Hobi bahçesi düzenlemesi donduruldu
TBMM'ye sunulan kanun teklifi, AK Parti Merkez Karar Yönetim Kurulu (MKYK) toplantısında ele alındı. Toplantıda, vatandaşlardan gelen tepkiler ve düzenlemenin sosyolojik alt yapısı görüşüldü. Teklifin emekliler ve orta sınıfla birlikte milyonlarca kişiyi ilgilendirdiği, orta sınıfın "ayağımı basacağım küçük bir toprağım olsun" hayalini sekteye uğrattığı dile getirildi.
Toplu yıkımların doğrudan seçmen tepkisine yol açabileceği riskine dikkat çekildi. Karşıt görüş olarak ise turizm bölgelerinde ve büyük illerin çevresinde fiilen yarı yerleşim düzeni oluştuğu, bunun ekonomik adaletsizliğe ve tarım yapılabilir arazilerin yok olmasına yol açtığı vurgulandı.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın "Vatandaş mağdur edilmesin, orta bir yol bulunsun. Teklif üzerinde tekrar detaylı ve hassas bir çalışma yapılsın" talimatıyla teklif geri çekildi.
Düzenleme Eskişehir'in tarım arazilerini nasıl etkileyecek?
Eskişehir, Türkiye'nin önde gelen tahıl ambarlarından bir. Eskişehir genelinde Eskişehir Ovası başta olmak üzere geniş bir tarım alanı bulunuyor. Tepebaşı ve Odunpazarı, Çifteler, Beylikova, Sivrihisar, Mihalıççık ve Mahmudiye ilçelerindeki tarım arazileri, son yıllarda hobi bahçesi adı altında parçalanma baskısıyla karşı karşıya kaldı.
Eskişehir Tarım ve Orman İl Müdürlüğü verilerine göre il genelinde toplam tarım arazisi yaklaşık 600 bin hektarın üzerinde bulunuyor. Bu arazilerin büyük bölümü mutlak tarım arazisi statüsünde. Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle birlikte Eskişehir çevresindeki kaçak yapılaşmanın denetim altına alınması bekleniyor.
Yeni teklifin detayları
Teklif üzerinde başlatılan revizyon çalışmasında öne çıkan ana ilke "Üretim yapıyorsan kal, rant için ev yaptıysan git" olarak özetleniyor. Buna göre gerçek hobi bahçesi ile rant amaçlı yapı arasında ayrım yapılacak.
Tarım üretimi yapan, meyve sebze yetiştiren ve toprağı işleyen vatandaşların yapılarına izin verilecek. Villa ve ticari yapılaşma yoluna gidenlere ise sıfır tolerans uygulanacak. Mevcut yapılar tamamen yıkılmayacak ancak buralarda tarımsal üretim şartı getirilecek. Bu tarlalar kayıt altına alınacak ve Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan izin alınması zorunlu olacak.
Yeni yaptırımlar gündemde
İlk teklifte yer alan yaptırımların büyük bölümü revizyon sonrasında da korunacak.
Yaptırımlar şu şekilde sıralanıyor:
| Konu | Yaptırım |
|---|---|
| Kaçak yapı | Para cezalarında artış |
| Altyapı sağlayan kurumlar | Belediye, elektrik, su ve telekom şirketlerine abone başına ceza |
| Tarım arazisi alımı | Yapı kooperatiflerine yasak |
| Yeni hobi bahçesi | Tarım arazilerinde kuruluş izni verilmeyecek |
| Yeni abonelik | Elektrik ve su aboneliği yasaklanacak |
| Kayıtlı yapılar | Ek vergi ve harç uygulanacak |
Üretim yapmayan yapı sahiplerinin hakkı düşecek, yapanların hakkı ise korunacak.
Eskişehir'de hangi bölgeler düzenlemenin odağında?
