Ev ya da arsa alıp satarken paranın elden verildiği dönem sona eriyor. Ticaret Bakanlığı'nın 1 Ekim'de zorunlu kılacağı Güvenli Ödeme Sistemi'nde satış bedeli bankada bloke edilecek, tapu devri tamamlanmadan satıcıya geçmeyecek ve işlem iptal olursa hem bireyleri hem şirketleri kapsayan sistemde para alıcıya iade edilecek.
KONUT SATIŞINDA YENİ KURALLAR
Gayrimenkul alım satımında köklü bir değişiklik yolda. Ticaret Bakanlığı'nın taşınmaz satışlarındaki dolandırıcılık riskini azaltmak için geliştirdiği Güvenli Ödeme Sistemi, 1 Ekim itibarıyla zorunlu olarak uygulanacak. Sistem, alıcı ve satıcının dolandırıcılık, hırsızlık ve sahtecilik riskinden korunmasını, kayıt dışılığı azaltmayı ve ödemenin güvenli bir ortamda yapılmasını amaçlıyor. Düzenleme, Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik'te yapılan değişikliğe dayanıyor.
PARA VE TAPU EŞ ZAMANLI EL DEĞİŞTİRECEK
Sistemin temelinde, ödeme ile mülkiyetin aynı anda gerçekleşmesi yer alıyor. Yeni uygulamada alıcının ödediği bedel, taşınmazın tapudaki devri tamamlanmadan satıcının hesabına aktarılmayacak. Söz konusu yapı sayesinde taşınmazın mülkiyeti ile bedeli aynı anda el değiştirecek. Tarafların biri yükümlülüğünü yerine getirmeden diğerinin mağdur olması engellenmiş olacak. Sistem, özellikle yüksek tutarlı taşınmaz işlemlerinde güven sorununu ortadan kaldırmayı hedefliyor.
ELDEN NAKİT ÖDEME DÖNEMİ KAPANIYOR
Düzenlemenin çözmeyi amaçladığı sorun, mevcut alışkanlıklardan kaynaklanıyor. Türkiye'de taşınmaz satışlarında bedel çoğunlukla satıcıya elden ödeniyor. Söz konusu yöntem, zaman zaman ödememe anlaşmazlıklarına ve taraflar arasında güvensizliğe yol açabiliyor. Ayrıca yüksek miktarda nakit taşınması, hırsızlık gibi riskleri de doğuruyor. Güvenli Ödeme Sistemi, bu riskleri ortadan kaldırmak için kurgulandı.
SİSTEM NASIL İŞLEYECEK?
Yeni süreç, banka ve tapu adımlarının birleşmesiyle yürüyecek. İşleyiş ana hatlarıyla şöyle olacak:
- Belirlenmiş bankalarda hesap açılacak ve satış bedeli bu hesapta bloke edilecek
- Vatandaşlar, verilen referans numarasıyla e-Devlet üzerinden başvurarak tapu işlemini başlatacak
- İşlemler tamamlandığında tapu dairesinin onayıyla ödeme satıcının hesabına geçecek
- Satışta olumsuzluk yaşanır ve işlem gerçekleşmezse para güvenli biçimde ödeme hesabında kalıp ilgili tarafa iade edilecek
Her işlem için bir kullanım bedeli alınacak. Söz konusu bedel, satıcıya aktarılan satış tutarından mahsup edilecek.
BİREYLERİ VE ŞİRKETLERİ KAPSAYACAK
Sistemin kapsamı geniş tutuldu. Uygulama, taşınmazın mülkiyetini devreden satıcı ile taşınmazı alan alıcıyı kapsayacak. Yalnızca gerçek kişiler değil, şirketler gibi tüzel kişilerin yaptığı alım satım işlemleri de sisteme dahil olacak. Zorunluluk, ödemenin bir kısmının ya da tamamının nakit, havale veya elektronik fon transferiyle yapıldığı işlemlerde devreye girecek.
EMLAKÇILAR YÖNLENDİRİCİ OLACAK
Sistemde emlakçıların rolü de belirlendi. İşlemin asıl yürütücüsü bankalar ve tapu daireleri olacak, emlakçılar ise yönlendirici ve aracı bir görev üstlenecek. Emlakçılar alıcı ile satıcıyı buluşturabilecek, referans numarası ve sistemin işleyişi konusunda taraflara destek olabilecek, onları tapu ve ödeme aşamalarına hazırlayabilecek.
ZORUNLULUK 1 EKİM'E ERTELENDİ
Sistemin yürürlük tarihi, başlangıçta farklı belirlenmişti. Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik'teki değişiklikle uygulamanın 1 Temmuz'da zorunlu hale gelmesi öngörülüyordu. Yönetmelikle Ticaret Bakanlığı'na, sistemin devreye alınma tarihini üç aya kadar uzatma yetkisi tanınmıştı. Bakanlık, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü ile diğer paydaşların teknik ve entegrasyon çalışmalarını tamamlayabilmesi için tarihi 1 Ekim'e taşıdı. Böylece sistemin altyapısının eksiksiz kurulması hedeflendi.
