arda değişikliklerin devreye girdiği bir ay oldu. Ayın başında zorunlu trafik sigortası genel şartlarındaki kapsamlı değişiklik yürürlüğe girmiş, hasar ve değer kaybı süreçleri yeniden düzenlenmişti. Görüntü ve ses cihazı kuralları da eklenince, sürücüleri ilgilendiren mevzuat aynı ay içinde iki ayrı başlıkta güncellenmiş oldu.
Yönetmelik yayımlandığı gün yürürlüğe girdiğinden, kurallar şu anda geçerli durumda. Kuralların uygulamadaki yansıması, denetim pratiği ve yerleşecek içtihatla birlikte önümüzdeki aylarda netleşecek. Düzenlemenin tam metnine Resmi Gazete üzerinden ulaşabilir, güncel mevzuat gelişmelerini resmi duyurulardan izleyebilirsiniz.