Eskişehir'de hobi bahçesi yapılaşmasının yoğun olduğu bölgeler arasında, Tepebaşı'nın kuzeyi, Odunpazarı'nın güney tarafları, Çukurhisar, Sultandere ve Muttalip bölgeleri öne çıkıyor. Çevre ilçelerden Mihalgazi, Sarıcakaya ve Mihalıççık'ın yayla bölgelerinde de hobi bahçesi yapılaşması son yıllarda hızla artmıştı.
Bu bölgelerdeki yapıların büyük bir kısmı tarımsal üretim amacıyla kullanılırken, bir bölümü ikinci konut, bağ evi veya kira getirisi sağlayan yapı olarak değerlendiriliyor.
Yeni düzenlemede yapılacak ayrım, Eskişehir'deki bu yapıların geleceğini doğrudan belirleyecek.
Üç bakanlık ortak denetim yapacak
Yeni dönemde Tarım ve Orman Bakanlığı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı ortak denetim mekanizmaları kuracak. Özellikle büyükşehirlerin ve turizm illerinin çevresindeki yapılaşma bu üç bakanlığın ortak çalışmasıyla denetlenecek.
Eskişehir gibi büyükşehir statüsündeki illerde Eskişehir Büyükşehir Belediyesi, Tepebaşı ve Odunpazarı belediyeleri de bu denetim mekanizmasının yerel ayağını oluşturacak. Eskişehir Tarım ve Orman İl Müdürlüğü, üretim puanı uygulamasında saha denetimlerini yürütecek birim olarak öne çıkıyor.
Lisanslı hobi bahçesi sistemi nasıl işleyecek?
Kamuoyunda konuşulan formüller arasında lisanslı hobi bahçesi sistemi öne çıkıyor. Bu modelde ruhsatlı alanlar oluşturulacak ve standart küçük yapılarda üretim zorunlu tutulacak.
Tarımsal üretim puanı uygulamasıyla üretim yapmayanın hakkı düşecek, yapanın hakkı korunacak. Bölgesel zonlama modeli kapsamında verimli tarım arazileri tamamen yasaklanırken, marjinal alanlarda sınırlı izin verilecek. Mikro tarım modelinde ise hobi bahçesi yerine kooperatiflere profesyonel üretim izni verilecek ve araziler kamu ile ortak işletilecek.
Tarım kooperatifleri için yeni dönem nasıl olacak?
Yeni düzenlemede tarım dışı kooperatiflere tarım arazisi edinme izni verilmeyecek. Mevcut kooperatiflerin tarım kooperatiflerine dönüştürülmesi istenecek. Yetkilendirilmiş ve yalnızca tarımsal üretim izinli kooperatifler faaliyetlerini sürdürebilecek.
Sözleşmeli üretim ya da taahhütlü üretim modeline geçilmesi de seçenekler arasında değerlendiriliyor. Eskişehir'de faaliyet gösteren tarım kooperatifleri için bu durum hem yeni iş alanları hem de dönüşüm zorunluluğu anlamına geliyor.
Konuşulan formüller arasında vergisel caydırıcılık modeli de yer alıyor. Buna göre tarım dışı kullanıma ağır vergiler getirilecek, tarım yapana ise teşvik sağlanacak. Bu yaklaşım, hem mevcut yapıların tarımsal üretime yönlendirilmesini hem de yeni rant amaçlı yapılaşmanın önünü kesmeyi hedefliyor.
Düzenleme ne zaman yeniden meclise gelecek?
AK Parti'nin yürüttüğü revizyon çalışmasının ardından kanun teklifi yeniden kamuoyunun görüşüne sunulacak. İlk teklifin ruhunda ve amacında bir değişiklik olmayacak ancak ara bir formül ve farklı bir iletişim diliyle yeniden TBMM gündemine taşınacak.
Tarım arazilerinin parçalanmasının önüne geçmek temel hedef olmaya devam ederken, kaçak yapılara af getirecek bir madde teklife eklenmeyecek. Eskişehir başta olmak üzere büyük tarım illerinde yaşayan ve hobi bahçesi sahibi olan vatandaşların yeni düzenleme detaylarını yakından takip etmesi öneriliyor.
